Διαστάσεις Ο πόλεμος της προπαγάνδας

Φόρος τιμής. Αμερικανοί ηθοποιοί παρακολουθούν ένα αφιέρωμα στους «ήρωες της Αμερικής»

«Αυτός θα είναι ο πιο σκληρός πόλεμος προπαγάνδας που θα μπορούσε να φανταστεί
κανείς. Ασφαλώς και θα πουν ψέματα, όπως θα πούμε ψέματα κι εμείς».

Τη δήλωση αυτή έκανε ένας αξιωματούχος του αμερικανικού στρατού στον Χάουαρντ
Κερτζ, πρώην «συνήγορο των αναγνωστών» της Ουάσιγκτον Ποστ. Και
προετοιμάζει την κοινή γνώμη, τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στον
υπόλοιπο κόσμο, για μια σύγκρουση που θα είναι του ίδιου χαρακτήρα,
τουλάχιστον στο μέτωπο της ενημέρωσης, με τον πόλεμο του Κόλπου. Η πρόσβαση
των δημοσιογράφων στα πραγματικά γεγονότα αναμένεται μάλιστα να είναι ακόμη
δυσκολότερη, για δύο λόγους. Πρώτον, επειδή το Αφγανιστάν είναι μια μακρινή
και απομονωμένη χώρα. Και δεύτερον, επειδή ο νέος αυτός πόλεμος θα
πραγματοποιηθεί σε μεγάλο μέρος από τις ειδικές δυνάμεις, θα διεξαχθεί δηλαδή
­ όπως είπε ο ίδιος ο πρόεδρος Μπους ­ μακριά από τις τηλεοπτικές κάμερες.

Το πρόβλημα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από το κύμα πατριωτισμού που
σαρώνει αυτές τις μέρες την Αμερική. Ο Πήτερ Τζένινγκς, ένας από τους πιο
γνωστούς και έγκυρους δημοσιογράφους της αμερικανικής τηλεόρασης, έχει δεχθεί
πάνω από 10.000 τηλεφωνήματα διαμαρτυρίας, απειλές ή προσβολές επειδή τις
πρώτες ώρες μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου τόλμησε να
αναρωτηθεί δημοσίως πού βρίσκεται ο πρόεδρος της χώρας. Ο ηλικίας 61 ετών
Τζένινγκς, που είναι Καναδός, βρισκόταν την ημέρα εκείνη επί 17 ώρες συνεχώς
στη θέση του, συντονίζοντας τον ενημερωτικό Μαραθώνιο του ABC. Αλλά οι
τηλεθεατές δεν τον συγχώρησαν για ένα συναισθηματικό του ξέσπασμα. Που, όπως
αποδεικνύεται εκ των υστέρων, έχει και πολιτική αξία: ο Λευκός Οίκος «δεν
επιμένει» πλέον στον ισχυρισμό ότι το προεδρικό αεροσκάφος είχε δεχθεί εκείνη
την ημέρα απειλή, και ότι γι’ αυτόν το λόγο ο πρόεδρος Μπους δεν επέστρεψε
αμέσως στον Λευκό Οίκο. Ο πλανητάρχης, απλώς, φοβόταν.

Σε γενικές γραμμές, οι δημοσιογράφοι των αμερικανικών μέσων ενημέρωσης έκαναν
αυτές τις δύσκολες μέρες πολύ καλή δουλειά. Έδειξαν ευαισθησία για τα θύματα
και τις οικογένειές τους, αρνούμενοι να προβάλουν τρομακτικές σκηνές, εικόνες
πτωμάτων και ρεπορτάζ από κηδείες. Περιόρισαν στο ελάχιστο, με πρωτοβουλία του
ABC, τη μετάδοση της φοβερής σκηνής με τα αεροπλάνα να συντρίβονται στους
δίδυμους πύργους. Και φρόντισαν από την πρώτη στιγμή να διαχωρίσουν τους
τρομοκράτες από το ισλάμ, προστατεύοντας τους μουσουλμάνους των Ηνωμένων
Πολιτειών από ρατσιστικές επιθέσεις. Οι τηλεθεατές αναγνώρισαν στην πλειοψηφία
τους αυτή τη δουλειά: σύμφωνα με μια δημοσκόπηση, οι εννιά στους δέκα πολίτες
θεωρούν καλή ή πολύ καλή την κάλυψη των τραγικών γεγονότων. Γι’ αυτό και την
11η Σεπτεμβρίου έμειναν κολλημένοι στις οθόνες τους: 75 εκατομμύρια Αμερικανοί
παρακολούθησαν τον εφιάλτη. Περισσότεροι από όσους είχαν κάτσει να δουν τις
τελευταίες εκλογές. Αλλά κατά δέκα εκατομμύρια λιγότεροι από εκείνους που
παρακολούθησαν τον τελικό του Super Bowl…