ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η πρώτη είδηση

Πρώτη είδηση στα δελτία των ειδήσεων η αποφυλάκιση της Μαργέτη. Πρώτη
είδηση να πίνει καφέ στη βεράντα της, να πηγαίνει βόλτα με μια μαύρη κούρσα,
να καπνίζει. Πόσο θα διαρκέσει; Η στιγμή της λήθης καραδοκεί. Πόση μνημονική
ικανότητα έχει η τηλε-εικόνα; Δεν έχει μήπως τη μνήμη μιας κότας; Εύκολα, τόσο
εύκολα, σχεδόν αστραπιαία εξατμίζεται το ενδιαφέρον. Μπορεί, όμως, και η
στιγμή αυτή να αργήσει.

Ναι, είναι αλήθεια, το κοινό αγαπάει το θέαμα. Ποιο θέαμα όμως; Το ψυχαγωγικό,
το ενημερωτικό, το αποτροπιαστικό, το φλογερό, το συναισθηματικό. Όλη η γκάμα
των συναισθημάτων μπορεί να γίνει θέαμα. Και τι θα πει θέαμα; Ή μάλλον τι
χρειάζεται για να υπάρχει θέαμα;

Χρειάζεται να υπάρχει φως, και μεγέθυνση, και υπερβολή. Χρειάζεται να υπάρχει
πάθος και ενδεχομένως μυστήριο. Να μην είναι όλα ξεκάθαρα. Ορισμένα σημεία να
διαφεύγουν. Διαταρακτικά ερωτήματα να παραμένουν ανοιχτά. Π.χ., ενοχή ή
αθωότητα; Το αποτρόπαιο ή το μεταμελημένο; Το αδίστακτο ή το εξιλεωμένο; Όσο
πιο αμφίσημα είναι τα πράγματα τόσο η ένταση κορυφώνεται, τόσο το ενδιαφέρον
καθηλώνεται. Τα αυτονόητα, τα διαυγή, τα ορατά διά γυμνού οφθαλμού είναι και
ολίγον βαρετά.

Αντίθετα, τα ερωτηματικά ως προς την ενοχή, ως προς την ειλικρίνεια της
μεταμέλειας, ως προς την αλήθεια της προσχώρησης σε σκοτεινές αιρέσεις είναι
πιο συναρπαστικά. Αφήνουν ελεύθερο το πεδίο σε κάθε λογής ασφαλείς και κυρίως
νόμιμες φαντασιώσεις.

Ένα πρόσωπο όμορφο, λαμπερό, τηλεοπτικά αθώο. Που όμως έχει συμμετάσχει σε
ακραίες και άνομες πράξεις, σε σκοταδιστικές διαστροφές και τώρα τιμωρημένο
εξέρχεται εξιλεωμένο, σωφρονισμένο, με έναν μεγάλο σταυρό στον λαιμό. Ή μήπως
όχι; Μήπως πρόκειται για μια απάτη, μια λανθασμένη και άδικη εύνοια της
δικαιοσύνης;

Ιδού λοιπόν ο πλούσιος κατάλογος των στοιχείων εκείνων που κατασκευάζουν ως
πρώτη είδηση το πρόσωπο της Μαργέτη.

Αξίζει λοιπόν να το παρακολουθεί η κάμερα στις πλέον αδιάφορες καθημερινές
κινήσεις του. Καφές, τσιγάρο, περίπατος. Και ξανά περίπατος, τσιγάρο, καφές.
Και βόλτες στην Ερμού. Αξίζει. Όλα αυτά, αίφνης, αποκτούν μια τρομακτική
σημασία. Επενδύονται με την αχλύ ενός σημαντικού γεγονότος.

Το φαινόμενο Μαργέτη δεν έχει να κάνει με τη Μαργέτη. Είναι ένα κατασκευασμένο
θέαμα. Δεν ξέρω πόσο πολύ ή πόσο λίγο υπήρξε σατανίστρια. Σίγουρα όμως η
τηλεοπτική εικόνα τώρα την εκδικείται, της πίνει το αίμα, την ιστορία, την
καθημερινότητα, την ιδιωτικότητά της. Η Μαργέτη δεν ανήκει στον εαυτό της.
Πέρασε σε μια άλλη σφαίρα. Ανήκει στον αδηφάγο θεό Άμμωνα – Φακό.

Τι είναι εν τέλει πρώτη είδηση σε ένα δελτίο ειδήσεων; Είναι γνωστό ότι από
τις ειδήσεις που φθάνουν σε ένα κανάλι μόνον το 10% χρησιμοποιείται. Ποια
είναι τα κριτήρια μιας τέτοιας επιλογής;

Αν είναι αλήθεια ότι η μικρή οθόνη είναι ένας πανίσχυρος ανώνυμος παιδαγωγός,
τότε το παραπάνω ερώτημα θα μπορούσε να διατυπωθεί και ως εξής: «Τι
εκπαιδευόμαστε να εισπράττουμε ως πρώτη είδηση;». Το ερώτημα δεν στερείται
σημασίας, αν αναλογισθούμε ότι τέτοια είναι η δύναμη της τηλεοπτικής εικόνας,
τέτοια η διείσδυσή της στο συλλογικό φαντασιακό, ώστε μια πρώτη είδηση στο
δελτίο ειδήσεων μάς εισάγει σε κάτι πολύ πέραν της ενημέρωσης. Μάς εισάγει σε
αυτό που αξίζει να συμβαίνει. Σε αυτό που αξίζει να αξιολογείται ως πρώτο.
Δηλαδή, σημασιακά ανώτερο.

Η ενημέρωση μέσω της μικρής οθόνης δεν είναι ποτέ απλή ενημέρωση. Είναι
συμμετοχή σε ένα αξιολογικό και υπαρξιακό σύμπαν, όπου προτάσσεται και μια
ιεράρχηση γύρω από το σημαντικό και το επουσιώδες. Ένα σύμπαν, όπου δεν
διαδραματίζονται μόνον «γεγονότα», αλλά και μοντέλα ανθρώπινης ύπαρξης και
συνύπαρξης.

Με αυτήν την έννοια μόνο θλίψη γεννάει η αναγόρευση της όμορφης Μαργέτη σε
πρώτη είδηση.

Η Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.