38 ολόκληρα χρόνια κοντά στον Στέλιο

8 Οκτωβρίου 1996 στον Άγιο Κωνσταντίνο: Ο Στέλιος Καζαντζίδης συναντά τη Μαρινέλλα, μετά από 31 χρόνια. Μαζί τους ο δημοσιογράφος των «ΝΕΩΝ» και φίλος του Στέλιου, Πάνος Γεραμάνης

Μια ολόκληρη ζωή πέρασα κοντά στον Στέλιο Καζαντζίδη. Έζησα και κατέγραψα
δόξες, μεγαλεία, εντάσεις, πίκρες, βάσανα και κυρίως… τραγούδια. Γιατί είναι
εντελώς διαφορετικό ν’ ακούς τη φωνή του Καζαντζίδη από τον βακελίτη ή το
βινύλιο κι άλλο πράγμα να τον απολαμβάνεις να τραγουδά με κιθάρα στη συντροφιά
του, με μπουζούκι μέσα στο αυτοκίνητό του ύστερα από κρασοκατάνυξη ή να
τραγουδά χωρίς όργανα, μέσα στη βάρκα του, στο ψάρεμα κάποιο θολό
ηλιοβασίλεμα, στον Άγιο Κωνσταντίνο, ανοιχτά του Βόρειου Ευβοϊκού. Να τραγουδά
και ο βοριάς να παίρνει αυτή τη θεϊκή φωνή και να την ανεβάζει στον ουρανό:
«Απ’ τα πέρατα του κόσμου και ως την άκρια της γης, φτάνει ο πόνος ο δικός
μου, που δεν ένιωσε κανείς».

Μέρες και νύχτες κοντά στον Στέλιο Καζαντζίδη, από τον Ιούλιο του 1963 μέχρι
σήμερα, τις τελευταίες του στιγμές. Κάπου 38 ολόκληρα χρόνια. Μέσα απ’ αυτή τη
γνωριμία, τη μακρά και αδιάσειστη φιλία και από μια διακριτική (από πλευράς
μου) συμπεριφορά βγήκαν 56 (!) συνεντεύξεις και κάποιες δεκάδες κασέτες, μέσα
από τις οποίες ζωντανεύουν οι πιο δυνατές έως συγκλονιστικές στιγμές του
Καζαντζίδη για την πολυτάραχη ζωή του και για το αυθεντικό λαϊκό τραγούδι, για
το οποίο θα λέγαμε ότι γεννήθηκε μαζί του (όταν πρωτοβγήκε στη μουσική σκηνή
το 1951), και πέθανε μαζί του σήμερα, πενήντα χρόνια μετά (2001).

Ο απλός λόγος του Στέλιου Καζαντζίδη ήταν αυτό που συγκινούσε στις αφηγήσεις
του, που κατά καιρούς κατέγραφα σ’ αυτά τα 38 χρόνια κι άλλοτε μετέφερα σε
εφημερίδες, περιοδικά και ραδιόφωνα. Και αναμφισβήτητα μέσα απ’ αυτά τα απλά
λόγια αναδύονται τα γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή και την πορεία του ως
τραγουδιστή αλλά και ως μουσικού, δηλαδή έτσι όπως τον άκουσε αλλά και τον
ένιωσε, τον έζησε ένας λαός ή καλύτερα «ένας δικός του κόσμος», που μέσα απ’
αυτά τα τραγούδια τον λάτρεψε και θα τον λατρεύει αιωνίως. Τα πρώτα χρόνια του
Στέλιου Καζαντζίδη στη ζωή και στο τραγούδι ήταν σκληρά και δύσκολα:

Τα τραγούδια της μητέρας

«Η μητέρα μου είχε πολύ όμορφη φωνή. Στις καλές της στιγμές, μ’ έπαιρνε στα
γόνατά της και μου τραγουδούσε. Μου τραγουδούσε τα νοσταλγικά μακρόσυρτα
τραγούδια της πατρίδας της, της Μικρασίας… Και καθώς τ’ αγαπούσα όλα της
μητέρας μου, αγάπησα και το τραγούδι που ήταν νανούρισμα, ήταν χάδι, ήταν η
έκφραση της χαράς ή του πόνου, στους δικούς μου… Μάθαινα τα τραγούδια και τα
τραγουδούσα… Η φωνή μου άρεσε στους δικούς μου, όπως άρεσε στους ξένους που
μ’ άκουγαν. Θυμάμαι ότι ο πατέρας μου, όταν γύριζε από τη δουλειά του, αφού
πλενόταν, καθότανε στο μπαλκόνι να ξεκουραστεί, με τον καφέ ή το ούζο δίπλα
του.

­ Έλα Στελάκι, αγόρι μου, μου φώναζε, έλα να μου πεις κανένα τραγούδι ν’
ανοίξει η ψυχή μου!

Κι εγώ, όπου κι αν βρισκόμουν έτρεχα κοντά του. Ποτέ δεν αρνήθηκα να
τραγουδήσω για τον πατέρα μου. Ήταν οι πιο γλυκές στιγμές της οικογενειακής
μας ζωής. Αξέχαστες. Εγώ τραγουδούσα, ο πατέρας μου ρουφούσε το τσιγαράκι του
χαμογελαστός κι η μάνα μου από την κουζίνα ετοίμαζε το φαγητό και συνόδευε
σιγανά το δικό μου τραγούδι…

Εκείνη καμάρωνε τη φωνή μου κι εγώ θαύμαζα τη δικιά της…

Έτσι πέρασαν μερικά χρόνια ευτυχισμένης οικογενειακής ζωής, κι ήτανε πόλεμος,
κι ήτανε Κατοχή…».

Και μετά την Κατοχή και την απελευθέρωση άρχισαν τα πολύ δύσκολα, που
συνέπεσαν με το πέρασμα του Καζαντζίδη από την εφηβεία (κάτω από τις
χειρότερες συνθήκες διαβίωσης) στο πάλκο του λαϊκού τραγουδιού. Στιγμές
άσχημες, γεμάτες αγωνίες, βάσανα, πόνο, δάκρυα. Μετά τον θάνατο του πατέρα
του, οικοδόμου Χαράλαμπου Καζαντζίδη, έκανε ό,τι δουλειά του έδινε κάποιο
χαρτζιλίκι, για να το πάει στη μάνα του και να μεγαλώσουν τον μικρότερο αδελφό
του, Στάθη. Στο υφαντουργείο «Έσπερος» στον Περισσό όπου δούλευε, στα
διαλείμματα τραγουδούσε. Και η φωνή του διαπερνούσε από τότε τις μεγάλες
αίθουσες και τους διαδρόμους του εργοστασίου. Ένα απόγευμα τον περίμενε μια
έκπληξη, που αποτέλεσε την αφετηρία της καριέρας του. Τον κάλεσε ξαφνικά ο
διευθυντής του «Έσπερου».

«Θα σου χαρίσω μια κιθάρα»

Ο Στέλιος Καζαντζίδης δίνει πολύ παραστατικά αυτή τη συνάντηση και τη
συνομιλία που είχε μαζί του:

«Σαστισμένος από την καλωσυνάτη υποδοχή, κάθησα και περίμενα ν’ ακούσω τι θα
έβγαινε από το χαμόγελο του αφεντικού.

­ Λοιπόν, μου λέει, εσύ ήσουν που τραγουδούσες πριν λίγο, στα ντους;

­ Εγώ… Μήπως, δεν έπρεπε;

Τ’ αφεντικό με κοίταζε πάντα με χαμόγελο.

­ Πώς το είπαμε τ’ όνομά σου; ρώτησε.

­ Καζαντζίδης Στυλιανός.

­ Είσαι καιρό εδώ;

­ Ναι… δυο χρόνια κοντά… Βοηθός μηχανικού.

Κούνησε το κεφάλι του.

­ Βοηθός μηχανικού, ε; Και δεν σκέφθηκες να κάνης τίποτε άλλο στη ζωή σου;

­ Δηλαδή, τι άλλο; δεν καταλαβαίνω…

Χαμογέλασα για να μη φανεί ο εκνευρισμός μου.

Εκείνος ήταν φανερό πως διασκέδαζε με το χαμένο μου ύφος, και συνέχισε:

­ Να… Να γίνεις τραγουδιστής! Άκουσέ με. Είμαι άνθρωπος που καταλαβαίνω από
τραγούδι και θα σου πω κάτι που θέλω να το προσέξεις. Έχεις εξαιρετική φωνή,
Στέλιο, και σε συμβουλεύω να σπουδάσης τραγούδι. Σ’ άκουσα και για σένα
κατέβηκα. Γυρίζω όλα τα κέντρα, ακούω πολλές φωνές, γιατί μ’ αρέσει το
τραγούδι, και σου λέω ότι φωνή σαν την δικιά σου είναι σπάνια! Λοιπόν, άκουσε
τη συμβουλή μου, μην αφήνεις το χάρισμα αυτό να πάει χαμένο. Σπούδασε
τραγούδι!

Καζαντζίδη, άκουσέ με. Μια μέρα όλη η Ελλάδα θα μιλά για σένα, για τη φωνή
σου. Αύριο θα σου χαρίσω μια κιθάρα!».