ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Στο όνομα του φόβου

Νέα επιθετικά δόγματα. Τρομοκράτες χωρίς πατρίδα και σημαία, ευκίνητοι,
υπερεθνικοί ή εσωεθνικοί. Ουσίες που εισχωρούν στη διατροφική αλυσίδα
ενσπείροντας επιδημίες. Μικρά εργαστήρια που παρασκευάζουν θανατηφόρες έτοιμες
να διασπαρούν τοξίνες. Ποσότητες εμπλουτισμένου ουρανίου που έχουν διαφύγει
από τα «νόμιμα» εργαστήρια και έχουν λαθραία εισχωρήσει σε «ύποπτες» χώρες.

Τρομοκράτες κατά παραγγελία και κατά ιδεολογία. Πυρηνικές βόμβες τσέπης, όπλα
με λέιζερ, όπλα με υπερήχους, που τυφλώνουν, όπλα τέταρτης, πέμπτης, έκτης…
γενιάς. Η αόρατη απειλή. Το τέλειο χτύπημα, που έγινε, και το επόμενο βήμα που
θα πρέπει να «ανεβάσει τον αγώνα». Η βιολογική, η χημική, η πυρηνική απειλή…
Σενάρια τρομολαγνίας και πολεμολογίας σε σοβαρή και λιγότερο σοβαρή εκδοχή να
κατακλύζουν τα Μέσα. Μια καθημερινή, σχεδόν επιβεβλημένη πλέον συνομιλία με
τον θάνατο.

Και η αποφορά της καμένης σάρκας στο Μανχάταν που δεν λέει να φύγει. Φθάνει
μέχρις εδώ ταράζοντας τον νου και την ψυχή. Πώς έτσι να ζήσεις; Είναι δυνατόν;
Ο φόβος ρίζωσε. Η τρομοκρατία πέτυχε έναν σίγουρο και πανίσχυρο σύμμαχο. Την
ψυχολογική τρομοκρατία.

«Καθ’ εαυτή η κάθε ιδέα είναι ουδέτερη, ή θα έπρεπε να είναι, αλλά ο άνθρωπος
την εμψυχώνει. Προβάλλει πάνω της τις φλόγες και τις παραφροσύνες του, μιαρή,
μεταμορφωμένη σε πίστη εισδύει στον χρόνο, παίρνει τη μορφή γεγονότος: Το
πέρασμα από τη λογική στην επιληψία έχει συντελεστεί…». Έτσι γεννιούνται,
όπως ορθά μας υπενθυμίζει ο Σιοράν, οι ιδεολογίες, οι θεωρίες και οι
αιμοσταγείς φάρσες.

Αξίζει να προστεθεί εδώ κάτι που τα περικλείει όλα και τα τροφοδοτεί. Μια
γενεσιουργός μήτρα. Το κάτι αυτό, το παντοδύναμο, είναι ο φόβος. Μέσα από τον
δίαυλο του φόβου συντελείται επιτυχώς το πέρασμα από τη λογική στην παράνοια.

Στο όνομα του φόβου θα συντελεσθούν όλα τα δεινά της επόμενης μέρας. Είμαστε
ήδη στην επόμενη μέρα.

Στο όνομα του φόβου ο άνθρωπος συρρικνώνεται. Οχυρώνεται στο ίδιο. Υψώνει
τείχη ψευδο-προστασίας και αμπαρώνεται σ’ ένα κελί. Ο κόσμος όλος
μεταμορφώνεται σε αυτό το σκοτεινό κελί. Οτιδήποτε ξεφεύγει, είναι επικίνδυνο.

Στο όνομα του φόβου το «εμείς» αναγορεύεται σε υπέρτατη αξία και το «οι άλλοι»
σε θανάσιμη απειλή.

Στο όνομα του φόβου οι αποχρώσεις χάνονται και ο κόσμος χωρίζεται σε απόλυτα
καλά και απόλυτα κακά αντικείμενα. Η μισαλλοδοξία και το μίσος κατακλύζουν τον
ψυχισμό.

Στο όνομα του φόβου που παραλύει και νεκρώνει τον ορθό λόγο κατασκευάζονται
ορατοί στόχοι, ικανοί να «πάρουν επάνω τους» το φορτίο του ανεξέλεγκτου
τρόμου. Το εστιασμένο είναι πάντα καλύτερο από το διάχυτο. Ο άνθρωπος
καταστρέφει για να μην καταστραφεί. Στο όνομα του φόβου ο λευκός κύριος Τζον
από το Οχάιο θα εισβάλει σε ένα σούπερ μάρκετ και θα πυροβολήσει τον μελαψό
Αχμέτ. Στο όνομα του φόβου ο φανατισμένος ισλαμιστής μηχανεύεται τρόπους
εξόντωσης του Δυτικού ανθρώπου.

Στο όνομα του φόβου οι πολιτισμοί ιεραρχούνται και συγκρούονται και η εκδίκηση
προβάλλει ως λύση. Έτσι, στη Βουλή των Αντιπροσώπων μόνον μια φωνή, της
Δημοκρατικής Μπάρμπαρα Λι, έναντι 420, υποστήριξε ότι «η στρατιωτική δράση δεν
θα εμποδίσει να διαπραχθούν και άλλες πράξεις διεθνούς τρομοκρατίας κατά των
Ηνωμένων Πολιτειών».

Στο όνομα του φόβου γίνεσαι μικρό παιδί. Παλινδρομείς. Γυρνάς πίσω σε μακρινές
εποχές. Τότε που η σκέψη σου ήταν παντοδύναμη. Αρκεί να επιθυμούσες κάτι για
να πιστέψεις ότι θα γίνει. Γίνεσαι σαν εκείνο το μικρό παιδί που, τρέμοντας τα
φαντάσματα, σκεπαζόταν με ένα σεντόνι και έκανε το φάντασμα για να
καταπολεμήσει τον φόβο του.

Το μόνο που θες είναι αυτό που ανέκαθεν μυστικά επιθυμούσες. Να μην πεθάνεις
ποτέ. Όλα όμως, γύρω σου για θάνατο μιλούν. Κι από εδώ είναι που ο φόβος
αντλεί την πανίσχυρη δύναμή του.

Το μόνο αντίδοτο στον φόβο είναι ο ίδιος ο φόβος. Η επίκληση του αφανισμού που
επιφέρει η κυριαρχία του.

Η Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.