Ψαλίδισε τη διαφορά το ΠΑΣΟΚ

Αν αληθεύει ότι οι φλεγόμενοι δίδυμοι πύργοι της Νέας Υόρκης σφράγισαν την
είσοδο στον 21ο αιώνα, είναι φυσιολογικό ο αντίκτυπος από το τρομοκρατικό
χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου να έχει επηρεάσει άμεσα και κάθε μικρή γειτονιά
του πλανητικού χωριού, όπως είναι η Ελλάδα.

Ακόμη και αν περιοριστεί κανείς στις τελείως βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις, η
ριζική ανατροπή στην ημερήσια διάταξη της πολιτικής επικαιρότητας ανέδειξε με
απόλυτη καθαρότητα την περιορισμένη σημασία που έχει η εσωστρεφής ενασχόληση
με επαρχιακού τύπου αντιπαλότητες (όπως το ζήτημα των ταυτοτήτων ή οι
εσωκομματικές αντιπαραθέσεις στο ΠΑΣΟΚ). Υπό το πρίσμα αυτό θα πρέπει να
διαβαστούν και τα ευρήματα της παρούσας έρευνας, η οποία αλλιώς είχε αρχικά
σχεδιαστεί, αλλά τελικά της έλαχε το (ατυχές) προνόμιο να καταγράψει το
πολιτικό κλίμα κατά το πρώτο δεκαπενθήμερο που ακολούθησε την τρομοκρατική
επίθεση στις ΗΠΑ. Γι’ αυτό και η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της θα πρέπει να
γίνει με ιδιαίτερη επιφυλακτικότητα, αφού είναι ακόμη πολύ νωρίς για να
διαχωρίσει κανείς τον βόμβο της συγκυρίας από τις πιο μακροπρόθεσμες και
σταθερές μεταλλαγές, που ενδέχεται να έχουν σημειωθεί.

Η παράσταση νίκης

Ο κυριότερος δείκτης που καταγράφει τη μεταβολή του πολιτικού κλίματος, σε
σύγκριση με τις δημοσκοπήσεις του περασμένου Ιουνίου, είναι η λεγόμενη
«παράσταση νίκης», δηλαδή οι απαντήσεις των ερωτηθέντων ως προς το ποιο κόμμα
είναι πιθανότερο να κερδίσει τις επόμενες εκλογές. Η λανθάνουσα κυβερνητική
κρίση της περιόδου εκείνης έτεινε να διαμορφώσει, στις αρχές του καλοκαιριού,
μια γενικευμένη πεποίθηση ότι η επάνοδος της Ν.Δ. στην εξουσία αποτελούσε το
ήδη προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα των εκλογών, όποτε κι αν αυτές
πραγματοποιηθούν. Την άποψη αυτή δεν την συμμερίζονταν μόνο, ως αισιόδοξη
προοπτική, οι οπαδοί της Ν.Δ., αλλά την αποδεχόταν επίσης, ως αναπόφευκτη
κατάληξη, και ένα σημαντικό τμήμα ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ. Ο περιορισμός των
ενδοκομματικών αντιπαραθέσεων στο ΠΑΣΟΚ και η σχετική αποκατάσταση της
κυβερνητικής συνοχής, κλόνισαν αυτή τη γενικευμένη πεποίθηση, που έτεινε να
παγιωθεί, χωρίς πάντως να μεταβάλουν ριζικά το πολιτικό τοπίο. Η Ν.Δ.
εξακολουθεί να θεωρείται ως ο πιθανότερος νικητής των επόμενων εκλογών από το
42,1% των ερωτηθέντων (έναντι 32,4% για το ΠΑΣΟΚ), απλώς η άποψη αυτή δεν
διαθέτει πλέον την πλειοψηφική δυναμική που είχε στις αρχές του καλοκαιριού
(51,3% προέβλεπαν νίκη της Ν.Δ. στις «Τάσεις» της MRB τον περασμένο Ιούνιο και
περίπου 60% σε έρευνες της Metron Analysis και της V. PRC στις αρχές Ιουλίου).

Η πρόθεση ψήφου

Αν όμως η «παράσταση νίκης» αποτελεί έναν εξαιρετικά ευμετάβλητο δείκτη που
επηρεάζεται άμεσα από τις αλλαγές της συγκυρίας, η «πρόθεση ψήφου» συνιστά μια
πολύ πιο δύσκαμπτη μεταβλητή, που αλλάζει με πολύ βραδύτερους ρυθμούς. Σε
χρονικές μάλιστα περιόδους απομακρυσμένες από εκλογική αναμέτρηση, η «πρόθεση
ψήφου» καταγράφει με σχετική πιστότητα τις παγιωμένες κυρίως τοποθετήσεις.
Γεγονός που αντανακλάται στη σταθερότητα την οποία εμφανίζει το ποσοστό της
Ν.Δ. σε όλες σχεδόν τις δημοσκοπήσεις του τελευταίου χρόνου: 35,0% στην έρευνα
της V. PRC για «ΤΑ ΝΕΑ» (7-8.10.2000), 33,3% στις «Τάσεις» της MRB τον
Δεκέμβριο του 2000, 34,9% στις «Τάσεις» της MRB τον Ιούνιο του 2000, 35,3% σε
έρευνα της V. PRC τον Ιούλιο του 2000 («ΤΑ ΝΕΑ», 12.7.2001) και 34,3% σήμερα.

Εκλογική ρευστότητα

Αντίθετα, η μεταβλητή της «πρόθεσης ψήφου» δυσκολεύεται να αποτυπώσει με
ευκρίνεια τον χώρο της εκλογικής ρευστότητας, ιδιαίτερα μάλιστα όταν η
εμφάνιση νέων κομμάτων στην πολιτική σκηνή, με ασαφές ιδεολογικό στίγμα,
διευρύνει τις διαθέσιμες επιλογές για το κυμαινόμενο τμήμα του εκλογικού
σώματος.

Με βάση τις παρατηρήσεις αυτές θα πρέπει επομένως να διαβαστεί και ο πίνακας
που αποτυπώνει σήμερα την «πρόθεση ψήφου», από τον οποίο προκύπτει ένα
σταθεροποιημένο προβάδισμα της Ν.Δ., το οποίο στην παρούσα έρευνα ανέρχεται σε
6,5 περίπου ποσοστιαίες μονάδες (34,3% για τη Ν.Δ., έναντι 27,9% για το
ΠΑΣΟΚ). Η αξιολόγηση όμως των αποτελεσμάτων αυτών επιβάλλει μια
συστηματικότερη και εις βάθος ανάλυση, η οποία να αναφέρεται στις
διαφαινόμενες μετακινήσεις των ψηφοφόρων και στους υπό διαμόρφωσιν χώρους του
εκλογικού ανταγωνισμού.

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ: Ινστιτούτο VPRC

Μέλος του ΣΕΔΕΑ, της ESOMAR και της WAPOR

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: www. vprc.gr

ΑΝΑΘΕΣΗ: Εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ»

ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ με ατομικές συνεντεύξεις,
πρόσωπο με πρόσωπο (face to face) στα νοικοκυριά των ερωτωμένων και χρήση
δομημένου ερωτηματολογίου και κάλπης. Στο ψηφοδέλτιο της κάλπης το όνομα του
κ. Αβραμόπουλου αναγράφεται δίπλα στην επιλογή ΚΕΠ.

ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: Γενικός πληθυσμός 18 ετών και άνω.

ΠΕΡΙΟΧΗ: Το σύνολο της χώρας, χωρίς τις νήσους Αιγαίου και Ιονίου.

ΔΕΙΓΜΑ: Το συνολικό πραγματοποιηθέν μέγεθος του δείγματος ανέρχεται σε
1.659 άτομα (1.096 άτομα για την πρώτη έρευνα και 563 άτομα για τη δεύτερη
έρευνα).

ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ: Ακολουθήθηκε η μέθοδος της πολυσταδιακής
στρωματοποιημένης δειγματοληψίας.

ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ: Η έρευνα πεδίου πραγματοποιήθηκε
σε δύο φάσεις. Η πρώτη φάση πραγματοποιήθηκε στο χρονικό διάστημα από 11 έως
19 Σεπτεμβρίου και η δεύτερη φάση στο χρονικό διάστημα από 20 έως 28
Σεπτεμβρίου του 2001.

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ: Για την πραγματοποίηση της έρευνας εργάστηκαν
49 ερευνητές και 10 επόπτες.

ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΒΑΣΕΙΣ: Απαντήσεις με βάσεις κάτω των 60 ερωτηθέντων είναι
εντελώς ενδεικτικές.

ΣΤΑΘΜΙΣΗ: Προκειμένου να εξισορροπηθούν τυχόν παράγοντες μεροληψίας, η
πρόθεση ψήφου των ερωτωμένων σταθμίσθηκε, εκ των υστέρων, ως προς την ψήφο των
ερωτωμένων στις βουλευτικές εκλογές του Απριλίου 2000.

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ VPRC για την πρόθεση ψήφου

Τα ποσοστά πρόθεσης ψήφου δεν αποτελούν πρόβλεψη ψήφου, αλλά καταγραφή των
τάσεων του εκλογικού σώματος στην χρονική περίοδο 11/9/-28/9/2001. Για τους
αναγνώστες των στοιχείων της έρευνας υπογραμμίζουμε ότι η παραπάνω επισήμανση
αποκτά επιπρόσθετη βαρύτητα με δεδομένη τη διερεύνηση του κόμματος «Κίνημα
Ελεύθερων Πολιτών» του κ. Αβραμόπουλου, η απήχηση του οποίου δεν έχει
καταγραφεί σε προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση.

Το Ινστιτούτο VPRC εφαρμόζει αυστηρά όλους τους κώδικες Δεοντολογίας της
Esomar, της Wapor και του ΣΕΔΕΑ, για την Πολιτική – Κοινωνική Έρευνα, την
Έρευνα Αγοράς, τη δημοσίευση αποτελεσμάτων δημοσκοπήσεων και τις
κατευθυντήριες γραμμές για την ερμηνεία τους.

Η Συγκυρία Διεξαγωγής της Έρευνας

Αμέσως πριν και κατά το διάστημα διεξαγωγής της έρευνας (11/9-28/9/2001) τα
σημαντικότερα γεγονότα που ενδέχεται να έχουν επηρεάσει τις απαντήσεις των
ερωτωμένων είναι τα εξής:

Γεγονότα

1. Ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος ανακοινώνει τον αριθμό των υπογραφών
(28/8/2001)

2. Δηλώσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας (29/8/2001)

3. Τρομοκρατική ενέργεια εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (11/9/2001)