Ώρα για τομές στην οικονομική πολιτική

Περισσότερη τόλμη και αποτελεσματικότητα από όση μας έχει συνηθίσει να
επιδεικνύει θα χρειασθεί η κυβέρνηση και ιδίως το οικονομικό της επιτελείο για
να περιορίσει τις ζημιές για την Ελλάδα από την επικείμενη ύφεση στην
παγκόσμια οικονομία.

Τα επιχειρήματα του οικονομικού επιτελείου ότι οι επιπτώσεις της κρίσης στην
Ελλάδα θα είναι μικρότερες από τις αντίστοιχες στα υπόλοιπα κράτη της
Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πιθανότατα βάσιμα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν θα
υπάρξουν επιπτώσεις. Για την κυβέρνηση και το οικονομικό επιτελείο η προοπτική
αυτή θα έπρεπε να σημάνει δυνατά καμπανάκια κινδύνου και να ενεργοποιήσει
μηχανισμούς αντίδρασης. Κι αυτό, γιατί η Ελλάδα πρέπει πάση θυσία να πετύχει
υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, αν πρόκειται στο ορατό μέλλον να καλύψει την
απόσταση που την χωρίζει από το βιοτικό επίπεδο των εταίρων της στην ευρωζώνη.
Τώρα, επομένως, θα ήταν η κατάλληλη ώρα, ίσως και η ευκαιρία, να γιατρευτούν
πληγές που χρονίζουν.

Ο προϋπολογισμός

Δεν έδειξαν, όμως, οι πρωτοβουλίες που ελήφθησαν μέχρι στιγμής να κινούνται
στην κατεύθυνση αυτή της τόλμης και της αποφασιστικότητας. Ο προϋπολογισμός
που θα κατατεθεί στη Βουλή τη Δευτέρα, για παράδειγμα, θα βασίζεται στα προ
της 11ης Σεπτεμβρίου δεδομένα και η προσγείωση στη σημερινή πραγματικότητα θα
γίνεται μόνο με το συνοπτικό εναλλακτικό σενάριο το οποίο θα τον συνοδεύει.
Ακόμη κι αυτό, όμως, θα κινείται, όπως φαίνεται, στη σφαίρα του αορίστου, αφού
δεν θα προσδιορίζονται οι τομείς στους οποίους θα γίνει η περικοπή των
δαπανών, της τάξεως των 70 δισ. δραχμών. Είναι προφανές ότι οι κ.κ.
Παπαντωνίου και Δρυς δεν θέλουν να ανοίξουν μέτωπα και να χαλάσουν καρδιές, εν
όψει μάλιστα και του Συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ.

Πρωτοβουλίες

Αν, όμως, είναι δύσκολο να περικοπούν 70 δισ. δρχ. από έναν προϋπολογισμό 12
τρισ. δραχμών, μόνο και μόνο για να αντιμετωπισθεί η μείωση των εσόδων, λόγω
της ύφεσης, δηλαδή για να γίνει μια απλή προσαρμογή στα νέα δεδομένα, πώς να
περιμένει κανείς ότι θα αναληφθούν άλλες τολμηρές πρωτοβουλίες; Και τέτοιες
πρωτοβουλίες χρειάζονται για να μην πολλαπλασιασθούν τα φαινόμενα της
υποχώρησης της οικονομικής δραστηριότητας.

Χρειάζεται, για παράδειγμα, να προχωρήσουν τα μέτρα που είχαν εξαγγελθεί για
τη διευκόλυνση της επιχειρηματικής δραστηριότητας, με μείωση της
γραφειοκρατίας. Χρειάζεται να αλλάξει ο αναπτυξιακός νόμος, ώστε να γίνει πιο
αποτελεσματικός στην προσέλκυση επενδύσεων. Χρειάζεται να προχωρήσει η
φορολογική μεταρρύθμιση και να μειωθούν οι φορολογικοί συντελεστές, ώστε να
αυξηθούν η κατανάλωση και οι επενδύσεις. Όλα μέτρα εκσυγχρονισμού, που
σκαλώνουν σε μικρά και μεγάλα συμφέροντα.

Ακόμη, χρειάζεται να ολοκληρωθεί το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων, που είχε
σκαλώσει και αυτό πριν ακόμη εκδηλωθεί η κρίση. Οι όροι του παιχνιδιού πρέπει
να είναι ξεκάθαροι για τους ιδιώτες που καλούνται να τοποθετήσουν τα κεφάλαιά
τους, σε ό,τι αφορά τη μεταχείριση των δημοσίων επιχειρήσεων.

Ο δημόσιος τομέας

Είναι αυτονόητο ότι χρειάζεται, επίσης, μια άνευ προηγουμένου ενεργοποίηση του
δημόσιου τομέα για να αντεπεξέλθει στο μεγάλο έργο της υλοποίησης του Γ’
Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης και της εκτέλεσης των έργων της Ολυμπιάδας.

Οι ενδείξεις, όμως, για όλα αυτά δεν δικαιολογούν αισιοδοξία. Χαρακτηριστικά,
για το Γ´ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, τα ερωτήματα για τη δυνατότητα
έγκαιρης εκτέλεσής του αυξάνονται όσο περνά ο χρόνος, αντί να μειώνονται. Τα
στελέχη που απασχολούνται στη διαχείριση των προγραμμάτων γίνονται αποδέκτες
πιέσεων για να επαναληφθούν οι αδιαφανείς πρακτικές του παρελθόντος και να
εξυπηρετηθούν πολιτικά συμφέροντα, την ίδια ώρα που οι έλεγχοι από πλευράς
Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχουν γίνει σχεδόν καθημερινοί.

Οι περισσότερες από τις αναγκαίες θεσμικές πρωτοβουλίες, εξάλλου, τελούν υπό
την αίρεση του Συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ, το οποίο πιθανολογείται ότι θα καταλήξει
σε ανασχηματισμό και συνεπώς δεν έχει νόημα για τους σημερινούς υπουργούς να
σπεύσουν να τις υιοθετήσουν. Ποιος οικονομικός υπουργός, για παράδειγμα, θα
αποτολμούσε να μιλήσει για την ενδεχόμενη ανάγκη αναθεώρησης της εργατικής
νομοθεσίας, σε μια τέτοια προοπτική;

Δεν είναι, επομένως, καθόλου αυτονόητο ότι η ελληνική οικονομία θα βγει
αλώβητη από τη σημερινή κρίση και μακροπρόθεσμα. Οι ανησυχίες είναι
τουλάχιστον τόσο εύλογες όσο είναι και η επιχειρηματολογία για τις
περιορισμένες επιπτώσεις που αναπτύσσεται από τα κυβερνητικά χείλη.