Οι πληροφορίες πιο χρήσιμες από τους Κρουζ

Ένα μάθημα που, απ’ ό,τι φαίνεται, έμαθαν καλά οι Αμερικανοί στον πόλεμο των
78 ημερών κατά της Γιουγκοσλαβίας είναι ότι η υψηλή πολεμική τεχνολογία δεν
είναι πανάκεια στον σύγχρονο πόλεμο. Πολύ περισσότερο σ’ ένα μέτωπο όπως το
Αφγανιστάν και μ’ έναν εχθρό που έχει ιδιότητες… χαμαιλέοντα.

Στη Γιουγκοσλαβία η αμερικανική υψηλή τεχνολογία απέτυχε σε αρκετές
περιπτώσεις, καθώς τα «έξυπνα όπλα» της παραπλανήθηκαν εύκολα: «διέλυσαν»
γέφυρες και τανκ από πλαστικό, καθώς και αντιαεροπορικές συστοιχίες και
πυροβόλα από κόντρα πλακέ! Απ’ τους εκατοντάδες στρατιωτικούς στόχους που
πομπωδώς είχε ανακοινωθεί ότι καταστράφηκαν από ΝΑΤΟϊκά αεροσκάφη, μόνο το 10%
ήταν πραγματικά κατεστραμμένα. Την απογοητευτική καταγραφή είχε κάνει
επιτοπίως ομάδα Αμερικανών αξιωματικών της Αεροπορίας, την απόρρητη έκθεση των
οποίων δημοσίευσε τότε το «Νιούσγουικ». Βεβαίως, τα παραπλανητικά ομοιώματα
δεν ήταν ο μόνος λόγος της μικρής επιτυχίας. Το μεγάλο ύψος απ’ το οποίο ήταν
αναγκασμένα να βάλλουν τα αεροσκάφη, για να μην υπάρχουν απώλειες, συνετέλεσε
κι αυτό, όπως και οι «μη επαρκείς» πληροφορίες που περιείχαν οι απεικονίσεις
από δορυφόρους και κατασκοπευτικά αεροσκάφη. Έτσι δεν ήταν λίγες οι φορές που
γιουγκοσλαβικά αεροσκάφη απογειώθηκαν ξαφνικά, από διαδρόμους τους οποίους οι
αεροφωτογραφίες του ΝΑΤΟ έδειχναν κατεστραμμένους. Λέγεται ότι τόνοι μαύρης
μπογιάς είχαν κάνει το θαύμα τους!..

Η συμμαχία κέρδισε ωστόσο εκείνο τον πόλεμο μόνο και μόνο επειδή άρχισε να
βομβαρδίζει ακίνητους στόχους που είχαν μεγάλο αντίκτυπο στον άμαχο πληθυσμό:
εργοστάσια ηλεκτρικής ενέργειας, βιομηχανίες διαφόρων κατηγοριών, γέφυρες,
νοσοκομεία, δημόσια κτίρια, σταθμούς τηλεόρασης, σπίτια…

Καλύτερη πληροφόρηση

Αυτά μόλις το καλοκαίρι του 1999. Σήμερα οι σχεδιαστές της επιχείρησης
«Διαρκής Ελευθερία» κινούνται σε άλλη λογική:

«Μην περιμένετε αυτήν τη φορά να παίξει αποφασιστικό ρόλο ένας πύραυλος Κρουζ
ή μια βόμβα. Θα αρκεί μια πληροφορία από κάποιο άτομο καταπιεσμένο από ένα
δικτατορικό καθεστώς, που θα μας δώσει τη δυνατότητα να ξεριζώσουμε το δίκτυο
απ’ τη ρίζα και να τελειώνουμε μ’ αυτό», δήλωσε τις προάλλες ο υπουργός Άμυνας
των ΗΠΑ κ. Ντ. Ράμσφελντ. Δεν υπάρχουν στόχοι μεγάλης στρατηγικής σημασίας στο
Αφγανιστάν, το χτύπημα των οποίων θα μπορούσε να έχει καταλυτικό αντίκτυπο στο
καθεστώς των Ταλιμπάν και τον πληθυσμό. Βεβαίως οι στόχοι «πρώτου κύματος»
(αεροδρόμια, δεξαμενές καυσίμων, αντιαεροπορικά κ.λπ.) θα μπουν στο στόχαστρο
των βομβαρδιστικών.

Αυτό που ψάχνουν όμως πραγματικά οι Αμερικανοί είναι πληροφορίες για τον ίδιο
τον Μπιν Λάντεν. «Έχουμε κάποια ιδέα για το πού βρίσκεται ο Μπιν Λάντεν, αλλά
δεν γνωρίζουμε την ακριβή τοποθεσία», δήλωσε ο κ. Ράμσφελντ προσδίδοντας ακόμα
μεγαλύτερη σημασία στον τομέα στον οποίο έχει εστιάσει σ’ αυτήν τη φάση το
ενδιαφέρον της η Ουάσιγκτον. Οι ΗΠΑ δεν αρκούνται, όπως είναι φυσικό, να
περιμένουν τον «καταπιεσμένο ισλαμιστή» να τους δώσει τις πληροφορίες που
χρειάζονται. Ένα πλήρες δίκτυο μέσα, γύρω και κυρίως πάνω απ’ το Αφγανιστάν
δουλεύει εντατικά προς αυτή την κατεύθυνση με τη βοήθεια κομάντος και
πρακτόρων μυστικών υπηρεσιών. Ποια όμως είναι τα μέσα συλλογής πληροφοριών που
μπορεί να λειτουργήσουν στο ιδιόρρυθμο πεδίο μάχης του Αφγανιστάν;

Κατ’ αρχάς είναι οι δορυφόροι. Ωστόσο, όπως έδειξε και ο πόλεμος στη
Γιουγκοσλαβία, θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας πως οι δορυφόροι δεν είναι έξυπνα
«λαγωνικά» με μάτια γερακιού όπως φαντάζονται κάποιοι. Οι δορυφόροι
τηλεπισκόπησης μπορούν πράγματι να ελέγξουν μια συγκεκριμένη περιοχή και να
εντοπίσουν κτίρια, οχήματα και ανθρώπους, αλλά δεν υπάρχει σήμερα δίκτυο
δορυφόρων που να μπορεί να ελέγξει όλο το έδαφος του Αφγανιστάν. Επιπλέον, σε
καμία περίπτωση δεν υπάρχει δορυφόρος που να μπορεί να ξεχωρίσει από μια ομάδα
ανθρώπων… ποιος είναι ο Μπιν Λάντεν, όπως αφελώς φαντάζονται ορισμένοι. Στην
πραγματικότητα δεν υπάρχει απολύτως κανένα τεχνολογικό σύστημα που να μπορεί
να εντοπίσει μια ομάδα ανθρώπων που κινείται στα βουνά του Αφγανιστάν.

Κύριο έργο των κατασκοπευτικών δορυφόρων τηλεπισκόπησης είναι να εντοπίζουν
εγκαταστάσεις, συγκεντρώσεις στρατευμάτων ή οπλικά συστήματα υψηλής σημασίας,
όπως είναι οι εκτοξευτές πυραύλων Σκουντ.

Ένα άλλο και πολύ σημαντικότερο σύστημα συλλογής πληροφοριών μάχης είναι τα μη
επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV). Τα σημαντικότερα είναι αυτά που πετάνε σε μεγάλο
ύψος και έχουν μεγάλη αυτονομία. Το πιο γνωστό από τα αεροσκάφη αυτής της
κατηγορίας είναι το αμερικανικό RQ-4 Global Hawk, με ακτίνα δράσης 13.500 ν.μ.
και επιχειρησιακή οροφή 65.000 πόδια. Στον χώρο δράσης μπορεί να επιτηρεί
έκταση 40.000 τ.ν.μ. με ωφέλιμο χρόνο πτήσης 24 ώρες.

Ο εξοπλισμός του αεροσκάφους περιλαμβάνει ηλεκτρο-οπτική κάμερα ραντάρ
συνθετικής απεικόνισης με ικανότητες εντοπισμού επίγειων κινούμενων στόχων,
όπως τεθωρακισμένα οχήματα, άρματα μάχης κ.λπ. Ωστόσο πολύ λίγα Global Hawk
υπάρχουν μέχρι στιγμής σε υπηρεσία των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων. Το κύριο
βάρος των επιχειρήσεων πέφτει στο UAV μέσου υψομέτρου και ακτίνας δράσης RQ-1
Predator. Δύο απ’ αυτά φέρεται να έχουν ήδη καταρριφθεί στο Αφγανιστάν.

Ωστόσο, όπως εκτιμά ο αμυντικός αναλυτής Κώστας Γρίβας, οι αισθητήρες των
αεροσκαφών αυτών αλλά και των δορυφόρων, που εντοπίζουν κυρίως κινούμενα
οχήματα, δεν είναι πανάκεια για το περιβάλλον του Αφγανιστάν. Αν οι Αφγανοί
κρύψουν τα οχήματά τους, π.χ. καλύπτοντάς τα με δίκτυα παραλλαγής, οι
δορυφόροι και τα UAV είναι πάρα πολύ δύσκολο να τα εντοπίσουν, πόσο μάλλον
μικρές ομάδες ανταρτών.

Πολύ περισσότερες δυνητικές ικανότητες έχουν οι ομάδες Ειδικών Επιχειρήσεων
που μάλλον έχουν αναπτυχθεί στο έδαφος του Αφγανιστάν, τόσο απ’ τις ΗΠΑ όσο
και απ’ τη Βρετανία.

Ο χαμένος χρόνος

Πάντως η απόκτηση των πληροφοριών, δηλαδή ο εντοπισμός του στόχου, είναι απλώς
το πρώτο στάδιο του πληροφοριοκεντρικού πολέμου. Τα επόμενα στάδια, η μετάδοση
και η αξιοποίηση των πληροφοριών, είναι επίσης κρίσιμα. Για παράδειγμα, κατά
τη διάρκεια του Πολέμου του Κόλπου το 1991, εντοπίζονταν στόχοι και οι
πληροφορίες αυτές έφθαναν στους τελικούς αποδέκτες τους έπειτα από μεγάλο
χρονικό διάστημα, όταν πια δεν είχαν καμία πλέον αξία. Ακόμη όμως και αν οι
πληροφορίες μεταδίδονταν σε πραγματικό χρόνο, θα έπρεπε να υπάρχει κάποιο μέσο
να αξιοποιήσει την πληροφορία άμεσως ή τουλάχιστον γρήγορα. Για παράδειγμα,
μπορεί ένας δορυφόρος, ένα UAV ή μια ομάδα καταδρομέων να εντοπίσει μια
φάλαγγα τεθωρακισμένων. Αν όμως για την καταστροφή των αεροσκαφών αυτών
απαιτείται να απογειωθεί π.χ. ένα Β-1 από το Ντιέγο Γκαρσία στον Ινδικό
Ωκεανό, το οποίο θα φτάσει στο σημείο της εμπλοκής μέσα σε π.χ. μια ώρα, τότε
η πληροφορία δεν θα έχει παρά ιστορική αξία γιατί ο «στόχος» θα έχει
απομακρυνθεί. Ανάλογης σημασίας είναι και ο τομέας της αξιολόγησης μιας π.χ.
φωτογραφίας που μεταδόθηκε από δορυφόρο ­ η εμπειρία παραπλάνησης απ’ το
Κόσοβο που προαναφέραμε δεν είναι η μόνη.

Κατά συνέπεια, επισημαίνει ο Κώστας Γρίβας, σημασία δεν έχει μόνο η απόκτηση
των πληροφοριών, από δορυφόρους και κατασκοπευτικά αεροπλάνα, «οι πληροφορίες
δεν σκοτώνουν» λέει, αλλά η αποτελεσματική σύζευξή τους με τα μέσα καταστροφής
στο πλαίσιο μιας πληροφοριοκεντρικής πολεμικής μηχανής. «Η σύζευξη αυτή,
ωστόσο, δύσκολα μπορεί να επιτευχθεί στο Αφγανιστάν», τονίζει.

Πάντως ιδιαίτερη σημασία στην επιχείρηση «Διαρκής Ελευθερία» θα παίξουν οι
πληροφορίες που θα δώσουν στους Αμερικανούς οι γειτονικές με το Αφγανιστάν
χώρες που παρακολουθούν εδώ και χρόνια και για δικούς τους λόγους τις κινήσεις
των Ταλιμπάν και φυσικά του Οσάμα Μπιν Λάντεν. Από αυτή την άποψη η συμμαχία
των ΗΠΑ με το μουσουλμανικό Πακιστάν μπορεί να αποδειχθεί το «κλειδί» της
επιχείρησης…