Κάθε χρόνο οι μαθητές λιγοστεύουν κατά 23.000!

Όταν ολοκληρωθεί η επεξεργασία των στοιχείων της πρόσφατης Απογραφής
Πληθυσμού (Μάρτιος 2001), θα φανερωθεί σε όλη της την έκταση μια παραδοξότητα:
από τη μια, αύξηση του πληθυσμού της χώρας μας σε σχέση με την προηγούμενη
απογραφή (1991), και από την άλλη μείωση κατά 20% περίπου των παιδιών ηλικίας
6-15 ετών.

Το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας μας χτυπάει και την Εκπαίδευση. Οι μαθητές μειώνονται περίοδο με την περίοδο

Συγκεκριμένα, θα αναδειχθεί, με την ψυχρή αποτύπωση των αριθμών, ότι τα
τελευταία δέκα χρόνια, ανάμεσα, δηλαδή, στις δύο Απογραφές (1991 και 2001), το
σχολικό κουδούνι δεν χτύπησε για 230 χιλιάδες παιδιά, σχολικής ηλικίας
Δημοτικού και Γυμνασίου. Αυτό ήταν το τίμημα που πλήρωσε η χώρα εξαιτίας του
δημογραφικού μας προβλήματος.

Πριν από δέκα χρόνια, τη σχολική χρονιά 1991/92, το σχολικό κουδούνι των
Δημοτικών και των Γυμνασίων της χώρας μας «χτυπούσε» για πάνω από 1.230.000
χιλιάδες μαθητές.

Φέτος, στα θρανία της υποχρεωτικής εκπαίδευσης θα καθήσουν λιγότεροι από 1
εκατομμύριο μαθητές ­ αποτέλεσμα της μείωσης των γεννήσεων που από το 1983 και
μετά παίρνει δραματικά χαρακτηριστικά, αλλά και της αδυναμίας να σταματήσει η
σχολική διαρροή.

«ΤΑ ΝΕΑ» φέρνουν για πρώτη φορά στη δημοσιότητα στοιχεία της ΕΣΥΕ σύμφωνα με
τα οποία τη σχολική χρονιά 2000/2001 διαπιστώνεται ότι στα σχολεία της 9χρονης
υποχρεωτικής εκπαίδευσης (Δημοτικά και Γυμνάσια) φοίτησαν συνολικά 1.001.616
μαθητές εκ των οποίων οι 641 χιλιάδες φοίτησαν στο Δημοτικό Σχολείο και οι 360
χιλιάδες στο Γυμνάσιο. Ένα «ξανακοίταγμα» του σχολείου στον καθρέφτη του
πρόσφατου παρελθόντος εμφανίζει τις σημαντικές επιπτώσεις που έχει στην
εκπαίδευση η μείωση της γεννητικότητας στη χώρα μας. Όπως μπορούμε να δούμε
στον πίνακα 1, πριν από ακριβώς δέκα χρόνια, οι μαθητές οι οποίοι φοιτούσαν
στην 9χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση ήταν 230 χιλιάδες περισσότεροι. Η μείωση,
στο διάστημα αυτό, των μαθητών στα Δημοτικά Σχολεία είναι της τάξης του 18,3%,
ενώ η μείωση στα Γυμνάσια ανέρχεται στο 19,4%.

Οι μεγαλύτερες μειώσεις στον μαθητικό πληθυσμό των Δημοτικών Σχολείων της
χώρας δεν αφορούν κυρίως την Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη. Το φαινόμενο αυτό
προσλαμβάνει απειλητικές διαστάσεις σε ορισμένες «ευαίσθητες» περιοχές, σε
δεκάδες ορεινά και ακριτικά χωριά της Μακεδονίας (Ν. Γρεβενών, Καστοριάς,
Φλώρινας), της Στερεάς (Ν. Ευρυτανίας, Αιτωλοακαρνανίας), της Ηπείρου (Ν.
Άρτας, Ιωαννίνων, Πρεβέζης), της Θεσσαλίας (Ν. Τρικάλων), της Πελοποννήσου
(Αρκαδία, Ηλεία, Μεσσηνία), κ.λπ., όπου μόνο τα «σιωπηλά προαύλια των
εγκαταλελειμμένων σχολείων θυμίζουν ότι κάποτε εκεί υπήρχαν μαθητές (πίνακας
2). Ήδη, τη νέα σχολική χρονιά λιγότερα από 3 χιλιάδες παιδιά ηλικίας 6-15
ετών θα φοιτήσουν στους Νομούς Γρεβενών, Ευρυτανίας, Ζακύνθου, Θεσπρωτίας,
Κεφαλληνίας, Λευκάδας, Σάμου, Φωκίδας, Φλώρινας, ενώ στην επόμενη πενταετία
2001-2005 κινδυνεύουν να βρεθούν στην ίδια θέση οι Νομοί Άρτας, Καστοριάς,
Πρέβεζας και Χίου.

Η εγκατάλειψη

Η μείωση των μαθητών στο Γυμνάσιο έχει και μια άλλη αρκετά σημαντική αιτία. Σε
έρευνα για τη σχολική διαρροή που έγινε με την ευθύνη του Παιδαγωγικού
Ινστιτούτου και του Οργανισμού Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης
(ΟΕΕΚ), φάνηκε καθαρά ότι στις αρχές της δεκαετίας του ’90 στη χώρα μας ένα
στα δέκα παιδιά δεν ολοκλήρωναν την υποχρεωτική εκπαίδευση, ποσοστό που σε
ορισμένες περιοχές ήταν από 15%-30%. Πιο πρόσφατες έρευνες σε διάφορες
περιοχές της χώρας (Κρήτη, Θεσσαλονίκη, Ιόνια κ.λπ.) έδειξαν ότι η εγκατάλειψη
της 9χρονης υποχρεωτικής εκπαίδευσης συνεχίζεται σε πείσμα των συνταγματικών
διακηρύξεων (Σύνταγμα της Ελλάδος 1975), των απαγορεύσεων των νόμων (ν.
1566/85) και των διακηρύξεων της εκπαιδευτικής πολιτικής.

Σιωπηλά προαύλια

Τα τελευταία δέκα χρόνια, κάθε αναφορά στην «κίνηση» του μαθητικού πληθυσμού,
ιδιαίτερα της Α/βάθμιας Εκπαίδευσης, συνοδεύεται από έναν μακρύ κατάλογο
καταργήσεων και συγχωνεύσεων σχολείων που δεν αποτελεί παρά τη «νεκρολογία»
της γεννητικότητας της προηγούμενης εικοσαετίας η οποία μαζικοποιούσε τον
μαθητικό πληθυσμό και πύκνωνε τις τάξεις των Δημοτικών Σχολείων.

Η ανάγνωση του πίνακα 3 φανερώνει ότι μόνο την τελευταία δεκαετία
«αποσύρθηκαν» από τη λιετουργία, αφήνοντας χιλιάδες θρανία κενά, συνολικά
περίπου 1.300 δημόσια Δημοτικά Σχολεία. Τα τελευταία μάλιστα χρόνια κλείνουν
σταθερά 150 Δημοτικά Σχολεία τον χρόνο.

Ένα στα δύο Δημοτικά Σχολεία έκλεισαν για πάντα στους Νομούς Κιλκίς, Κερκύρας,
Λευκάδας, ενώ ένα στα τρία Δημοτικά Σχολεία έκλεισαν στους Νομούς Έβρου,
Κοζάνης, Θεσπρωτίας, Πρέβεζας, Αρκαδίας, Μεσσηνίας, Φθιώτιδας, Ευρυτανίας,
Σάμου, Ρεθύμνης κ.λπ.

Αλλοδαποί – παλιννοστούντες συμπληρώνουν κενά

Αν βάλουμε στο «μικροσκόπιο» την πορεία του μαθητικού πληθυσμού της
υποχρεωτικής εκπαίδευσης, θα αντιληφθούμε ότι παρουσιάζεται την τελευταία
πενταετία μια τροχοπέδηση του «παλιρροϊκού κύματος» του ελλείμματος. Ενώ την
περίοδο 1985 έως 1995 η μείωση των μαθητών των Δημοτικών Σχολείων ήταν κατά
μέσο όρο περίπου 20 χιλιάδες ετησίως, τα τελευταία χρόνια η μείωση είναι πολύ
μικρότερη. Οι μικρότεροι ρυθμοί της μείωσης του μαθητικού πληθυσμού δεν
οφείλονται σε μια κάμψη της υπογεννητικότητας, αλλά στην ολοένα και αυξανόμενη
είσοδο στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση των παιδιών των χιλιάδων προσφύγων και
μεταναστών, κυρίως από την πρώην ΕΣΣΔ και την Αλβανία. Τα παιδιά αυτά αύξησαν
το μαθητικό δυναμικό των Δημοτικών Σχολείων τα τελευταία δύο – τρία χρόνια
τουλάχιστον κατά 65 χιλιάδες και των Γυμνασίων κατά 20 χιλιάδες.

Σήμερα τα αποτελέσματα για 15.000 των Δεσμών

Οι «τελευταίοι των… Δεσμών», δηλαδή οι περίπου 15.000 υποψήφιοι φοιτητές και
σπουδαστές που διαγωνίστηκαν για τελευταία φορά εφέτος με το παλαιό εξεταστικό
σύστημα, θα γνωρίζουν από σήμερα το μεσημέρι εάν εισάγονται στις σχολές της
προτίμησής τους.

Οι βάσεις εισαγωγής στα ΑΕΙ και ΤΕΙ για τους υποψηφίους αυτής της κατηγορίας,
στους οποίους αναλογούν περίπου 8.000 θέσεις, ανακοινώνονται από τον γενικό
γραμματέα του υπουργείου Παιδείας κ. Αθ. Τσουροπλή και αναρτώνται στο κτίριο
του υπουργείου στην οδό Μητροπόλεως, ενώ αύριο Τρίτη οι σχετικοί πίνακες με τα
ονόματα των επιτυχόντων αναμένεται να φτάσουν και να αναρτηθούν στα σχολεία.

Επίσης, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να πληροφορηθούν τις βάσεις ανατρέχοντας
στην ιστοσελίδα του υπουργείου Παιδείας στο Ίντερνετ, στη διεύθυνση www.
ypepth.gr. Σύμφωνα με τις τελευταίες ενδείξεις, μόνο στην Α’ Δέσμη εμφανίζεται
σαφής πτωτική πορεία των βάσεων, η οποία πιθανότατα να υπερβεί τα 100 μόρια σε
σχέση με πέρυσι, κυρίως σε σχολές μέσης και χαμηλής ζήτησης. Αντίθετα, στις
υπόλοιπες Δέσμες εμφανίζονται πάρα πολλές αυξομοιώσεις των βάσεων, της τάξεως
των 40-100 μορίων κατά περίσταση (δηλαδή, σε άλλες σχολές οι βάσεις πέφτουν
και σε άλλες ανεβαίνουν), με αποτέλεσμα να μην μπορεί να εξαχθεί σαφές
συμπέρασμα, παρ’ ότι και στις 3 Δέσμες εμφανίζεται ελαφρώς ανοδική τάση, είτε
διατήρηση των βάσεων στα περυσινά επίπεδα στις σχολές αιχμής (στρατιωτικές,
ιατρικές, νομικές, οικονομικές, κ.λπ.).

Τα «σκαμπανεβάσματα» των βάσεων οφείλονται στο γεγονός ότι οι προτιμήσεις των
«παλαιών» υποψηφίων συγκεντρώθηκαν κατά κύριο λόγο στις σχολές που, κατά
παράδοση, εγγυώνται καλύτερη επαγγελματική αποκατάσταση, με αποτέλεσμα οι
υψηλές βαθμολογίες να φαίνεται πως διατηρούνται ή και αυξάνονται (λίγο όμως)
σ’ αυτές, όχι όμως και στις υπόλοιπες σχολές, οι οποίες εμφανίζουν (επίσης
μικρή) πτωτική τάση. Όσοι υποψήφιοι δεν εισαχθούν στα ΑΕΙ και τα ΤΕΙ, δεν θα
ξαναδιαγωνιστούν με το σύστημα των Δεσμών, το οποίο περνάει οριστικά στην
ιστορία, και πρέπει να ακολουθήσουν το νέο σύστημα (Πανελλαδικές Εξετάσεις σε
9 μαθήματα).

Οι βάσεις για τους 63.200 υποψηφίους που διαγωνίστηκαν με το νέο σύστημα,
αναμένεται να εκδοθούν μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου και να
εμφανίσουν σαφή πτωτική πορεία, που θα κυμανθεί, ανάλογα με τη σχολή, από 1-4
μονάδες (στην εικοσάβαθμη κλίμακα) και στα 5 επιστημονικά πεδία.