Τα στοιχήματα των κεφαλαιαγορών

Οι κεφαλαιαγορές έχουν ήδη κερδίσει δύο στοιχήματα. Το πρώτο ήταν η ομαλή
προσγείωσή τους, ύστερα από το τρομοκρατικό χτύπημα. Το δεύτερο ήταν να
μειωθεί ο αρνητικός αντίκτυπος από την απάντηση των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν. Σε
κάθε περίπτωση, το στοίχημα κερδήθηκε με διαφορετικά όπλα.

Με την αυτοπεποίθηση της νίκης, οι αγορές βάζουν νέο στοίχημα: Να προστατευθεί
η πραγματική οικονομία.

Για την επίτευξη του νέου στόχου οι αγορές οπλίζουν τη φαρέτρα τους
ξεφυλλίζοντας τις θεωρίες του Κέυνς. Η εφαρμογή τους θα εξαρτηθεί από το
μέγεθος των επιπτώσεων και τη χρονική διάρκεια των εξελίξεων.

Το χρηματιστήριο-βαρόμετρο

Η έναρξη της συνεδρίασης της 17ης Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη έμοιαζε με φιέστα.
Ξεκίνησε με ομιλία του προέδρου του Χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης κ. Ντικ
Γκράσο, ο οποίος βρήκε την ευκαιρία να συνδυάσει τον χαιρετισμό με λόγια
τόνωσης του ηθικού και επίκληση του πατριωτισμού των Αμερικανών.

Το κουδούνι όμως χτύπησαν, πιέζοντας το κουμπί της έναρξης, οι πυροσβέστες, οι
διασώστες και οι αστυνομικοί.

Στο μεταξύ, οι ευρωπαϊκές και ασιατικές κεφαλαιαγορές είχαν δεχτεί τις
αρνητικές συνέπειες του τρομοκρατικού χτυπήματος στις ΗΠΑ και περίμεναν την
αντίδραση του Χρηματιστηρίου-βαρομέτρου.

Όλοι περίμεναν πτώση. Στόχος, όμως, ήταν μια ομαλή πτώση και το άγχος όλων των
κεφαλαιαγορών είχε επικεντρωθεί σε αυτό το στοίχημα.

Η ομαλή προσγείωση τελικά επιτεύχθηκε, ύστερα από διεργασίες που είχαν
προηγηθεί, αλλά και από κινήσεις που έγιναν στη συνέχεια.

Έλεγχος ιδιωτών επενδυτών

Κατ’ αρχήν υπήρξε επιστράτευση δυνάμεων ­ κυρίως από την πλευρά των ΗΠΑ ­ και
διαβουλεύσεις με επιχειρηματίες για στήριξη των μετοχών τους, με τράπεζες,
επενδυτικούς οίκους, ασφαλιστικά ταμεία και άλλα θεσμικά κεφάλαια.

Η αμερικανική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, η οποία ατύπως μέχρι εκείνη την ημέρα με
διαφόρους τρόπους απέτρεπε την επένδυση αμερικανικών κεφαλαίων σε άλλες
αγορές, άρχισε να βλέπει τον φόβο της να πραγματοποιείται.

Έτσι, πέραν των μηχανισμών της αγοράς, επιστρατεύθηκαν όλοι οι φορείς με στόχο
την ενίσχυση του ψυχολογικού κλίματος. Η κίνηση αυτή αποσκοπούσε περισσότερο
στον “έλεγχο” των ιδιωτών επενδυτών.

Η ψυχολογική τόνωση έγινε με διάφορους τρόπους, με κυριότερον εκείνον που
έδειχνε φως στην άκρη του τούνελ και νίκη του αόρατου εχθρού.

Σε ό,τι αφορά στους μηχανισμούς της αγοράς, σημαντικό ρόλο έπαιξε η λειτουργία
των αγορών παραγώγων, όπου τα διεθνή κεφάλαια αντιστάθμιζαν τον κίνδυνο και
τις ζημιές από μετοχές.

Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και η FED με τη μείωση των αμερικανικών επιτοκίων
και με την παροχή τεράστιας ρευστότητας στην αγορά.

Οι αναδρομές

Το δεύτερο στοίχημα ήταν να μην υπάρξουν μεγάλες αρνητικές επιδράσεις στις
αγορές χρήματος και κεφαλαίου από τη στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ στο
Αφγανιστάν. Για την επίτευξη αυτού του στοιχήματος είχε προετοιμαστεί ήδη το
έδαφος (σε ψυχολογικό επίπεδο) με την παρουσίαση του πολέμου ως όπλου για το
ξερίζωμα της τρομοκρατίας, αλλά και ως μέσου εκδίκησης του πληγωμένου γοήτρου
(έστω κι αν δεν διατυπώθηκε έτσι επίσημα). Ταυτόχρονα, έγιναν ιστορικές
αναδρομές, τόσο από επενδυτικούς οίκους όσο και από μέσα μαζικής ενημέρωσης.
Με τις ιστορικές αναδρομές έδειχναν στις αγορές ότι όλοι οι πόλεμοι και οι
αρνητικές συνέπειες που είχαν ξεπεράστηκαν και μακροχρόνια έκαναν… καλό στις
αγορές. Παράλληλα, καλλιεργήθηκαν προσδοκίες για μείωση της φορολογίας και για
κρατικά πακέτα ενίσχυσης της πληγείσας διεθνούς οικονομίας. Τα πακέτα
αφορούσαν κυρίως τους κλάδους της νέας οικονομίας και των οικονομικών
δραστηριοτήτων που επλήγησαν από το τρομοκρατικό χτύπημα (αερομεταφορές,
ασφαλιστικές εταιρείες κ.λπ.). Τα 75 δισ. δολάρια και η μείωση φόρων που
εξαγγέλθηκαν από τον πρόεδρο των ΗΠΑ είναι ενδεικτικά. Βέβαια, μέρος των
φορολογικών μέτρων είχαν ήδη ανακοινωθεί (πριν από την 11η Σεπτεμβρίου), ενώ η
αύξηση των δαπανών για την ενίσχυση της οικονομίας ήταν έτσι κι αλλιώς
αναπόφευκτη λόγω των πολεμικών επιχειρήσεων.

Η πραγματική οικονομία

Το τρίτο στοίχημα αφορά στο μέλλον και στον φόβο για το πλήγμα που δέχεται η
πραγματική οικονομία. Σε αυτή την περίπτωση η ανησυχία φεύγει από τις αγορές
και από τις τιμές των μετοχών. Επικεντρώνεται στην πραγματική οικονομία και
στην κατάσταση των επιχειρήσεων και εξετάζεται η τιμή της μετοχής ως έμμεση
συνέπεια. Τώρα οι ΗΠΑ φαίνεται ότι επιστρέφουν στον Κέυνς, ενώ η Ευρώπη
δείχνει ότι αντιστέκεται. Το μέγεθος των επιπτώσεων και η χρονική διάρκεια των
εξελίξεων θα δείξουν εάν τελικά μπουν όλοι στη διαδικασία να εξετάσουν τη
συμμετοχή του κράτους στις ιδιωτικές επενδύσεις και στην τόνωση των οικονομιών
μέσω των δημοσίων επενδύσεων.