ΓΝΩΜΗ Η Αριστερά που συμψηφίζει και δεν καταλαβαίνει

«ΤΑ ΝΕΑ» της Τετάρτης 13 Σεπτεμβρίου αναδημοσίευσαν μια συνέντευξη που έδωσε ο
μεγάλος μαρξιστής ιστορικός Έρικ Χόμπσμπομ στον Αντόνιο Πολίτο και στη
«Ρεπούμπλικα». Εκεί προσδιορίζει το πλαίσιο της αναγκαίας αντίδρασης στην
τρομοκρατία. Φοβάμαι ότι η ηγεσία της ιστορικής Αριστεράς στη χώρα μας δεν θα
διαβάσει το κείμενο και αν το διαβάσει, δεν θα το κατανοήσει. Με τον ίδιο
ακριβώς τρόπο που δεν διάβασε και δεν κατανόησε τις έγκαιρες επισημάνσεις του
ιστορικού που περιέχονται στο βιβλίο του «Στους ορίζοντες του 21ου αιώνα, μετά
την εποχή των άκρων» (χρόνος έκδοσης 1999). Ο Χόμπσμπομ στο κεφάλαιο «Πόλεμος
και Ειρήνη» προειδοποίησε ότι το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, η σχετική
αποσύνθεση της κρατικής εξουσίας σε ορισμένες περιοχές του κόσμου, η εμφάνιση
«ανεξάρτητων» ενόπλων δυνάμεων, οιονεί ιδιωτικών κρατών, που δεν συνδέονται
κατ’ ανάγκη με μια συγκεκριμένη κυβέρνηση, αλλά μπορούν να χρηματοδοτούνται
από λαθρεμπόριο ναρκωτικών και να συνδυάζουν τους πιο «υψηλόφρονες στόχους» με
την πιο ποταπή πρακτική, είναι φαινόμενα με απρόβλεπτες διαστάσεις.

Παρακολουθήσαμε όλοι αυτές τις μέρες τις ψευδομαρξιστικές αναλύσεις της
ηγεσίας του ΚΚΕ, που ταυτίζονται επί της ουσίας με τους πρωτογονισμούς του
Αρχιεπισκόπου (οργή Θεού) και τον όψιμο αντιιμπεριαλισμό της λαϊκής Δεξιάς,
τους εκπροσώπους της οποίας απέσυρε διά ροπάλου από τα ΜΜΕ η ηγεσία της Ν.Δ. Η
ηγεσία δε του ΣΥΝ συνεχίζει τον αέναο μετεωρισμό της ανάμεσα στη σαφή καταδίκη
και στον λαϊκίστικο συμψηφισμό.

Η ηγεσία της ιστορικής Αριστεράς αδυνατεί να αντιληφθεί τα νέα ποιοτικά
χαρακτηριστικά που ανέδειξε το χτύπημα στην καρδιά μιας μεγαλούπολης, με
χιλιάδες θύματα, εργαζομένους από 63 εθνότητες. Με μια αφελή ερμηνεία της
σχέσης αιτίου – αποτελέσματος, ουσιαστικά παραπέμπει την αντιμετώπιση της
τρομοκρατίας στην κοινωνία αγγέλων που θα δημιουργηθεί, όταν εξαλειφθούν οι
επί της γης ανισότητες. Γι’ αυτούς η τρομοκρατία πηγάζει αμέσως από οικονομικά
αίτια, είναι η εσφαλμένη αλλά κατά βάθος δικαιολογημένη απάντηση των
απελπισμένων προς τον ιμπεριαλισμό.

Οι κλασικοί του μαρξισμού, ενάμιση αιώνα πριν, προειδοποιούσαν τους
νεωτεριστές τότε κομμουνιστές ότι «μόνο σε τελευταία ανάλυση» οι εξελίξεις
παραπέμπουν στην οικονομική βάση και επισήμαιναν εμφαντικά τη σχετική
αυτονομία του εποικοδομήματος. Σε απλά ελληνικά αυτό σημαίνει ότι η
τρομοκρατία δεν συνδέεται υποχρεωτικά και αμέσως με οικονομικές διεργασίες,
γιατί απλούστατα παρεμβάλλεται και διαμεσολαβεί η ιδεολογία. Όταν μάλιστα
παρεμβάλλονται οι ιδεολογίες του μίσους και της απύθμενης εχθρότητας προς τον
Άλλον, όπως όλα τα είδη του φονταμενταλισμού και του ακραίου εθνικισμού, τότε
τα οικονομικά αίτια καθίστανται δυσδιάκριτα.

Η τρομοκρατία λοιπόν είναι πρωτίστως όπλο των φανατικών, που μπορεί να είναι
κροίσοι ή φτωχοί, αμόρφωτοι ή φοιτητές πανεπιστημίων. Για πολλοστή δε φορά
αποδεικνύεται στην ανθρώπινη ιστορία ότι ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα, ότι
μέσα όπως η τυφλή και άγρια βία αναγκαστικά ακυρώνουν και τον σκοπό.

Η αντιμετώπιση των κοινωνικών ανισοτήτων αποτελεί μόνιμη επιδίωξη της
Αριστεράς. Το ίδιο προφανές είναι ότι καμία δύναμη δεν μπορεί να χειριστεί
μόνη της και αλαζονικά τα παγκόσμια προβλήματα, ότι επιβάλλεται η διεθνής
συνεργασία, η αλληλεγγύη του πλούσιου κόσμου προς τον αναπτυσσόμενο, η
πολιτική διεύθυνση της παγκοσμιοποίησης. Όλα αυτά είναι αναγκαία, θα
συμβάλουν, μέσα από μια πορεία συνεχών μεταρρυθμίσεων, στη διαμόρφωση ενός
καλύτερου κόσμου. Αλλά ακριβώς επειδή η τρομοκρατία ως αυτοτελές φαινόμενο
συνιστά άρνηση της δημοκρατίας, πολέμιο των μεταρρυθμίσεων και κυρίως άρνηση
του υπέρτατου ατομικού δικαιώματος, που είναι το δικαίωμα στη ζωή, η συντριβή
της είναι απαίτηση κάθε πολιτισμένου ανθρώπου.

Η δημοκρατική Αριστερά λοιπόν καταδικάζει την τρομοκρατία και βάζει τελεία.
Οποιοδήποτε «αλλά» οδηγεί σε αυτοαναίρεση της καταδίκης και σε ολισθηρούς
συμψηφισμούς.

Από εκεί και πέρα, προφανώς η χώρα μας πρέπει να διεκδικήσει λόγο και ρόλο στη
διαμόρφωση της απάντησης στην τρομοκρατία, μέσα στο πλαίσιο των διεθνών
συμμαχιών της και κυρίως της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ενεργοποίηση του ΟΗΕ, η
εξάντληση όλων των πολιτικών μέσων, η απόλυτη συγκεκριμενοποίηση του στόχου σε
περίπτωση στρατιωτικού πλήγματος ώστε να μην προκύψει πολιτισμικό σχίσμα και
οδηγηθούμε σε σύγκρουση των πολιτισμών, η αντιμετώπιση του Λάντεν και των
Ταλιμπάν και όχι του αφγανικού λαού, σε όλα αυτά η Ευρώπη και κατά συνέπεια η
Ελλάδα πρέπει να επιμείνει. Επίσης, η αναγκαία διαμόρφωση του κοινού
ευρωπαϊκού χώρου δικαίου πρέπει να προχωρήσει με τρόπο που δεν θα θίξει το
αγαθό της ελευθερίας, που είναι εξίσου υπερασπίσιμο με το αγαθό της ασφάλειας.
Να συζητήσουμε λοιπόν για τη μορφή της απάντησης στην τρομοκρατία. Αφού όμως
πρώτα συμφωνήσουμε ότι απάντηση χρειάζεται.

Ο Νίκος Μπίστης είναι επικεφαλής της Ανανεωτικής Εκσυγχρονιστικής
Κίνησης της Αριστεράς.