Οι πρόσφυγες κατακλύζουν τα σύνορα

Όταν χθες το πρωί οι συνάδελφοι από το αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο CBS
μού έλεγαν για τα αυστηρότατα νέα μέτρα ασφαλείας που ελήφθησαν στην
αμερικανική πρεσβεία, δεν μπορούσα να φαντασθώ ότι ανάλογη «ιστορία» θα
ξετυλιγόταν στη συνέχεια και με τις άλλες διπλωματικές αποστολές.

Ισλαμαμπάντ, Πακιστάν

Δύο συσκέψεις έγιναν ­ το πρωί και το απόγευμα ­ των πρεσβειών της Ευρωπαϊκής
Ένωσης, για έκτακτα μέτρα ασφαλείας και περιορισμό στη χορήγηση βίζας σε
Πακιστανούς για να ταξιδέψουν στην Ευρώπη. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι
ελήφθησαν απίστευτα μέτρα για την προφύλαξη του ίδιου του αρχηγού του
στρατιωτικού καθεστώτος, του προέδρου της χώρας στρατηγού Μουσάραφ.

«Θα βάλουμε στόχο κάθε έναν που θα συνεργασθεί σε επίθεση κατά μουσουλμάνων»,
διαμήνυσαν στον Μουσάραφ πολλά θρησκευτικά κόμματα του Πακιστάν. «Θα γίνει
εμφύλιος πόλεμος εάν κάποιος βοηθήσει την Αμερική», πρόσθεσαν, απευθυνόμενοι
στον στρατηγό που σπούδασε στην Αγγλία (σ.σ.: οι στρατηγοί στο Πακιστάν έχουν
κάνει καλές σπουδές, άλλοι στις ΗΠΑ και άλλοι στη Βρετανία).

Ισλαμαμπάντ, Πακιστάν. Ισλαμιστές φωνάζουν αντιαμερικανικά συνθήματα τη στιγμή που οι Αφγανοί (δεξιά) χρησιμοποιούν ό,τι μέσο διαθέτουν για να φύγουν

Ο πρόεδρος των δικηγόρων της Λαχόρης, Μιάν Ασραχούφ Χακ, της δεύτερης σε
πληθυσμό πόλης του Πακιστάν μετά το Καράτσι, εξηγεί στα «ΝΕΑ» ότι ο νομικός
κόσμος της χώρας έχει συζητήσει, σε συνελεύσεις του, το όλο ζήτημα που έχει
ανακύψει και έχει καταλήξει στην εξής σκέψη: «Έστω και αν υπάρχουν σοβαρά
στοιχεία ­ για τους Αμερικανούς ­ πως ο Οσάμα Μπιν Λάντεν κρύβεται πίσω από
τις επιθέσεις στις ΗΠΑ, κανένας διεθνής νόμος δεν επιτρέπει την επίθεση μιας
χώρας σε μια άλλη, μόνο και μόνο για να επιτευχθεί η εξαφάνιση και εξόντωση
ενός μόνο προσώπου».

Ποτέ άλλοτε, από την περασμένη Τετάρτη (πρωί) που βρίσκομαι στο Ισλαμαμπάντ, η
άποψη αυτή του Ασραχούφ δεν έχει ­ με παραλλαγές ­ «κατακλύσει» τα μέσα
μαζικής ενημέρωσης.

Χθες, ούτε μία εφημερίδα σε όλη τη χώρα δεν είχε έστω και μία σελίδα που να
μην «περνάει» σε άρθρο, τίτλο ή υποσημείωση αυτή τη λογική. Μάλιστα, η
εφημερίδα «Nation» στο πλέον κεντρικό άρθρο της έγραφε ότι «ο Μουσάραφ είναι
σε ηλεκτρική καρέκλα»!

Στο μεταξύ, σε γκάλοπ που διενεργήθηκε με το ερώτημα «Πιστεύετε ότι μία
στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ θα βάλει τέλος στην τρομοκρατία;» και τα
αποτελέσματά του δημοσιοποιήθηκαν χθες, το 26% των ερωτηθέντων απάντησε «ναι»,
το 39% «όχι» και το 36% «δεν το έχουμε σκεφθεί».

Δύο γελοιογραφίες, δε, στις μεγαλύτερες αγγλόφωνες εφημερίδες της χώρας «Down»
και «Nation», έδιναν το όλο κλίμα. Η πρώτη έδειχνε τον Μουσάραφ σε ένα
σταυροδρόμι, να βρίσκεται ακριβώς στη μέση και να μην ξέρει κατά πού να
τραβήξει. Και η δεύτερη κατέγραφε μια χαρακτηριστική εικόνα: Έναν γέροντα,
ντυμένο Αμερικανό, που τραβάει κατά των μουσουλμάνων, να ακούει τον ανιψιό
του, που του δείχνει ένα βέλος το οποίο γράφει «Μοσάντ»: «Θείε, μήπως ήρθε η
ώρα να ψάξεις τους υπαίτιους και προς άλλη κατεύθυνση;»

Αλλά για όλες αυτές τις «ιστορίες», για δεύτερη κατά σειρά ημέρα, υπήρχε χθες
στο Ισλαμαμπάντ σύγχυση. «Ελέγχει ο στρατηγός Μουσάραφ την κατάσταση ή όχι;»

Στις διπλωματικές αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έφθαναν αντικρουόμενες
πληροφορίες: «Ο Μουσάραφ τα ‘χει βρει με τους στρατηγούς, θα γνωστοποιήσει
στον λαό και ανταλλάγματα από την Αμερική για την τακτοποίηση του εξωτερικού
χρέους των 38 δισεκατομμυρίων δολαρίων». Ή, «υπάρχουν μονάδες με πυρηνικά,
όπου οι στρατηγοί έχουν διαφορετική γνώμη από τον Μουσάραφ και αναζητούν άλλες
συμμαχίες».

Τα καινούργια δεδομένα

Χθες, όμως, υπήρξαν και άλλα δεδομένα… «Δεν θα ανοίξουμε τα σύνορα ό,τι κι
αν γίνει», σημείωνε ο Γουαχίντ Ραζούλ, στέλεχος του υπουργείου Πληροφοριών.
«Σκεφθείτε να γίνει μια επίθεση στο Αφγανιστάν. Αυτό που βλέπουν οι συνάδελφοί
σας στα σύνορα, να προσπαθούν να τα περάσουν Αφγανοί, θα γίνει κάτι αφόρητο.
Θα δείτε, δηλαδή, ξαφνικά χιλιάδες ανθρώπους να θέλουν να περάσουν το όριο· κι
εμείς δεν έχουμε τι να τους κάνουμε».

Βεβαίως, μια… κουβέντα είναι «τα σύνορα Αφγανιστάν – Πακιστάν». Πέραν του
ότι είναι «χάος», δεν μπορεί κανείς να τα φυλάξει λόγω του μήκους τους. Όσο
για τους δημοσιογράφους στα σύνορα, στους οποίους αναφέρεται ο Ραζούλ, δεν
υπάρχει τηλεοπτικό συνεργείο που να φθάνει στο Ισλαμαμπάντ και να μη θέλει να
προωθηθεί στα σύνορα, στην πόλη Λεσάβονα, για να «τραβήξει» πλάνα, τουλάχιστον
για δύο ημέρες.

Ήδη, στο Ισλαμαμπάντ έχουν φθάσει… 400 δημοσιογράφοι από όλον τον κόσμο,
όταν μία εβδομάδα πριν ­ προτού συμβεί αυτή η τραγωδία στις ΗΠΑ ­ δεν υπήρχαν
παρά μόνο 30 συνάδελφοι μεγάλων ραδιοτηλεοπτικών δικτύων της Αμερικής, της
Ευρώπης και της Κίνας που καλύπτουν θέματα της ευρύτερης περιοχής.

«Το ενδιαφέρον έγκειται σήμερα», σημειώνει ο Κρισάν Αντβαρί των «Ίντιαν
Τάιμς», «στο ότι ακόμη και τα σύνορα των κρατών μπορεί να βρεθούν υπό
αμφισβήτηση. Αν και μπορεί να περιμένουμε στο Ισλαμαμπάντ, την ώρα που μπορεί
να εκδηλωθούν επιχειρήσεις αλλού, π.χ. στο Ιράκ ή στην Αλγερία ή στη Μέση
Ανατολή».

«Δώσαμε στους Αφγανούς συγκεκριμένο μήνυμα· δεν συμφέρει κανέναν η αιματοχυσία»

Ισλαμαμπάντ, Πακιστάν

(ΤΟΥ ΑΠΕΣΤΑΛΜΕΝΟΥ ΜΑΣ)

Τα δάκρυα. Νεαρός Αφγανός παρακαλεί τους αστυνομικούς να του επιτρέψουν να φύγει από το κρατητήριο στα πακιστανικά σύνορα με το Αφγανιστάν

Είχε πέσει το σκοτάδι χθες στο υγρό Ισλαμαμπάντ ­ ήταν 5 μ.μ. ώρα Ελλάδος ­
όταν τα τηλέφωνα των ξένων που ζουν στην πόλη «έσπασαν»: «Έκλεισε το βρετανικό
σχολείο» ήταν η «είδηση» που έκανε το γύρο της πόλης, δύο ώρες πριν
επιστρέψει, όπως ήταν προγραμματισμένο, στη χώρα η πακιστανική αντιπροσωπεία
με επικεφαλής τον αρχηγό της μυστικής αστυνομίας του στρατού, Μαχμούτ Αχμέτ, η
οποία είχε πάει «να μεταφέρει μήνυμα για παράδοση του Μπιν Λάντεν».

Αλλά δεν ήταν το μόνο γεγονός που έφερε την ανησυχία στην πρωτεύουσα της
ισλαμικής χώρας, που κλείνει 54 χρόνια ανεξαρτησίας, μετά τη διάλυση των
Ινδιών από τη βρετανική αυτοκρατορία. Στα γραφεία του ΟΗΕ, στο Ισλαμαμπάντ,
για πρώτη φορά έφτασαν απειλητικά τηλεφωνήματα και μηνύματα, ότι «αν χτυπηθούν
μουσουλμάνοι οι πρώτοι στόχοι θα είναι τα στελέχη του ΟΗΕ».

Βεβαίως, λίγο νωρίτερα, στις 4 μ.μ. (2 μ.μ. ώρα Ελλάδος), ο Ρίαζ Χαν,
εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, στην εκτενή ενημέρωση των δημοσιογράφων
στο «Φόρεϊν Όφις» του Ισλαμαμπάντ είχε επιχειρήσει να ρίξει τους τόνους.

«Εμείς θέλουμε ειρήνη. Πήγαμε στο Αφγανιστάν με δική μας πρωτοβουλία κι όχι
αμερικανική για να δώσουμε διέξοδο στο πρόβλημα. Δεν θέλω να πω περισσότερα,
μέχρι να έρθει πίσω η αντιπροσωπεία μας. Από σήμερα καθιερώνουμε ενημέρωση των
δημοσιογράφων σε συνέντευξη Τύπου στο υπουργείο Εξωτερικών. Δώσαμε στους
Αφγανούς συγκεκριμένο μήνυμα για να λήξει η ιστορία. Δεν συμφέρει κανέναν η
αιματοχυσία».

Ο Ρίαζ Χαν έδειχνε ήρεμος, απέρριψε ερωτήσεις της μορφής «Αμερικανοί
στρατιωτικοί έφτασαν στο Ισλαμαμπάντ για να μπουν στο Αφγανιστάν ώστε να
“φωτίζουν” με ακτίνες στόχους για αχρήστευση από αμερικανικά αεροπλάνα» και
περιέγραψε με τραγικό τρόπο το προσφυγικό πρόβλημα.

«Ξέρετε τι σημαίνει 20.000, τουλάχιστον, πρόσφυγες του Αφγανιστάν να
“βομβαρδίζουν” με τη φτώχεια τους και την απόγνωσή τους τα σύνορα; Τι θα γίνει
στο Πακιστάν, όταν μόνον στα σύνορα έχουμε ήδη σε καταυλισμούς από το ’90
κάπου 2-2,5 εκατομμύρια πρόσφυγες;».

Η συζήτηση στην όμορφη αίθουσα του υπουργείου Εξωτερικών άναψε. Οι ερωτήσεις
έπεφταν βροχή. «Μην ανησυχείτε, κύριοι δημοσιογράφοι, δεν υπάρχει κίνδυνος από
χημικά ή από πυρηνικά», είπε. «Θα ‘ταν όλα καλύτερα αν οι Αφγανοί μας
άκουγαν;».

Από το πρωί χθες, ώρες πολλές δηλαδή πριν επιστρέψει η πακιστανική
αντιπροσωπεία στο Ισλαμαμπάντ, οι Αφγανοί ­ από την καθυστερημένη χώρα τους ­
είχαν πετύχει να μεταδοθούν δύο διαφορετικά μηνύματα. «Κηρύσσουμε ιερό πόλεμο
στην Αμερική και στους εχθρούς του Ισλάμ» ήταν το πρώτο, που αναιρέθηκε
αργότερα από το συμβούλιο του Αφγανιστάν με τη διατύπωση: «Εμείς κηρύξαμε τον
ιερό πόλεμο στους εισβολείς Ρώσους. Ιερό πόλεμο θα κηρύξουμε και στους
Αμερικανούς αν μας επιτεθούν».

Εκείνο όμως που δεν μπορεί να σταματήσει πλέον είναι η αποχώρηση ξένων (και
οικογενειών διπλωματών) από το Ισλαμαμπάντ, ενώ χθες ολοκληρώθηκε το σχέδιο
της απόκτησης για όλους τους δυτικούς διπλωμάτες βίζας.

Το σχέδιο που υπάρχει στην πρεσβεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ­ εάν χρειασθεί να
κλείσει το αεροδρόμιο του Ισλαμαμπάντ και της γειτονικής Λαχώρης ­ είναι να
αποχωρήσουν οδικά οι διπλωμάτες.

Υπήρξε όμως και μια άλλη οδηγία στις δυτικές πρεσβείες, να πάρουν υπό μορφή
φωτοτυπιών τα στοιχεία των δημοσιογράφων ώστε εάν χρειαστεί να υπάρξει και γι’
αυτούς δρόμος διαφυγής.