Η κρίση συρρίκνωσε χρηματιστηριακές και ΕΛΔΕ

Η παρατεταμένη κρίση στο Χρηματιστήριο, η οποία ουσιαστικά άρχισε από τα μέσα
Σεπτεμβρίου 1999, έριξε τον Γενικό Δείκτη κατά 90%. Σε όλη αυτή τη διάρκεια τα
χαρτοφυλάκια των επενδυτών έχασαν μεγάλο μέρος της αξίας τους. Το μεγάλο
διάστημα της πτωτικής πορείας άρχισε σταδιακά να διώχνει από τη Σοφοκλέους
όσους ήλπιζαν στην αρχή για άμεση, ή τουλάχιστον μεσοπρόθεσμη, αναστροφή του
κλίματος. Στο μεταξύ, διάφορα γεγονότα, όπως η προεκλογική περίοδος, η ένταξη
στην ΟΝΕ κ.ά. δημιούργησαν προσδοκίες, οι οποίες τελικά δεν επιβεβαιώθηκαν, με
αποτέλεσμα να ενισχυθεί η απαισιοδοξία στη Σοφοκλέους.

Είτε είναι σωστό είτε λάθος, αυτό έγινε και το αποτέλεσμα έχει δύο όψεις: Η
μία έχει σχέση με τους επενδυτές και τις συνέπειες της κρίσης στα πορτοφόλια
τους. Η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος έχει σχέση με όλους τους ανθρώπους και
τις εταιρείες που σχετίζονται με την αγορά μετοχών. Σε αυτήν την κατηγορία
ανήκουν οι εισηγμένες εταιρείες, οι εταιρείες διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων,
οι εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου, οι εταιρείες παροχής επενδυτικών
υπηρεσιών (ΕΠΕΥ), οι χρηματιστηριακές εταιρείες (ΑΧΕ), οι εταιρείες λήψης και
διαβίβασης εντολών (ΕΛΔΕ) κ.λπ.

Οι συνέπειες στην κερδοφορία των εισηγμένων έχουν ήδη απεικονιστεί στα
μειωμένα αποτελέσματα του πρώτου εξαμήνου, ενώ οι εξαγορές μεριδίων και η
πτώση του ενεργητικού των αμοιβαίων κεφαλαίων ακολουθούν αντίστοιχη πορεία με
εκείνη της αγοράς. Αντίστοιχη είναι η πορεία των εταιρειών επενδύσεων
χαρτοφυλακίων.

Οι χρηματιστηριακές εταιρείες, οι ΕΠΕΥ και οι ΕΛΔΕ, ίσως, είναι ο χώρος που
γνώρισε περισσότερο η αγορά τα τελευταία χρόνια, καθώς 1.400.000 νέοι
επενδυτές άνοιξαν κωδικούς από τις αρχές του 1999 μέχρι σήμερα, για να μπορούν
να αγοράζουν και να πωλούν μετοχές. Για τον λόγο αυτό, ενδεχομένως, οι
συνέπειες της κρίσης είναι πιο έκδηλες. Από την άλλη, ίσως ο χώρος αυτός να
δέχτηκε και τις μεγαλύτερες συνέπειες της κρίσης.

Το ερώτημα αυτό μπορεί να απαντηθεί από συγκεκριμένους αριθμούς και εκτιμήσεις
κορυφαίων στελεχών της αγοράς. Από τα μηνιαία στατιστικά στοιχεία του ΣΜΕΧΑ
(Σύνδεσμος Μελών Χρηματιστηρίων Αθηνών) παρατηρείται κατακόρυφη μείωση του
τζίρου στη Σοφοκλέους. Ενδεικτικά, αναφέρεται ότι το 1999 είχαν
πραγματοποιηθεί συναλλαγές αξίας 117,9 τρισ. δρχ., ενώ στο πρώτο οκτάμηνο του
2001 19,992 τρισ. δραχμών. Αν συνεχιστεί η ίδια τάση, μέχρι τέλος του έτους ο
συνολικός τζίρος θα διαμορφωθεί σε 30 τρισ. δραχμές, περίπου. Δηλαδή, ο τζίρος
θα μειωθεί κατά 75% σε σχέση με το 1999.

Τα οικονομικά των ΑΧΕ

Η μείωση αυτή έχει άμεση συνέπεια στην κερδοφορία τους, αφού μειώνεται ο
κύκλος εργασιών και συρρικνώνεται το περιθώριο κέρδους. Αν υποθέσουμε ότι
μέχρι το τέλος του έτους θα πραγματοποιηθεί στο ΧΑΑ τζίρος περίπου 30 τρισ.
δραχμών, η μέση προμήθεια είναι 0,48% και το περιθώριο κέρδους προ φόρων είναι
23%, τα συνολικά κέρδη προ φόρων των 89 ΑΧΕ που λειτουργούν σήμερα θα
διαμορφωθούν σε 33 δισ. δραχμές. Δηλαδή, θα μειωθούν κατά 58% σε σχέση με το
2000 και κατά 90% σε σχέση με το 1999.

Η κατάσταση στις ΕΛΔΕ

Αντίστοιχες είναι οι συνέπειες και στις ΕΛΔΕ. Μιλώντας στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο
πρόεδρος του Συνδέσμου των ΕΛΔΕ (ΣΕΔΥΚ), κ. Γιάννης Αντωνόπουλος, τόνισε ότι
«αν η μείωση του τζίρου στο ΧΑΑ είναι 75%, η μείωση του κύκλου εργασιών στις
ΕΛΔΕ είναι μεγαλύτερη. Και αυτό, διότι σήμερα η συμμετοχή στον συνολικό τζίρο
του ΧΑΑ από τους ιδιώτες επενδυτές έχει μειωθεί, σε σχέση, για παράδειγμα, με
την παρουσία των θεσμικών επενδυτών. Αντίστοιχες είναι οι συνέπειες στην
κερδοφορία των ΕΛΔΕ. Στην περίπτωση όμως των ΕΛΔΕ, σε αντίθεση με τις ΑΧΕ και
τις ΕΠΕΥ, υπάρχουν μεγαλύτερες δυνατότητες προσαρμογής και περικοπής κόστους.
Οι ΑΧΕ και οι ΕΠΕΥ είναι υποχρεωμένες να λειτουργούν ορισμένα τμήματα και
απασχολούν υπαλλήλους ανεξαρτήτως του όγκου εργασίας. Στις ΕΛΔΕ μπορούν να
γίνουν περικοπές προσωπικού, χωρίς να μειωθεί η προσφερόμενη ποιότητα».

Απολύσεις

Ο κ. Αντωνόπουλος εξήγησε ότι «η περικοπή του κόστους μπορεί να γίνει είτε με
μείωση προσωπικού είτε με μείωση παγίων εξόδων». Επιπλέον, διετύπωσε την
εκτίμηση ότι σήμερα οι ΕΛΔΕ λειτουργούν σχεδόν με το 50% του προσωπικού που
είχαν το 1999. Το ποσοστό αυτό μπορεί να αντιστοιχεί σε 2.500 υπαλλήλους.
Επίσης, σύμφωνα με τον επίσημο κατάλογο, υπάρχουν 1.065 ΕΛΔΕ. Μαζί με τα
υποκαταταστήματά τους το σύνολο των γραφείων υπολογίζεται σε 1.300 σε όλη την
Ελλάδα. Από όλα αυτά εκτιμάται ότι σήμερα λειτουργούν 600. Ακόμη, άλλες 150
ΕΛΔΕ υπολογίζεται ότι έχουν εξαγοραστεί από χρηματιστηριακές εταιρείες ή ΕΠΕΥ
και λειτουργούν ως δίκτυο (ως υποκαταστήματα). Οι υπόλοιπες εκτιμάται ότι
έχουν κλείσει (όχι απαραίτητα με τη νομική έννοια).

Στον χώρο των χρηματιστηριακών εταιρειών η εικόνα είναι πιο αισιόδοξη. Μπορεί
να έχουν μειωθεί τα κέρδη, αλλά αυτά ακόμη υπάρχουν (τουλάχιστον για τις
περισσότερες από τις 89 χρηματιστηριακές εταιρείες). Κορυφαίο χρηματιστηριακό
στέλεχος διετύπωσε την εκτίμηση ότι κατά τη διάρκεια του 2001 έχουν απολυθεί
(ή οδηγηθεί σε παραίτηση ή έμειναν χωρίς αντικείμενο) σχεδόν 500 υπάλληλοι
χρηματιστηριακών εταιρειών, στο πλαίσιο περικοπής δαπανών.

Υπερβολές ή αλήθεια;

Τέλος, δεν είναι λίγες οι χρηματιστηριακές και οι ΕΠΕΥ που ψάχνουν συμμαχίες
(επιχειρηματικές και μετοχικές) ή αγοράζουν ΕΛΔΕ, καθώς είναι φθηνότερο από το
να ανοίξουν υποκατάστημα σε μια περιοχή. Άλλοτε με δόση υπερβολής και άλλοτε
με δόση απαισιοδοξίας, η αλήθεια είναι ότι η εικόνα αυτή μεταφέρεται από
εργαζομένους και στελέχη του χρηματιστηριακού χώρου. Κορυφαίο χρηματιστηριακό
στέλεχος, μιλώντας στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ», τόνισε ότι η εικόνα θα αναστραφεί και όλα
τα προβλήματα θα λυθούν (ακόμη και με θετική πορεία στις τιμές των μετοχών),
αν ο τζίρος στο ΧΑΑ αυξηθεί σε 70 – 80 δισ. δραχμές ημερησίως. Με αυτό το ποσό
μπορούν να πραγματοποιούν κέρδη οι 89 χρηματιστηριακές εταιρείες και να
αποκτούν ευχέρεια κινήσεων οι συμμετέχοντες στην αγορά. Η αύξηση αυτή του
τζίρου θα φέρει αύξηση στις τιμές των μετοχών και αυτή, με τη σειρά της, νέα
αύξηση του τζίρου.