Φοβούνται ευρω-χάος

Σε 130 ημέρες το ευρώ θα μπει στις τσέπες των Ευρωπαίων. Και οι φόβοι για
επικράτηση χάους στις συναλλαγές κατά τη μετάβαση εντείνονται.

Είναι έτοιμα: Τα κέρματα και τα χαρτονομίσματα ευρώ περιμένουν τα φορτηγά που από την 1η Σεπτεμβρίου θα αρχίσουν να τα μεταφέρουν στις τράπεζες

Την 1η Σεπτεμβρίου χιλιάδες θωρακισμένα φορτηγά θα αρχίσουν τη μεταφορά των
χαρτονομισμάτων και των ολοκαίνουργιων γυαλιστερών κερμάτων του ευρώ για τον
προ-εφοδιασμό των τραπεζών της ευρωζώνης με το νόμισμα που την Πρωτοχρονιά θα
αντικαταστήσει το γερμανικό μάρκο, το γαλλικό φράγκο και τα νομίσματα άλλων
δέκα χωρών της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης.

Η διαδικασία εφοδιασμού των καταναλωτών με τα κέρματα και τα χαρτονομίσματα
του ευρώ ­ ένα εγχείρημα χωρίς προηγούμενο ­ θα δημιουργήσει πολλούς κινδύνους
για επικράτηση σύγχυσης και χάους στις συναλλαγές. Ακόμη και οι ιθύνοντες της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που σχεδιάζουν κάθε πτυχή της μετάβασης,
γνωρίζουν ότι πιθανά προβλήματα, όπως παραχαράξεις και ελλείψεις μετρητών,
μπορούν να πλήξουν ανεπανόρθωτα την εμπιστοσύνη των καταναλωτών στο νέο
νόμισμα και να καταδικάσουν σε αποτυχία το εγχείρημα της μετάβασης.

Η ΕΚΤ καθεύδει

Ήδη τα στελέχη κάποιων επιχειρήσεων προειδοποιούν ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα έχει υποτιμήσει σημαντικά τους πιθανούς κινδύνους της μετάβασης στο
ευρώ και τις προκλήσεις του τετραμήνου έως την ερχόμενη Πρωτοχρονιά.

«Τους ζητάμε επίμονα να κατέβουν από τα γραφεία τους στον δρόμο, στην
πραγματικότητα», λέει ο Φρίσο Κόουπς, στέλεχος της ολλανδικής Royal Ahold, της
τρίτης μεγαλύτερης αλυσίδας σούπερ μάρκετ στον κόσμο. «Προσπαθούμε, χωρίς
επιτυχία, να τους περάσουμε το μήνυμα για τις ανάγκες των λιανοπωλητών και των
καταναλωτών, επειδή αυτοί είναι εκείνοι που θα αναλάβουν το μεγαλύτερο βάρος
της μετάβασης».

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι αισιόδοξη ότι η διαδικασία θα ολοκληρωθεί
ομαλά. Από τον Ιανουάριο του 1999 τα τραπεζικά προϊόντα και τα καταναλωτικά
αγαθά τιμώνται τόσο σε εθνικό νόμισμα όσο και σε ευρώ, προσφέροντας θεωρητικά
επαρκή χρόνο για την εξοικείωση των καταναλωτών που ζουν στην ευρωζώνη με το
νέο νόμισμα.

Από την 1η Ιανουαρίου έως την 28η Φεβρουαρίου του 2002 τόσο τα κέρματα και τα
χαρτονομίσματα του ευρώ όσο και τα εθνικά νομίσματα θα είναι δεκτά για την
πραγματοποίηση συναλλαγών. Όλες οι τράπεζες θα ανταλλάσσουν τα παλιά νομίσματα
με ευρώ έως το τέλος του 2002, ενώ οι κεντρικές τράπεζες θα κάνουν την
ανταλλαγή τουλάχιστον έως το 2004.

Τριπλή πρόκληση

Παρ’ όλα αυτά οι ιθύνοντες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αναγνωρίζουν τον
κίνδυνο να πάει κάτι στραβά. «Η διαφορά μεταξύ της μετάβασης και οποιουδήποτε
άλλου εγχειρήματος του παρελθόντος είναι ότι αφορά 300 εκατομμύρια ανθρώπους
και δεν γνωρίζουμε πώς θα αντιδράσουν», λέει ο Άντι Χεϊνόνεν, διευθυντής του
τμήματος χαρτονομισμάτων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.«Πρόκειται για μια
τριπλή πρόκληση που περιλαμβάνει τη μεταφορά ενός μεγάλου όγκου
χαρτονομισμάτων και κερμάτων, μια σύντομη περίοδο για την πραγματοποίησή της
και τη δυσκολία από την ταυτόχρονη χρήση δύο νομισμάτων για περίπου δύο
μήνες».

Την 1η Σεπτεμβρίου θα αρχίσει ο εφοδιασμός των τραπεζών με τα κέρματα και τα
χαρτονομίσματα ευρώ, ενώ τους επόμενους μήνες θα εφοδιαστούν με αυτά οι
ευρωπαϊκές επιχειρήσεις λιανικών πωλήσεων. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει
αρνηθεί, για λόγους ασφαλείας, τον προ-εφοδιασμό των καταναλωτών με ευρώ. Το
σχέδιο προβλέπει ότι οι καταναλωτές θα πληρώνουν με εθνικό νόμισμα και θα
λαμβάνουν υποχρεωτικά ρέστα σε ευρώ. Οι λιανοπωλητές, από την πλευρά τους,
διαμαρτύρονται ότι η ΕΚΤ έχει υποτιμήσει τις ανάγκες τους, που θα
δημιουργηθούν για μετρητά σε ευρώ μετά την 1η Ιανουαρίου, και εκτιμούν ότι θα
χρειάζονται 20 έως 25 φορές περισσότερα μετρητά, καθώς οι καταναλωτές θα
χρησιμοποιούν τα ταμεία τους για να ανταλλάσσουν τα εθνικά νομίσματα με ευρώ.
Αυτό, προειδοποιούν, μπορεί να τους αναγκάσει να κλείσουν τα καταστήματά τους,
καθώς τα κέρματα και τα χαρτονομίσματα ευρώ θα κάνουν φτερά μέσα σε λίγες ώρες
συναλλαγών.

Οι πλαστογραφήσεις

Η ΕΚΤ αρνείται τον προ-εφοδιασμό των καταναλωτών, καθώς υποστηρίζει ότι θα
δώσει χρονικά περιθώρια στους παραχαράκτες να τελειοποιήσουν τα πλαστά
χαρτονομίσματα. Ωστόσο, αν οι φόβοι των λιανοπωλητών για ελλείψεις μετρητών
αποδειχθούν σωστές, η κατανάλωση και η οικονομική δραστηριότητα στην ευρωζώνη
θα συμπιεστούν. «Οι προκλήσεις της μετάβασης δεν πρέπει να υποτιμηθούν»,
τόνισε πρόσφατα, μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο Βιμ Ντούιζενμπεργκ,
πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. «Ωστόσο, δεν έχουμε κάποιες
ενδείξεις αμφισβήτησης της αποτελεσματικότητας των προετοιμασιών για μια ομαλή
και επιτυχημένη μετάβαση».

Ευκολία για… λαθρεμπόρους

Το ευρώ μπορεί να κάνει δύσκολη τη ζωή των Ευρωπαίων καταναλωτών, ωστόσο,
μπορεί να διευκολύνει το οργανωμένο έγκλημα. Σε μια πρόσφατη έκθεσή της η
«ευρωπαϊκή αστυνομία» (Europol) προειδοποίησε ότι η έκδοση του χαρτονομίσματος
αξίας 500 ευρώ (αξίζει περίπου 459 δολάρια), «θα διευκολύνει τη διαδικασία
ξεπλύματος “βρώμικου” χρήματος», καθώς θα διευκολύνει τη μεταφορά μεγάλου
όγκου κεφαλαίων σε μετρητά που προέρχονται από παράνομες δραστηριότητες. Η
Europol αναφέρει ότι η ρωσική, η ιταλική και η βαλκανική μαφία προετοιμάζονται
να εγκαταλείψουν το χαρτονόμισμα των 100 δολαρίων και να υιοθετήσουν αυτό των
500 ευρώ για τις διασυνοριακές μεταφορές «βρώμικου» χρήματος. Αμέσως μετά τη
δημοσίευση της έκθεσης η Πορτογαλία αποφάσισε να ματαιώσει την κυκλοφορία
χαρτονομισμάτων ευρώ των 500 και κάλεσε τις υπόλοιπες κυβερνήσεις της
ευρωζώνης να πράξουν το ίδιο. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα υποβάθμισε αυτές
τις ανησυχίες λέγοντας ότι τα χαρτονομίσματα των 500 ευρώ θα αποτελέσουν μόνο
το 3% του όγκου των χαρτονομισμάτων που θα κυκλοφορήσουν και ότι σε αρκετές
χώρες κυκλοφορούν χαρτονομίσματα αξίας μεγαλύτερης των 200 δολαρίων.