ΠΡΟΣΩΠΑ Ο καθηγητής έλεγε ψέματα

Οι αναφορές του στα πολεμικά του κατορθώματα ενίσχυαν το πανεπιστημιακό του
κύρος. Μόνο που ο καθηγητής της Ιστορίας έλεγε ψέματα στους φοιτητές του.

Τζόζεφ Έλλις: «Έκανα κάτι ηλίθιο και εσφαλμένο…»

Ο Τζόζεφ Έλλις ήταν πολύ υπερήφανος για το Πούλιτζερ Ιστορίας με το οποίο
τιμήθηκε φέτος για το τελευταίο βιβλίο του, “Ιδρυτές αδελφοί: η Επαναστατική
Γενιά” (εκδ. Alfred Α. Knopf), που αναφέρεται στη γέννηση και την ιστορία των
Ηνωμένων Πολιτειών. Ήταν ήδη από τους δημοφιλέστερους καθηγητές του Κολεγίου
Μάουντ Χόλυοκ της Μασσαχουσέττης ­ ιδιαίτερα στις παραδόσεις του για το
Βιετνάμ παρατηρούνταν κοσμοσυρροή. Ο Έλλις ενθουσίαζε τους φοιτητές
διανθίζοντας τις παραδόσεις αυτές με αφηγήσεις προσωπικών του εμπειριών, οι
οποίες τον εμφάνιζαν ως ήρωα. Αφηγούνταν πώς μετατράπηκε σε ένθερμο
υποστηρικτή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ειρήνης αφού έζησε τη φρίκη
μιας ιδιαίτερα αιματηρής μάχης. Αργότερα, προσέθετε, είχε μάλιστα συλληφθεί
εξαιτίας της συμμετοχής του σε αντιπολεμικές διαδηλώσεις.

Μόνο που ο 57χρονος ιστορικός δεν είχε πατήσει ποτέ το πόδι του στο Βιετνάμ
(στη διάρκεια της θητείας του δίδασκε Ιστορία στο Ουέστ Πόιντ) ούτε είχε
στρατευθεί κατά του παραλογισμού του πολέμου. Όταν ανακοίνωσε, δύο μήνες
αφότου κέρδισε το Πούλιτζερ, πως σχεδιάζει να γράψει ένα βιβλίο για την
πολεμική θητεία του, η “Μπόστον Γκλόουμπ” έψαξε το θέμα και ανακάλυψε ότι ο
Έλλις είχε κατασκευάσει την ιστορία του για να εξωραΐσει μια καριέρα, που
μάλιστα δεν είχε καμιά ανάγκη εξωραϊσμού, αφού ήταν ήδη λαμπρή. Ο Έλλις ήταν
καλός ιστορικός και πετυχημένος καθηγητής και συγγραφέας πολλών βιβλίων (το
1997 είχε τιμηθεί με το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου για το “Αμερικανική Σφίγγα: Ο
Χαρακτήρας του Τόμας Τζέφερσον”), αλλά αυτά δεν του αρκούσαν, ήθελε να γίνει
θρύλος και η φιλοδοξία αυτή σήμανε την καταστροφή του. Όπως αποδείχθηκε, δεν
είχε απλώς παραμυθιάσει τους φοιτητές του, αλλά και πολλά έντυπα στα οποία
έδινε συνεντεύξεις καθώς η φήμη του μεγάλωνε. Η μεγαλομανία του διαφαίνεται
στην επιστολή που έστειλε τον Ιούνιο στην “Μπόστον Γκλόουμπ”: παραδεχόταν ότι
έλεγε ψέματα, αλλά ξεκινούσε γράφοντας, “Ακόμη και οι καλύτεροι κάνουν
λάθη”…

Την περασμένη Παρασκευή εξέδωσε πάντως μια ανακοίνωση στην οποία μοιάζει να
έχει συνειδητοποιήσει το μέγεθος του ατοπήματός του: “Παρουσιάζοντας
παραποιημένη στους φοιτητές τη στρατιωτική θητεία μου, έκανα κάτι ηλίθιο και
εσφαλμένο. Ζητώ συγγνώμη από τους φοιτητές, καθώς και από το κολέγιο, επειδή
παραβίασα το σιωπηρό συμβόλαιο εμπιστοσύνης που πρέπει να υφίσταται στην
αίθουσα διδασκαλίας”. Την ίδια ημέρα το κολέγιο, στο οποίο δίδασκε από το
1972, προχώρησε σε αναστολή της συνεργασίας του με τον καθηγητή για ένα χρόνο.