Δύο φορές αδέλφια, μετά τη μεταμόσχευση νεφρού
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
11 λεπτά  |
|
Ένα δικό της κομμάτι, ένα κομμάτι του δικού της εαυτού, ανήκει πια στον |
Δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να αντισταθμίσει αυτή την προσφορά κανένα
«ζύγι», καμιά αντιπροσφορά, κανένα τίμημα. Αυτό το δώρο είναι δώρο ζωής
είναι η αγάπη στην υπέρβασή της. Θα έλεγε κανείς ότι εκείνος που λαμβάνει ένα
τέτοιο δώρο, είναι ένας ιδιαίτερα τυχερός και ευτυχής άνθρωπος. Ακόμη
περισσότερο, όμως, ευτυχής είναι εκείνος που το προσφέρει γιατί μπορεί να
υπερβεί κάθε ανθρώπινη αδυναμία και ανασφάλεια, και να το κάνει!
Την υπόσχεση έδωσε σε ανύποπτο χρόνο η Αργυρώ Σπαθοπούλου, καθηγήτρια
Γαλλικών, στον μικρότερο αδερφό της, τον βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Γιάννη Διαμαντίδη.
Χρόνια πριν, όταν εκείνος παρουσίασε μια ευπάθεια στα νεφρά, εκείνη
προθυμοποιήθηκε να του δώσει το ένα νεφρό της, αν ποτέ χρειασθεί: «Μη
στενοχωριέσαι, Γιάννη μου», του είπε. «Εγώ είμαι εδώ…»
Πέρασε καιρός, πολύς καιρός, το θέμα δεν ξανασυζητήθηκε, η ευπάθεια ήταν
ιατρικά ελεγχόμενη, μέχρι πέρυσι το καλοκαίρι, που ο Γιάννης Διαμαντίδης
αρρώστησε από πνευμονία και πολύ σύντομα βρέθηκε με την ιατρική ένδειξη:
«οξεία νεφρική ανεπάρκεια». Η κατάσταση δεν ήταν πια ελεγχόμενη, ο δείκτης της
κρεατινίνης είχε ανέβει τραγικά και η αιμοκάθαρση κρίθηκε ως επιτακτική λύση
επιβίωσης…
Η Αργυρώ ήταν πράγματι εκεί. Με τη γλυκύτητα, την απλότητα και το μεγαλείο της
προσφοράς της. «Εδώ είμαι εγώ», είπε ξανά. «Βάλε μπροστά να γίνει ό,τι πρέπει.
Κανόνισέ τα όλα…»
Έτσι ζεστά, απλά, ανθρώπινα και καθόλου δραματοποιημένα ή ηρωικά, άρχισαν και
έγιναν όλα. «Λόγω, ίσως, και της μικρασιατικής μας καταγωγής, είμαστε μια
ιδιαίτερα δεμένη οικογένεια. Είχα πάντα έναν ισχυρό δεσμό με την Αργυρώ, που
τώρα έγινε ισχυρότερος», ομολογεί ο Γιάννης Διαμαντίδης. «Για μένα ήταν θέμα
ζωής και θανάτου», με αφοπλίζει η Αργυρώ Σπαθοπούλου. «Αν δεν το έκανα αυτό,
δεν θα ησύχαζα ποτέ στη ζωή μου…»
Το μήνυμα
Εκείνος δημοσιοποίησε, εξηγεί, το θέμα του πριν γίνει το χειρουργείο, γιατί
δεν ήθελε «να σκεφθεί ποτέ κανείς ότι έγινε κάποια παράκαμψη στη λίστα των
ανθρώπων που περιμένουν χρόνια να κάνουν μεταμόσχευση, επειδή ήμουν βουλευτής.
Ήθελα να πω σε όλους ότι θα κάνω το χειρουργείο γιατί μου δώρισε το ένα της
νεφρό η αδερφή μου…» Εκείνη, αν μπορούσε, δεν θα δημοσιοποιούσε ποτέ την
πράξη της: «Είμαι ντροπαλός και συνεσταλμένος άνθρωπος, δεν θέλω να φαίνομαι
προς τα έξω. Μιλώ πρώτη φορά και τελευταία, γιατί έχω καταλάβει πόσο μεγάλο
είναι το πρόβλημα και πόσο διογκωμένη η λίστα των νεφροπαθών στην Ελλάδα, και
θέλω να περάσω ένα μήνυμα: Μπορεί να ζήσει κανείς και με ένα νεφρό, δίχως
κανένα απολύτως πρόβλημα. Αν προσφέρει το άλλο του νεφρό, θα ζήσει ένας ακόμη
άνθρωπος…»
Ήταν όλα τόσο εύκολα και τόσο απλά; Αν εξαιρέσει κανείς την απόφασή της, δεν
ήταν και όλα τα υπόλοιπα εύκολα. Επιμένω να τη ρωτώ για την απόφαση, αν υπήρξε
κάποια στιγμή που ένιωσε έστω κάποιο μικρό δισταγμό. «Υπήρξε μια τέτοια
στιγμή», εξομολογείται. «Το βράδυ της παραμονής του χειρουργείου, και ενώ όλα
ήταν έτοιμα, ένιωσα για μια στιγμή ένα μικρό τσίμπημα στην καρδιά. Σκέφθηκα
πως αν συμβεί κάτι σε ένα από τα δύο παιδιά μου, τη Νατάσα ή τον Μιχάλη μου,
δεν θα έχω περισσευούμενο νεφρό να τους δώσω! Αλλά, η αμέσως επόμενη σκέψη μου
με παρηγόρησε. Τα παιδιά μου, είπα, θα έχουν το δικό μου παράδειγμα και θα
κάνουν το ένα για το άλλο, αν χρειασθεί, ό,τι κάνω τώρα εγώ για τον αδερφό
μου…»
Στο χειρουργείο
 |
Οδηγήθηκε πρώτα εκείνη στο χειρουργείο και λίγη ώρα αργότερα, στο διπλανό
χειρουργείο, ο αδερφός της. Ο χρόνος που μεσολάβησε από την αφαίρεση έως τη
μεταμόσχευση ήταν 20 λεπτά…
Ώρες αργότερα, μεταξύ ύπνου και ξύπνιου, θυμάται να ψελλίζει «ο Γιάννης…»
«Όλα πήγαν καλά», της είπαν. Στο απέναντι κρεβάτι του ίδιου θαλάμου εκείνος,
το ίδιο πράγμα ρώτησε όταν άρχισε να ψιλοξυπνά από τη νάρκωση… «Η Αργυρώ…»
Η σχέση δεν ήταν πια μόνο αδερφική, ήταν κάτι πολύ περισσότερο και από αυτό
που λέμε «σχέση ζωής»… Άλλωστε, το πρώτο πράγμα που αντάλλαξαν μεταξύ τους,
από τα κρεβάτια τους, ήταν το σήμα της νίκης με τα δάκτυλά τους…
Εκείνος, αν και χρειαζόταν πιο στενή ιατρική παρακολούθηση μήπως γίνει
απόρριψη μοσχεύματος , συνήλθε πολύ πιο γρήγορα από την αδερφή του.
«Δεν μπορώ να ισχυρισθώ ότι δεν υπέφερα και ότι ήταν ένα ανώδυνο χειρουργείο»,
λέει η Αργυρώ: «Πήγαν όμως όλα καλά, οι γιατροί στο “Λαϊκό” ήταν θαυμάσιοι,
καταπληκτικοί δεν μπορώ να καταλάβω την προκατάληψη που υπάρχει για τους
Έλληνες γιατρούς , έπειτα από ένα διάστημα ήμουν σε θέση να επιστρέψω και στη
δουλειά μου, στα παιδιά μου που διδάσκω στο Γυμνάσιο… Δεν μου άφησε κανένα
“κουσούρι” αυτή η ιστορία, μου άφησε μάλλον κάτι καλύτερο: με έμαθε να βλέπω
τη ζωή με διαφορετικά μάτια. Έχω πια ένα άλλο βλέμμα για όλα όσα συμβαίνουν
τριγύρω και για τους ανθρώπους που πάσχουν και υποφέρουν… Και προσέχω πια τη
ζωή μου περισσότερο, έμαθα να την εκτιμώ και να τη χαίρομαι περισσότερο, τέρμα
οι γκρίνιες και τα παράπονα, τέρμα η μιζέρια, απολαμβάνω τους ανθρώπους μου,
τη βόλτα, το σινεμά, το καλό βιβλίο, απολαμβάνω τα πάντα…»
Ευτυχισμένη
Ένα δικό της κομμάτι, ένα κομμάτι του δικού της εαυτού, ανήκει πια στον
Γιάννη. Νιώθει επιμένει παράξενα: «Κάποιες φορές που κάπου πονάω, νομίζω
ότι πονάει και ο Γιάννης! Και ο Γιάννης το ίδιο… Μου είναι τόσο δύσκολο να
περιγράψω το πώς αισθάνομαι. Είναι κάτι πολύ περισσότερο από το να πω ότι
νιώθω πολύ ικανοποιημένη και ευτυχισμένη. Μακάρι να μπορούσαν να βρουν τη
δύναμη που χρειάζεται περισσότεροι άνθρωποι και να κάνουν αυτό που είναι
αναγκαίο για δικούς τους ανθρώπους. Έβλεπα τις προάλλες παιδιά με νεφρική
ανεπάρκεια. Ήταν τόσο ζωηρά, δεν ήταν λυπημένα, παρότι ζουν με το πρόβλημά
τους… Αναρωτήθηκα: Δεν υπάρχει κάποιος, ένας συγγενής, που να δώσει
“ταιριαστό” μόσχευμα σε αυτά τα παιδιά και να τα σώσει; Δυστυχώς, στην Ελλάδα
έχουμε το πρόβλημα μιας απαγορευτικής νομοθεσίας για τα μοσχεύματα από ζώντες
δότες μπορούν μόνο γονείς προς παιδιά ή αδέρφια μεταξύ τους. Ο πεθερός δεν
μπορεί να δώσει στον γαμπρό του! Δεν είναι τραγικό;»
Κάθε φορά που ο Γιάννης Διαμαντίδης αγγίζει «στα δεξιά, την κοιλιά μου,
αγγίζω, πιάνω σχεδόν εξωτερικά, το νεφρό που μου χάρισε η αδερφή μου! Είναι
μια απίστευτη αίσθηση να ξέρεις ότι αυτό το όργανο δεν σε κρατά απλώς στη ζωή,
αλλά σου δίνει και ποιότητα ζωής! Τότε συνειδητοποιείς και το μεγαλείο της
προσφοράς του δωρητή σου…» Έναν χρόνο μετά το διπλό χειρουργείο και η
ταλαιπωρία του περασμένου καλοκαιριού φαντάζει απόμακρη «σαν ένας μεγάλος
κίνδυνος από τον οποίο ξέφυγα. Δεν έχω πια κανένα πρόβλημα και, φυσικά, δεν
είμαι ο ίδιος άνθρωπος. Είμαι πια κάποιος που θέτει άλλες προτεραιότητες και
νοιάζεται περισσότερο για ομάδες πληθυσμού με προβλήματα υγείας… Είμαστε,
δυστυχώς, μια χώρα που είναι πρώτη στα ατυχήματα και τελευταία στη δωρεά
οργάνων! Και τα δύο πρέπει να αλλάξουν όπως και η νομοθεσία που διέπει τις
δωρεές οργάνων από ζώντες δότες…»
Έδωσαν από μισό πνεύμονα για να σωθεί 31χρονη
Το τέλος για την Κίμπερλι Μάιλς φάνταζε αναπόφευκτο. Έχοντας περάσει όλη της
τη ζωή με κυστική ίνωση, είχε πια φθάσει στο τελικό στάδιο της ασθένειας και
κάθε της ανάσα ήταν ένας αληθινός αγώνας. Τη λύτρωση ανέλαβαν να δώσουν η
αδελφή και η καλύτερή της φίλη…
Εκείνο το πρωινό του Ιουνίου, στη Μινεάπολη, η Τάμι Χοφ και η Ντόρμι Γκέμπχαρτ
κάθονταν στο δωμάτιό τους στο νοσοκομείο και συζητούσαν με τους συζύγους τους,
μέχρι να έρθει η ώρα να οδηγηθούν στο χειρουργείο. Ήταν μια τυπική σκηνή σε
ένα μεγάλο νοσοκομείο.
Με μια διαφορά: οι δύο 30χρονες γυναίκες ήσαν απολύτως υγιείς, αλλά και
έτοιμες να υποβληθούν σε εγχειρήσεις τις οποίες δεν χρειάζονταν. Σε ένα άλλο
κρεβάτι του θαλάμου βρισκόταν η 31χρονη Κίμπερλι, αδελφή της Τάμι και καρδιακή
φίλη τής Ντόρμι. Χλωμή, εξαντλημένη, με μια μάσκα οξυγόνου στο πρόσωπο,
προσπαθούσε να χαμογελάσει στον 8χρονο γιο της. Είχε γεννηθεί με μια σοβαρή
πνευμονοπάθεια, την κυστική ίνωση, και οι πνεύμονές της ήταν πια
κατεστραμμένοι. Μόνη της ελπίδα μια μεταμόσχευση, αλλά θα έπρεπε να περιμένει
δύο χρόνια ή περισσότερο για να βρεθεί πτωματικό μόσχευμα και οι γιατροί τής
έδιναν λίγους μόνον μήνες ζωής.
Κάπως έτσι οι τρεις γυναίκες ένωσαν τις τύχες τους. Η Τάμι και η Ντόρμι
προσφέρθηκαν να δώσουν στην Κίμπερλι από μισό πνεύμονα, για να αντικατασταθούν
οι δικοί της. Οι νέοι πνεύμονες θα ήσαν μικρότεροι από τους φυσιολογικούς,
αλλά αρκετά μεγάλοι ώστε να μπορέσει να ζήσει καλά.
Η περίπτωση των τριών γυναικών, που σήμερα είναι όλες καλά, δημοσιεύθηκε
προσφάτως στην εφημερίδα «The New York Times» και έφερε στο προσκήνιο κάτι που
κάποτε φάνταζε αδιανόητο, αλλά σήμερα κερδίζει ολοένα μεγαλύτερη αποδοχή: τη
μεταμόσχευση συμπαγών οργάνων, όπως οι πνεύμονες, το ήπαρ και οι νεφροί, με
δότες ζωντανούς και υγιέστατους ανθρώπους.
Ηθικά διλήμματα για τους γιατρούς
Από ηθικής, συναισθηματικής και ιατρικής πλευράς το θέμα εγείρει πολλά
ερωτηματικά, σύμφωνα με τους ειδικούς. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ζώντες
δότες μπορούν να σώσουν τη ζωή πολλών ανθρώπων που περιμένουν με αγωνία ένα
μόσχευμα. Όσο καλά κι αν πάνε οι επεμβάσεις, όμως, η χειρουργική επέμβαση σε
έναν άνθρωπο που δεν τη χρειάζεται, παραβιάζει την ιστορική παραδοχή πως «οι
γιατροί δεν πρέπει να προκαλούν κακό».
Τα υπάρχοντα στοιχεία δείχνουν πως οι μεταμοσχεύσεις από ζώντες δότες
αυξάνονται με γοργούς ρυθμούς. Στις ΗΠΑ, από ζώντες δότες προέρχεται πλέον το
40% έως 50% των νεφρών που μεταμοσχεύονται ετησίως. Επιπλέον, 347 Αμερικανοί
δώρισαν το 2000 το μισό τους ήπαρ για να μεταμοσχευθεί σε προσφιλή τους
πρόσωπα (ο αντίστοιχος αριθμός το 1998 ήταν 86 δότες), ενώ σταδιακή αύξηση
παρουσιάζουν και αυτοί που προσφέρουν τμήμα των πνευμόνων τους αν και, σε
τέτοια περίπτωση, κάθε δέκτης χρειάζεται δύο δότες.
Στη χώρα μας, από ζώντες δότες πραγματοποιούνται μόνο μεταμοσχεύσεις νεφρού.
Μάλιστα, τα τελευταία χρόνια οι ζώντες δότες νεφρού είναι περισσότεροι από
τους πτωματικούς, σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων
(ΕΟΜ). Το πρώτο εξάμηνο του 2001, λ.χ., από τις 85 μεταμοσχεύσεις νεφρού που
έγιναν, οι 44 πραγματοποιήθηκαν με μοσχεύματα από ζώντες δότες.
Μεταμοσχεύσεις ήπατος και πνεύμονος από ζώντες δότες άρχισαν πριν από λίγα
χρόνια να εφαρμόζονται στο εξωτερικό δεν έχουν γίνει ακόμη στην ελληνική
επικράτεια. Ο πρόεδρος του ΕΟΜ, καθηγητής Ιωάννης Βλαχογιάννης, αποδίδει το
γεγονός αυτό στην έλλειψη εξειδίκευσης, αλλά ελπίζει πως σύντομα θα μπορέσουν
να εισαχθούν και στη χώρα μας οι νέες αυτές τεχνικές.
Από την πλευρά του ο κ. Ιωάννης Παπαδημητρίου, καθηγητής Χειρουργικής στην
Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, εξηγεί πως η τμηματική μεταμόσχευση
ήπατος είναι πολύ πιο δύσκολη επέμβαση από την ολική μεταμόσχευση νεφρού και
φέρει πολύ μεγαλύτερη θνητότητα. Οι πιθανότητες θανάτου για τους υγιείς
δωρητές ήπατος υπολογίζεται ότι είναι δεκαπλάσιες απ’ ό,τι για τους δωρητές
νεφρού 20 στις 10.000 έναντι 2 στις 10.000.
Γενικά, «αυτού του είδους οι μεταμοσχεύσεις εγείρουν πολύ μεγάλα ηθικά και
νομικά προβλήματα», λέει ο κ. Παπαδημητρίου. «Και αυτό, διότι ως γιατροί
έχουμε μόνο δικαίωμα να παρεμβαίνουμε στους ασθενείς για να τους βοηθήσουμε
και όχι στους υγιείς για να τους προκαλέσουμε βλάβες».
Η εμπορευματοποίηση
Η ελληνική νομοθεσία επιτρέπει τη λήψη μοσχευμάτων μόνον από εξ αίματος
συγγενείς (λ.χ., γονείς, αδέλφια, τέκνα, παππούδες, ξαδέλφια, θείους) και όχι
από φίλους ή συζύγους.
«Η νομοθεσία προσπαθεί να αποτρέψει το ενδεχομένο δοσοληψίας και να
προστατεύσει τις πτωματικές μεταμοσχεύσεις», εξηγεί ο κ. Βλαχογιάννης.
«Και αυτό, διότι κάθε φορά που γίνεται λόγος για εμπορευματοποίηση των
μεταμοσχεύσεων από ζώντες δότες, μειώνονται δραστικά οι προσφορές μοσχευμάτων
από συγγενείς εγκεφαλικά νεκρών ανθρώπων».
Η νομοθεσία αυτή είναι μάλλον αυστηρή, κατά τον κ. Αντώνη Λαγγουράνη,
παθολόγο-νεφρολόγο και διευθυντή της Μονάδας Τεχνητού Νεφρού του Γενικού
Νοσοκομείου Αθηνών «Αλεξάνδρα». «Ο στόχος της είναι βέβαια να εξασφαλίσει ότι
δεν θα υπάρξει δοσοληψία μεταξύ δότη και λήπτη, αλλά θα έπρεπε να υπάρξει στο
μέλλον πρόβλεψη ώστε και αυτό να εξασφαλίζεται και να γίνονται εξαιρέσεις σε
ορισμένες περιπτώσεις. Τέτοια εξαίρεση είναι, λ.χ., μια περίπτωση που
δημοσιοποιήθηκε πριν από περίπου έναν χρόνο, όταν ο πεθερός ενός ασθενούς
ζήτησε να του δωρίσει το νεφρό του και δεν του επετράπη», λέειο κ.
Λαγγουράνης.
Πρόβλημα με τη δωρεά οργάνων
Όπως και να ‘χει, γεγονός παραμένει πως οι υγιείς άνθρωποι προσφέρουν τα
όργανά τους λόγω της τεράστιας έλλειψης που υπάρχει σε πτωματικά μοσχεύματα.
Στη χώρα μας, που κατέχει την τελευταία θέση στην Ευρώπη σε μεταμοσχεύσεις, η
έλλειψη αυτή οφείλεται κυρίως στη μη αξιοποίηση των εγκεφαλικώς νεκρών
ανθρώπων, κατά τον κ. Βλαχογιάννη: «Ανά εκατομμύριο πληθυσμού έχουμε κάθε
χρόνο 40 έως 50 δυνητικούς δότες, δηλαδή ανθρώπους εγκεφαλικά νεκρούς. Είναι
ζήτημα, όμως, αν αξιοποιούμε το 10% από αυτούς. Αν τους αξιοποιούσαμε όλους
προσθέτει όχι μόνον θα είχαμε επαρκή αριθμό μοσχευμάτων, αλλά και
πλεόνασμα».
Google news
