Στους δύο τρίτος… χώρεσε

Κόμμα «δύο σε ένα» αποκαλούν ορισμένοι το ΠΑΣΟΚ. Όχι μόνο γιατί εν πολλοίς
παίζει και τον ρόλο της… αντιπολίτευσης απούσης της Ν.Δ., αλλά κυρίως γιατί
ο διπολισμός που καταγράφηκε έντονα στους κόλπους του στο Συνέδριο του ’96
εξακολουθεί έκτοτε να το χαρακτηρίζει συνεχώς.

Βάσω Παπανδρέου, Ευάγγελος Βενιζέλος, Θόδωρος Πάγκαλος, Θόδωρος Τσουκάτος. Η σύμπτωση απόψεων για το μέλλον του ΠΑΣΟΚ δημιούργησε τον «τρίτο πόλο»…

Το 6ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ τον Οκτώβριο έρχεται να διαψεύσει, όπως άλλωστε και η
ίδια η ζωή, τη ρήση ότι στους δύο τρίτος δεν χωρά! Με την άλφα ή βήτα μορφή,
λιγότερο ή περισσότερο χαλαρά, ο λεγόμενος «τρίτος πόλος» στελεχών αρχίζει να
καταγράφεται στο ΠΑΣΟΚ ­ τουλάχιστον ως πρόθεση κάποιων και σίγουρα ως υπόθεση
εργασίας. Στελέχη που κινούνται στον ενδιάμεσο χώρο των δύο παλαιών πόλων, των
εκσυγχρονιστών και της εσωκομματικής αντιπολίτευσης, έχουν κοινούς
προβληματισμούς ως προς το Συνέδριο. Και παρ’ όλο που προέρχονται όλα από το
μπλοκ που το 1996 είχε στηρίξει τον κ. Κ. Σημίτη, σήμερα, άλλος πολύ, άλλος
λίγο, κρατούν αποστάσεις απ’ τους χειρισμούς των υπόλοιπων εκσυγχρονιστών.

Στην κατηγορία αυτή θα μπορούσε να καταγράψει κανείς στελέχη όπως την κ. Βάσω
Παπανδρέου, τον κ. Ε. Βενιζέλο, τον κ. Θ. Πάγκαλο, τον κ. Θ. Τσουκάτο, τον κ.
Κ. Λαλιώτη, αρκετούς αν όχι όλους τους πρώην «Γεννηματικούς, τους υπό τον κ.
Χρ. Πολυζωγόπουλο συνδικαλιστές ­ ακόμα και (υπό όρους) τον γραμματέα της
Κεντρικής Επιτροπής.

Παρ’ όλο που το κάθε στέλεχος απ’ αυτά διατηρεί στο ακέραιο το δικό του
πολιτικό στίγμα, όλοι συμφωνούν, έστω και σε διαφορετικούς τόνους, ότι:

* Υπάρχει ανάγκη για πιο διακριτή «στροφή στην κοινωνία».

* Απαιτείται απάλειψη των διαχωριστικών γραμμών του ’96.

* Η ενεργοποίηση πρέπει να αφορά «το όλον» ΠΑΣΟΚ.

* Χρειάζονται πιο συλλογικές διαδικασίες στο κόμμα.

* Απαιτείται αλλαγή πτυχών της πολιτικής, όπου κριθεί αναγκαίο.

Προτεραιότητα στα πολιτικά θέματα

Το Συνέδριο να αντιμετωπισθεί απ’ όλους με πολιτικούς και όχι οργανωτικούς
όρους ­ τουτέστιν να δοθεί προτεραιότητα στα πολιτικά θέματα και όχι στις…
καρέκλες.

Η σύμπτωση σ’ αυτές τις θέσεις ύστερα από συζητήσεις ­ ανά δύο ­ στελεχών έχει
δώσει την αίσθηση ότι υπάρχει κοινός τόπος για τη διαμόρφωση του λεγόμενου
«τρίτου πόλου». Πιο πολύ τα μισόλογα των εμπλεκομένων κάνουν λόγο για κοινούς
προβληματισμούς της κ. Βάσως Παπανδρέου, του κ. Ε. Βενιζέλου, του κ. Θ.
Τσουκάτου και του κ. Θ. Πάγκαλου ­ «με τίποτε όμως δεν πρόκειται για ομάδα»,
διευκρινίζει στενός συνεργάτης ενός εκ των στελεχών αυτών. Παρ’ όλα αυτά και
τα τέσσερα στελέχη δεν συμμετέχουν στο «συντονιστικό» των εκσυγχρονιστών που
συνεδριάζει εν όψει του Συνεδρίου υπό τον κ. Μ. Νεονάκη. Μάλιστα,
«πρωτοπαλίκαρα» δύο εξ αυτών κινούνται ανά την Ελλάδα «ανεξάρτητα και
μεμονωμένα» για λογαριασμό των «ομάδων» τους, ενισχύοντας τις επιρροές τους.
Τις τελευταίες ημέρες η πλευρά των εκσυγχρονιστών άφηνε να διαρρεύσει ότι
εκπρόσωποι της κ. Βάσως Παπανδρέου (ο κ. Παν. Λούσκος) και του κ. Ε. Βενιζέλου
(ο κ. Στ. Αγγελούδης) θα προστεθούν «από βδομάδα» στο «συντονιστικό». Ωστόσο,
από την πλευρά του «τρίτου πόλου» αναφερόταν ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει.
«Εμείς έχουμε άλλη εικόνα τόσο γι’ αυτό όσο και για τα περί διαχωρισμού της
θέσης του κ. Ε. Βενιζέλου», ανέφερε συνεργάτης ενός εκ των πρώην
εκσυγχρονιστών…

Όπως δείχνουν οι αντιδράσεις των υπόλοιπων εκσυγχρονιστών, οι δυνάμεις που
ελέγχουν αυτήν τη στιγμή τον «τρίτο πόλο» είναι υπολογίσιμες ­ ίσως να φθάνουν
το 15% των στελεχών σ’ όλη την Ελλάδα». Είναι η εκτίμηση ανεξάρτητου
κομματικού στελέχους.

«Χωρίς προοπτική»

Από την πλευρά των εκσυγχρονιστών πάντως θεωρούν ότι το εγχείρημα δεν θα έχει
προοπτική καθώς, όπως λένε, δεν υπάρχουν οι πολιτικές προϋποθέσεις. Αφού,
λένε, συμφωνούν στον εκφραστή της πολιτικής, τον κ. Κ. Σημίτη, και στο βασικό
περιεχόμενο της πολιτικής, τότε γιατί υπάρχουν; Άλλα στελέχη του χώρου αυτού
στέκονται πιο «ανεκτικά» και θεωρούν ότι στο ΠΑΣΟΚ πάντα υπάρχουν πολλές
πολιτικές παρουσίες με υποσύνολα, ότι οι απόψεις δεν πρέπει να ενοχοποιούνται
και ότι το πρόβλημα είναι η σύνθεση σε μια κοινή πολιτική και η συντεταγμένη
πορεία.

Και αυτά τα στελέχη όμως θεωρούν ότι «το εγχείρημα είναι “χύμα”» και ότι δεν
πρόκειται να πάρει πιο σφιχτά χαρακτηριστικά από πλευράς οργανωτικής.

«Όσο πολώνονται θα χάνουν κόσμο και απ’ τις δύο πλευρές», είναι η εκτίμηση
στελέχους που κινείται στην πλευρά του κ. Α. Τσοχατζόπουλου, με την οποία
υπάρχει ουσιαστικά ανοιχτός δίαυλος με τον «τρίτο πόλο». Παρ’ όλα αυτά, το
στέλεχος αυτό εκτιμά ότι οι δυνάμεις που κινούνταν παλιότερα στο
εκσυγχρονιστικό μπλοκ και τώρα προβληματίζονται είναι υπαρκτές και μετρήσιμες.
Και σίγουρα θα παίξουν ρόλο στην εκλογή της νέας Κεντρικής Επιτροπής.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο κ. Α. Τσοχατζόπουλος έχει ήδη μιλήσει δημόσια για νέες
πλειοψηφίες που διαμορφώνονται. Πολλά ωστόσο για τον υπό συγκρότηση ή όχι
«τρίτο πόλο» αλλά και το εύρος του θα κριθούν από τον νέο κύκλο επαφών που
ξεκινούν όλοι με όλους.

Θέσεις με… αμορτισέρ από τον Σκανδαλίδη

Με 12 ερωταπαντήσεις – «αμορτισέρ» επιχειρείται η εκτόνωση του πλέον
εκρηκτικού μείγματος στο ΠΑΣΟΚ, που αποτελεί το κείμενο των πολιτικών θέσεων
για το Συνέδριο.

Το εγχείρημα είναι δύσκολο και η έκβασή του θα κρίνει, εν πολλοίς, το κλίμα
στο Συνέδριο: Πώς θα υπάρξουν (ριζικές) αλλαγές πολιτικής, όπου αυτό κριθεί
αναγκαίο ή όπου διαπιστωθούν λάθη, χωρίς όμως το ΠΑΣΟΚ και η κυβέρνηση να
αποστούν από το προεκλογικό πρόγραμμα και τις δεσμεύσεις λόγω ΟΝΕ;

Όπως προκύπτει από τη χθεσινή συζήτηση του Πρωθυπουργού με τον κ. Κ.
Σκανδαλίδη, αλλά και το μήνυμα που έστειλε ο κ. Κ. Σημίτης στη Διεθνή Έκθεση
Θεσσαλονίκης, το Μέγαρο Μαξίμου δεν προτίθεται να προχωρήσει σε ριζικές
αλλαγές πολιτικής ­ σε αλλαγή κατεύθυνσης.

Ωστόσο, ο κ. Κ. Σημίτης, όπως διαβεβαίωσε ο γραμματέας της Κ.Ε., «είναι
ανοιχτός» σε επανεξέταση και επαναπροσδιορισμό ορισμένων πτυχών με βάση τα
δεδομένα της εποχής, αλλά και όπου πιθανόν έχουν γίνει λάθη. «Θα αναζητηθεί ο
καλύτερος δυνατός συνδυασμός», ήταν η φράση που χρησιμοποίησε ο κ. Κ.
Σκανδαλίδης αναφερόμενος στις αναγκαίες διορθώσεις οι οποίες, όπως είπε, «θα
επιταχύνουν και θα ενδυναμώσουν την υλοποίηση του κυβερνητικού έργου μας».

Πιο συγκρατημένο ­ και αποκαλυπτικό ­ ήταν ωστόσο στέλεχος που έχει συχνότατη
επικοινωνία με τον Πρωθυπουργό, το οποίο έκανε λόγο για «ενδεχόμενες,
περιορισμένες αλλαγές».

Αναζητώντας δικλίδες ασφαλείας, ο κ. Κ. Σκανδαλίδης στα κείμενα που εισηγήθηκε
στον κ. Κ. Σημίτη έχει περιλάβει τα βασικά ζητήματα πολιτικής σε 12
«ερωτήματα», στα οποία δίνει και το πλαίσιο απάντησης. Μάλιστα, όπως πιστεύει,
έχει ενσωματώσει σε μεγάλο βαθμό αιτιάσεις, παρατηρήσεις και σχόλια από το
σύνολο των στελεχών, ώστε «να στρογγυλοποιούνται» οι θέσεις.

Από την πλευρά του κ. Α. Τσοχατζόπουλου οι πληροφορίες λένε ότι θα
παρουσιαστεί ολοκληρωμένη πλατφόρμα. Αυτό ίσως γίνει αύριο Τετάρτη, που θα
συνεδριάσει η Επιτροπή για τις πολιτικές θέσεις, ή στο Εκτελεστικό Γραφείο τη
Δευτέρα.

Χθες πάντως, ο κ. Ε. Βενιζέλος, που έθεσε ως βασική προτεραιότητα του
Συνεδρίου την «άνευ όρων» επανεκλογή του κ. Κ. Σημίτη, τόνισε ότι το δεύτερο
σημείο είναι η ενίσχυση και η επικαιροποίηση του προεκλογικού προγράμματος του
ΠΑΣΟΚ. Αναφερόμενος στο πρόγραμμα, είπε ότι αυτό δεσμεύει το κόμμα έναντι του
εκλογικού σώματος. Πρέπει «να προβληθεί ξανά με όλες τις ιδεολογικές,
πολιτικές και κοινωνικές του ευαισθησίες και ισορροπίες» τόνισε, αφήνοντας
έτσι να φανεί ότι ενδεχομένως δεν τηρείται ακριβώς.

Τα ερωτήματα πάντως που θα τεθούν είναι πολλά και αφορούν καίρια ζητήματα. Για
παράδειγμα το Ασφαλιστικό, για το οποίο ο κ. Κ. Σκανδαλίδης κράτησε δημόσια
αποστάσεις από τον υπουργό Ανάπτυξης κ. Χριστοδουλάκη, ο οποίος είχε δηλώσει
ότι η πρόταση της κυβέρνησης ήταν η καλύτερη δυνατή. «Υπάρχει άλλη, ομόφωνη
απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής» ήταν το σχόλιο του κ. Κ. Σκανδαλίδη. Και ο
Πρωθυπουργός όμως φέρεται αποφασισμένος να υπερασπιστεί τις μέχρι τώρα
επιλογές του ­ αυτό φαίνεται καθαρά σε αρκετά σημεία στο χθεσινό μήνυμά του
στη ΔΕΘ. Όσον αφορά την κύρια παρέμβασή του (ομιλία 8/9) ο κ. Σημίτης δεν
πρόκειται να αφήσει, όπως έλεγαν συνεργάτες του, να καλλιεργηθούν υπέρμετρες
προσδοκίες για το κοινωνικό πακέτο. Παράλληλα, ο κ. Σημίτης με τις επαφές του
από σήμερα κιόλας θα δώσει έμφαση στο κυβερνητικό έργο.

Παρέμβαση με αιχμές για το θέμα του λευκού ψηφοδελτίου που συζητείται ενόψει
του Συνεδρίου έκανε χθες ο πρόεδρος της Βουλής κ. Απ. Κακλαμάνης:

«Θεωρώ ότι αυτό που χρειάζεται ο τόπος είναι η υπευθυνότητα όλων των πολιτικών
δυνάμεων και υπεύθυνες διεργασίες μέσα σε κάθε πολιτικό χώρο χωριστά. Ένα
συνέδριο πρέπει να σημαίνει κατ’ εξοχήν άσκηση υπευθυνότητας. Δεν θέλω,
λοιπόν, εγώ να διολισθήσω στη συντήρηση μιας φιλολογίας που μπορεί να ήταν
αναγκαία στα ΜΜΕ κατά τον μήνα των διακοπών. Η Βουλή, άλλωστε, αρχίζει σήμερα
το έργο της και καθένας πρέπει να πάει στο έργο του, για να μην πω στον
“πάγκο” του, για ορισμένους».

Κατά του λευκού και υπέρ μιας «θετικής πρότασης» όσον αφορά την ηγεσία του
ΠΑΣΟΚ τάχθηκε και ο κ. Κ. Σκανδαλίδης.