Τους «στηρίζουν» με τη… σιωπή τους

Στα όρια. Η 34χρονη Αϊσέ Μπαστιμούρ πήρε αναστολή εκτίσεως της ποινής της λόγω επιδείνωσης της υγείας της και μεταφέρθηκε σπίτι της στην Άγκυρα. Άρχισε απεργία πείνας πριν από περίπου έναν χρόνο διαμαρτυρόμενη για τα λευκά κελιά (δεξιά) και δηλώνει πως σκοπεύει να συνεχίσει μέχρι τελικής πτώσεως

«Τι γίνεται αυτή η ιστορία με τα λευκά κελιά;» με ρώτησε ο Γιώργος, περαστικός
από την Κωνσταντινούπολη, καθ’ οδόν προς την Ίμβρο. Είναι από εκείνες τις
ερωτήσεις που σε παγώνουν και με τον τρόπο που τίθενται και επειδή ξέρεις ότι
οι λέξεις και ειδικά τα επίθετα δεν έχουν στην περίπτωση αυτή κανένα νόημα. Τι
να πρωτοπείς.

Η απεργία πείνας στις τουρκικές φυλακές έκλεισε χθες (27/8) 313 ημέρες. Ο
απολογισμός βαραίνει όσο πάει: τριάντα ένας νεκροί ­ εξήντα τέσσερις στην
πραγματικότητα αν συνυπολογίσει κανείς και τους νεκρούς της επιχείρησης
«Επιστροφή στη Ζωή» που έκαναν οι δυνάμεις ασφαλείας στις 19 Δεκεμβρίου του
2000 ­ και εκατό ανάπηροι έως τώρα. 167 απεργοί βρίσκονται στο όριο μεταξύ
ζωής και θανάτου.

Οι περισσότεροι έχουν προσβληθεί από τη νόσο Κορσακόφ. Το λένε και σύνδρομο
Κορσακόφ, δεν ξέρω τον ορισμό του ακριβώς, προκαλεί φαίνεται μείωση της
προσοχής, απώλεια μνήμης και παραλήρημα. Μια γυναίκα στον Σύλλογο Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτων μου είπε ότι οι κρατούμενοι εμφανίζουν «παλιμπαιδισμό» σε
προχωρημένο βαθμό. Φωνάζουν, για παράδειγμα, «μαμά, μπαμπά», τους
δεσμοφύλακες, τους ζητάνε να τους ταΐσουν… Ποιους, τους δεσμοφύλακες, που ­
ακόμη και στην κατάσταση που βρίσκονται μισοπεθαμένοι ­ εξακολουθούν να τους
φέρονται βάναυσα. Οι μανάδες καταγγέλλουν ότι τους δέρνουν.

Μερικές τουρκικές εφημερίδες συνεχίζουν να γράφουν για την απεργία πείνας,
άλλες αναφέρουν μόνο τις αναστολές. Η αναστολή της ποινής είναι ο τρόπος που
εφηύρε ο υπουργός Δικαιοσύνης (Χικμέτ Σαμί Τουρκ) για να «κοπάσουν» οι
αντιδράσεις στο θέμα αυτό. Αφέθηκαν ελεύθεροι με αναστολή 204 κρατούμενοι.
Παραδόθηκαν στις οικογένειές τους για να τους «θεραπεύσουν» και να τους
επιστρέψουν ­ γερούς, πόσο γερούς; ­ ύστερα από τρεις ή έξι μήνες. Το Ίδρυμα
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (διαφορετικό από τον Σύλλογο, ασχολείται κυρίως με την
ιατρική και ψυχιατρική περίθαλψη ανθρώπων που έχουν υποστεί βασανιστήρια)
ανακοίνωσε πρόσφατα ότι είχε 156 αιτήσεις περίθαλψης ασθενών με τη νόσο
Κορσακόφ, «η οποία δεν είναι ιάσιμη».

Μέχρι θανάτου

Η θεραπεία αυτών των ανθρώπων ­ αν υπάρχει ­ στοιχίζει πανάκριβα. Οι
οικογένειές τους, φτωχές συνήθως, είναι αδύνατον να αντεπεξέλθουν στα έξοδα,
γι’ αυτό και καταφεύγουν στο Ίδρυμα. Οι περισσότεροι απεργοί πείνας είναι
ανάμεσα στα δεκαεπτά και στα τριάντα το πολύ.

Για μερικούς δεν βγαίνει απόφαση αναστολής με τίποτα. Αυτοί, κατά τον Σαμί
Τουρκ, «είναι οι αρχηγοί και οι υπαίτιοι». Η γενική κατακραυγή που υπήρχε πριν
από τριακόσιες τόσες ημέρες έχει σταδιακά ξεθυμάνει. Η απεργία πείνας είχε
ξεκινήσει στις 20 Οκτωβρίου 2000 σε δεκαπέντε φυλακές και εξαπλώθηκε εν
συνεχεία σε πολύ περισσότερες.

Στις 19 Νοεμβρίου 2000, οι κρατούμενοι από τις δίκες των οργανώσεων ΤΚΡ-ML
(Τουρκικό Κομμουνιστικό Κόμμα-Μαρξιστικό Λενινιστικό), ΤΚΙΡ (Τουρκικό
Κομμουνιστικό Εργατικό Κόμμα) και DHKP-C (Επαναστατικό Λαϊκό Απελευθερωτικό
Κόμμα-Μέτωπο) μετέτρεψαν την απεργία πείνας σε «απεργία πείνας μέχρι θανάτου».
Πολλές οργανώσεις «αποσύρθηκαν» από την απεργία και θεωρείται τώρα ότι «μία ή
το πολύ δύο ακροαριστερές οργανώσεις συνεχίζουν να υποχρεώνουν τους οπαδούς
του σε αυτοκτονία» ­ είναι και η επίσημη θέση του τουρκικού υπουργείου
Δικαιοσύνης. «Το κράτος δεν πρόκειται να πτοηθεί από μια χούφτα τρομοκράτες»,
δήλωσε με την τρεμάμενη φωνή του ο πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ, «όλο το
βάρος πέφτει στους συγγενείς, ας πείσουν τους τρομοκράτες να σταματήσουν». Το
Κιουτσούκ Αρμπουτλού, μία από τις υποβαθμισμένες περιοχές στην ασιατική πλευρά
της Κωνσταντινούπολης, βρίσκεται υπό πολιορκία. Δεν μπαίνεις ­ αν μπεις ­ στην
περιοχή χωρίς να περάσεις από εξονυχιστικό έλεγχο. Όχι πως συμβαίνει τίποτα ή
μπορεί να συμβεί κάτι, έτσι, για φοβέρα και αποθάρρυνση. Μια «αύρα» της
αστυνομίας σε κάθε γωνιά. Είκοσι επτά συγγενείς κρατουμένων στηρίζουν τους
δικούς τους με απεργία πείνας μέχρι θανάτου σε σπίτια του Κιουτσούκ
Αρμπουτλού.

Οι διεθνείς οργανισμοί; Δεν είναι σχετικό με τις απεργίες πείνας, αλλά ο
Ντάνιελ Κον Μπεντίτ παραιτήθηκε από μέλος της μεικτής κοινοβουλευτικής
επιτροπής Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου -Τουρκίας. Γιατί; «Επειδή δεν γίνεται
κάτι!».

Η τελευταία φορά που άκουσα κάτι από επίσημα ευρωπαϊκά χείλη για την κατάσταση
στις τουρκικές φυλακές ήταν στο τέλος Μαΐου, στην εαρινή σύνοδο του Συμβουλίου
της Ευρώπης στην Κωνσταντινούπολη. Η Σίλβια Κασόνε, πρόεδρος της Επιτροπής του
Συμβουλίου για την Αποτροπή Βασανιστηρίων, είχε πει στη συνέντευξη Τύπου που
έδωσε «ότι, ναι, η κατάσταση είναι θλιβερή, ότι την παρακολουθούν, ότι μια
επιτροπή τούς επισκέπτεται στις φυλακές κάθε μήνα» και ότι βρίσκονται σε στενή
επαφή με το τουρκικό υπουργείο Δικαιοσύνης. Και ύστερα σιωπή.

Δεν αρκούν εξήντα τέσσερις νεκροί, εκατό διά βίου ανάπηροι και άλλοι εκατόν
εξήντα επτά άνθρωποι ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο; Μπορεί η σιωπή να
σημαίνει υποστήριξη;