ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ένα νέο όραμα

Το Συνέδριο του κυβερνώντος κόμματος επισκιάζεται ανενδοίαστα από το
τρομοκρατικό κτύπημα που συγκλόνισε την Αμερική και ολόκληρο τον πλανήτη. Το
γεγονός αυτό αποδεικνύει αναμφισβήτητα ένα πράγμα: δηλαδή, ότι η
παγκοσμιοποίηση δεν αφορά μόνο τις επενδυτικές εργασίες ­ όπως διατείνονται οι
αφελείς θιασώτες του νεοφιλελευθερισμού ­ αλλά επεκτείνεται εξίσου και στην
ανομία, την τρομοκρατία και το οργανωμένο έγκλημα.

Έτσι, στις αρχές του 21ου αιώνα τον αγώνα των εθνών και των κρατών διαδέχεται,
εν μέρει τουλάχιστον, ο αγώνας των μεμονωμένων οργανώσεων και η πάλη του
«ανθρώπου προς άνθρωπο». Μς αυτόν τον τρόπο ο «ολοκληρωτικός πόλεμος» λαμβάνει
πλέον την πιο εφιαλτική του μορφή. Πρέπει, λοιπόν, να συνειδητοποιήσουμε όλοι
μας, ότι η τυφλή βία είναι «αντιπολιτική» (Χ. Arendt), αφού ματαιώνει την
ικανότητα των ανθρώπων να πράττουν συλλογικά για να αλλάξουν έναν κόσμο που
είναι εξαιρετικά άνισος. Επομένως, είναι απαραίτητο το παραπάνω Συνέδριο να
ασχοληθεί με αυτά τα ζητήματα, γιατί αφορούν την πορεία της ανθρωπότητας προς
μια ανεξέλεγκτη βαρβαρότητα!

Μέσα σ’ αυτό το αβέβαιο πλαίσιο πρέπει να ανιχνευθεί πρώτα πρώτα ποιος θα
είναι ο δομικός ρόλος του κόμματος στο σύγχρονο περιβάλλον. Γιατί; Γιατί
σήμερα υπάρχει διεθνώς μια διάχυτη αντίληψη που απαξιώνει τους ορθόδοξους
πολιτικούς οργανισμούς (κόμματα και συνδικάτα). Επιπλέον, γιατί στη σημερινή
εποχή ο νεανικός πληθυσμός δεν ασχολείται με την πολιτική, αφού κυριεύεται από
τη μεταμοντέρνα συνείδηση που «τονίζει» τον εικονικό κόσμο του Διαδικτύου και
των ψευδαισθήσεων (Rifkin).

Με αυτά τα ζητήματα ασχολούνται τα σύγχρονα κοινωνικά κινήματα που έχουν έναν
νέο τύπο δημοκρατικής οργάνωσης (Bourdieu) και διοχετεύουν το ενδιαφέρον τους
σε πολλά επίπεδα (περιβάλλον, παγκοσμιοποίηση κ.λπ.).

Επομένως, το κυρίαρχο ζήτημα στο Συνέδριο πρέπει να είναι το εξής: Πώς θα
διαμορφωθεί ένα σύγχρονο «ανοιχτό κόμμα» που θα έχει μια ευθεία και διαφανή
σχέση με την κοινωνία των πολιτών, τα νέα κοινωνικά κινήματα και τα άλλα
«δίκτυα», από τα οποία εκπέμπεται μια ανανεωμένη πολιτική. Υπ’ αυτήν την
έννοια θεωρώ ότι είναι πολύ κρίσιμες οι προτάσεις του Γ. Παπανδρέου για τη
δραστική τροποποίηση του τρόπου εκείνου με τον οποίο εκλέγονται τα κομματικά
όργανα σήμερα. Η φιλοσοφία του «μετα-παραδοσιακού» κόμματος υποδηλώνει
ταυτόχρονα, ότι τα μέλη του δεν αποτελούν κάποια ξεχωριστή ελίτ από την οποία
προέρχονται οι κρατικοί αξιωματούχοι.

Ένα άλλο ζήτημα είναι η ενότητα. Ο Α. Παπανδρέου είχε ενοποιήσει παλιότερα το
μεγάλο μπλοκ των μη προνομιούχων, ενεργοποιώντας τη θεωρία της μητρόπολης –
περιφέρειας. Σήμερα ένα πράγμα πρέπει να διαφυλαχθεί ανενδοίαστα: η
πολυσυλλεκτικότητα και η «πολυταξικότητα» της μεγάλης δημοκρατικής παράταξης.
Η τελευταία πρέπει να αντιπροσωπεύει πολιτικά τα φτωχά και μεσαία κοινωνικά
στρώματα στο μεταλλαγμένο περιβάλλον της πλανητικής οικονομίας. Αυτό πρέπει να
το κατανοήσουν όλες οι πλευρές που προσέρχονται στο Συνέδριο. Ο τεμαχισμός και
η διάλυση του χώρου δεν ευνοούν κανέναν.

Από την άλλη πλευρά ο Κ. Σημίτης δεν πρέπει να διεκδικήσει μόνο την πολιτική
του επιβεβαίωση. Πρέπει, αντίθετα, να ενισχύσει το κοινωνικό στίγμα της
κυβέρνησης για να διαφοροποιηθεί εμφανώς από τη συντηρητική παράταξη. Πάντως,
η αύξηση της ανεργίας και της φτώχειας δεν σταματούν. Μάλιστα, το 2001 το
πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα του μέσου μισθωτού αυξήθηκε μόνο 1%. Όμως και οι
προτάσεις της εσωκομματικής αντιπολίτευσης αγνοούν αδικαιολόγητα ένα πράγμα:
τους σημαντικούς περιορισμούς που συνεπάγεται η επικυριαρχία των παγκόσμιων
χρηματιστηριακών αγορών στη χάραξη μιας «αυτοδύναμης» οικονομικής πολιτικής.
Έτσι, με αδιέξοδες κορόνες και συνθήματα, σοβαρή συζήτηση δεν μπορεί να γίνει.

Επομένως, το Συνέδριο αυτό θα επιτύχει μόνον αν συμβάλει στην ανανέωση της
πολιτικής κουλτούρας και στην κυοφορία ενός καινούργιου οράματος για τον τόπο
μας. Αλλιώς θα επιβεβαιώσει, δυστυχώς, την παλιά άποψη του Γκάλμπρεϊθ, δηλαδή
ότι η «πολιτική ορίζεται ως η επιλογή μεταξύ του καταστροφικού και του
δυσάρεστου».

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου
Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.