Μικρότερες αυξήσεις στους μισθούς λόγω κρίσης

Πιο αυστηρή οικονομική πολιτική για το 2002 αναγκάζεται τώρα να υιοθετήσει το
οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης προκειμένου να αντιμετωπισθεί το κόστος
στην ελληνική οικονομία από την τρομοκρατική επίθεση στη Νέα Υόρκη και
παράλληλα να μην υπάρξουν ουσιαστικές αποκλίσεις από τους βασικούς στόχους του
προγράμματος σταθερότητας και ανάπτυξης όσον αφορά το ύψος του πλεονάσματος
και τη μείωση του δημόσιου χρέους.

Ήδη στα οικονομικά υπουργεία θεωρούν δεδομένο ότι θα χρειασθεί να προχωρήσουν
σε μεγαλύτερο «σφίξιμο» στις δαπάνες των υπουργείων και των άλλων φορέων του
Δημοσίου για το 2002 ώστε να καλυφθούν οι απώλειες που θα υπάρξουν στα
φορολογικά έσοδα από την επιβράδυνση του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης στην
Ελλάδα, λόγω της καθίζησης που αναμένεται να υπάρξει στη διεθνή οικονομία.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι θα υπάρξουν περαιτέρω περικοπές στις δαπάνες που
έχουν ήδη εγκριθεί στα υπουργεία και στους άλλους φορείς για το 2002. Σύμφωνα
με πληροφορίες, οι περικοπές των δαπανών θα εστιασθούν στις καταναλωτικές
δαπάνες του Δημοσίου και στις δαπάνες για νέα προγράμματα των υπουργείων.
Παράλληλα, στο οικονομικό επιτελείο δεν αποκλείουν να υιοθετηθεί τελικά πιο
αυστηρή εισοδηματική πολιτική στο Δημόσιο, στον βαθμό που κάτι τέτοιο
απαιτηθεί από το εύρος των επιπτώσεων που θα προκληθούν στο επόμενο διάστημα
στην ελληνική οικονομία. Στην περίπτωση αυτή οι μισθοί στο Δημόσιο το 2002 θα
περιορισθούν σε επίπεδα χαμηλότερα του 3,5% που προέβλεπε αρχικά η κυβέρνηση.

Διορθωτικές κινήσεις εν όψει

Αποκαλύπτοντας τις διεργασίες που ήδη έχουν ξεκινήσει στην κυβέρνηση για την
υιοθέτηση αυστηρότερης γραμμής στην οικονομική πολιτική του 2002 αλλά και την
αγωνία που επικρατεί σχετικά με το εύρος των επιπτώσεων, κορυφαίο στέλεχος του
οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης τόνιζε χαρακτηριστικά στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ»
ότι οι στόχοι του νέου προϋπολογισμού δεν μπορούν πλέον να επιτευχθούν με
αύξηση των δαπανών κατά 6,1% που προβλέπει το σχέδιο που έχει καταρτιστεί.

Προσδιορίζοντας την κατεύθυνση των διορθωτικών κινήσεων της κυβέρνησης ο ίδιος
παράγοντας σημείωνε ότι για να επιτύχει η Ελλάδα το 2002 πλεόνασμα γενικής
κυβέρνησης 1,3% του ΑΕΠ από 0,5% φέτος και για να περιορίσει το δημόσιο χρέος
της στο 98% από 98,9% φέτος ­ όπως υποχρεούται με βάση το πρόγραμμα
σταθερότητας ­ με δεδομένο ότι το ΑΕΠ θα κινηθεί σε χαμηλότερα επίπεδα από τον
στόχο που είχε τεθεί (5%) πριν από τα δραματικά γεγονότα της Νέας Υόρκης,
υπάρχουν δύο λύσεις: Είτε να αυξήσει τα φορολογικά της έσοδα με την επιβολή
νέων φόρων, κάτι το οποίο έχει αποκλεισθεί από την κυβέρνηση και δεν
εξετάζεται, είτε με περικοπές δαπανών που είναι και το πιθανότερο. Αυτό ισχύει
και στην περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέψει στην Ελλάδα, λόγω των
πρόσφατων γεγονότων, να έχει πλεόνασμα 1% του ΑΕΠ το 2002.

Στο ίδιο μήκος κύματος, άλλο στέλεχος του οικονομικού επιτελείου που
συμμετέχει στη χάραξη της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης θεωρούσε
δεδομένο ότι σε κάθε περίπτωση, ακόμη και αν οι επόμενες εξελίξεις στο
παγκόσμιο σκηνικό οδηγήσουν σε ομαλοποίηση της κατάστασης, η παγκόσμια
οικονομία θα πληρώσει το τίμημα του τρομοκρατικού χτυπήματος με μεγαλύτερη
επιβράδυνση στον ρυθμό οικονομικής της ανάπτυξης. Μέρος του τιμήματος αυτού θα
κληθεί να καταβάλει και η Ελλάδα. Και όπως χαρακτηριστικά τόνιζε, «το κόστος
αυτό πρέπει κάποιος να το πληρώσει», εννοώντας ότι αν χρειασθεί, αυτό θα γίνει
είτε με το ψαλίδισμα των αυξήσεων στους μισθούς στο Δημόσιο το 2002 είτε με
άλλες παρεμβάσεις στις δαπάνες του Δημοσίου. Το ίδιο στέλεχος συμπλήρωνε ότι
«δεν μπορεί η Ελλάδα να ξαναγυρίζει στις λογικές της δεκαετίας του 1980, όπου
οι όποιες εξωγενείς ή ενδογενείς επιπτώσεις καλύπτονταν με προσφυγή στον
δανεισμό». Άλλωστε, ο ίδιος παράγοντας σημείωνε χαρακτηριστικά ότι η Ελλάδα
δεν έχει την πολυτέλεια που ενδεχομένως έχουν άλλες χώρες να μεταθέσει μέρος
του κόστους στα επόμενα χρόνια παρεκκλίνοντας ουσιαστικά από τους στόχους που
έχουν τεθεί για το 2002 όσον αφορά το πλεόνασμα του προϋπολογισμού και το
δημόσιο χρέος. Και αυτό γιατί το δημόσιο χρέος της βρίσκεται ήδη σε
απαγορευτικά υψηλά επίπεδα, οπότε ένα τέτοιο αίτημα δεν θα γίνονταν δεκτό από
την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ωστόσο στο οικονομικό επιτελείο πριν λάβουν τις αποφάσεις τους για το εύρος
των παρεμβάσεων που θα γίνουν στον προϋπολογισμό του 2002 θα περιμένουν να
κάνουν έναν πρώτο λογαριασμό των επιπτώσεων. Ο λογαριασμός αυτός θα γίνει στο
τέλος του επόμενου μήνα. Μέχρι τότε οι διεθνείς Οργανισμοί (ΔΝΤ, ΟΟΣΑ) θα
έχουν δημοσιοποιήσει τις προβλέψεις τους για την πορεία της παγκόσμιας
οικονομίας το 2001 και το 2002.

Προβλέψεις θα υπάρχουν για όλες τις οικονομίες, και για την ελληνική. Έτσι θα
υπάρξει μια πρώτη σαφής εκτίμηση για τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ στην Ελλάδα
φέτος και τον επόμενο χρόνο. Αυτή όμως θεωρείται δεδομένο ότι θα τοποθετεί το
ΑΕΠ σε επίπεδα χαμηλότερα από τις αρχικές προβλέψεις.

Άλλωστε και πριν από το τρομοκρατικό χτύπημα αναμενόταν να υπάρξει αναθεώρηση
του ΑΕΠ προς τα κάτω λόγω της επιβράδυνσης της ανάπτυξης που σημειωνόταν ήδη
στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τώρα, λόγω των νέων εξελίξεων που προκαλούν αστάθεια στα διεθνή χρηματιστήρια,
που φέρνουν πιο κοντά στην ύφεση την αμερικανική οικονομία και ψαλιδίζουν
ακόμη περισσότερο την ανάπτυξη στην Ε.Ε., η εγχώρια ανάπτυξη θα τρωθεί ακόμη
περισσότερο.

Περιορισμός της ανάπτυξης

Έτσι στελέχη του οικονομικού επιτελείου δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο για το
2001 ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης να περιορισθεί από το 4,6% που προβλέπεται
σε επίπεδα κοντά στο 4-4,2%. Ανάλογη θα είναι η επίπτωση και για το 2002 όπου
το πιθανότερο είναι ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ να περιορισθεί σε επίπεδα αρκετά
χαμηλότερα από το 5% που προβλεπόταν αρχικώς.

Βεβαίως το συνολικό κόστος για την παγκόσμια οικονομία και για την ελληνική θα
εξαρτηθεί από την τροπή που θα πάρουν οι εξελίξεις στο επόμενο διάστημα.
Ιδιαίτερα από τις ευρύτερες παρενέργειες που μπορεί να δημιουργήσει ένα
χτύπημα-απάντηση των ΗΠΑ σε πετρελαιοπαραγωγό αραβική χώρα.

Οι παρενέργειες αυτές δεν μπορούν να προσδιορισθούν αυτή τη στιγμή, αν και όλα
δείχνουν ότι κάτι τέτοιο ενδεχομένως να οδηγούσε σε νέα εκτίναξη της διεθνούς
τιμής του πετρελαίου σε επίπεδα πάνω από τα 30 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας
νέα βάρη στις οικονομίες του πλανήτη.

Επίσης ενδεχομένως να κλόνιζε την εμπιστοσύνη των επενδυτών και να ενέτεινε
την αστάθεια που ήδη επικρατεί στα διεθνή χρηματιστήρια, η πτώση των οποίων θα
μπορούσε να οδηγήσει στον περιορισμό της κατανάλωσης και σε ύφεση παγκοσμίως.

Τα δύο σενάρια για τις εξελίξεις

Στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, αξιολογώντας τις αναλύσεις των
διεθνών οικονομικών και πολιτικών κέντρων, έχουν καταλήξει σε δύο σενάρια για
τις επόμενες εξελίξεις στο διεθνές σκηνικό, από τις οποίες θα εξαρτηθεί και το
μέγεθος των οικονομικών επιπτώσεων.

Το πρώτο σενάριο αφορά την περίπτωση που οι επόμενες εξελίξεις οδηγήσουν σε
ομαλοποίηση της κατάστασης στην παγκόσμια οικονομία. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, το
κόστος για την παγκόσμια οικονομία θεωρείται ότι θα είναι ελεγχόμενο. Όσον
αφορά την αμερικάνικη οικονομία, από την οποία θα εξαρτηθούν οι εξελίξεις και
στις οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το κόστος αυτό θα αφορά την παράταση
του χρόνου επανόδου της σε ανοδικούς ρυθμούς ανάπτυξης σε 1 έως 2 χρόνια από
τώρα έναντι 6 μηνών που προβλέπονταν πριν από τρομοκρατικό χτύπημα.

Το δεύτερο σενάριο αφορά την περίπτωση που υπάρξει «σοκ» στην παγκόσμια
οικονομία από ένα σκληρό χτύπημα των ΗΠΑ στην Αραβική Χερσόνησο. Κάτι τέτοιο
εκτιμάται ότι μπορεί να δημιουργήσει πολύ σοβαρότερες και ενδεχομένως
ανεξέλεγκτες παρενέργειες.