Πρόσφυγες μέσα στη χώρα τους

Ο Στζράφκο Τσβέτκοφσκι υπήρξε ­ σύμφωνα με τις περιγραφές του τοπικού
πληθυσμού ­ ένας παρτιζάνος, ένας λαϊκός ήρωας της ΠΓΔΜ.

Μετά τον θάνατό του το όνομά του δόθηκε στη μαθητική Λέσχη των Σκοπίων, σε ένα
κτίριο που σήμερα καλύπτει τη φιλοξενία των φτωχών σπουδαστών από άλλες
περιοχές της χώρας. Πριν από λίγες ημέρες ένα βρέφος βαφτίστηκε με το ίδιο
ακριβώς όνομα. Ονομάστηκε συμβολικά Στζράφκο Τσβέτκοφσκι. Ήταν το πρώτο
προσφυγόπουλο που γεννήθηκε στην ομώνυμη Λέσχη, όπου τις τελευταίες δύο
εβδομάδες έχουν βρει καταφύγιο 300 κάτοικοι από τα χωριά Αρατσίνοβο και
Μπρίνιαρτσι.

Πρόκειται για κατατρεγμένους Σλαβομακεδόνες, που έγιναν πρόσφυγες μέσα στην
ίδια τους τη χώρα! Εγκατέλειψαν τα σπίτια τους πιεσμένοι από τις εξελίξεις.
Όλα έγιναν μέσα σε λίγες ώρες. Βρέθηκαν στα Σκόπια και η Πρόνοια τους διέθεσε
τη Λέσχη, στην οποία τους καλοκαιρινούς μήνες παραμένουν ελάχιστοι επαρχιώτες
σπουδαστές. Μα δεν «προνόησε» για τη διατροφή τους. Οι πρόσφυγες ­ ανάμεσά
τους και πολλά παιδιά ­ παρέμειναν νηστικοί τέσσερις ολόκληρες ημέρες. Τα
τρόφιμα άρχισαν να φτάνουν στη Λέσχη έπειτα από εκκλήσεις, που απηύθυναν οι
υπεύθυνοι για τη λειτουργία της, προς τους πολίτες της ΠΓΔΜ. Ομάδες πολιτών
και ανθρωπιστικών οργανώσεων ευαισθητοποιήθηκαν και έσπευσαν να βοηθήσουν.
Χάρη στις κινητοποιήσεις τους καθημερινώς συγκεντρώνονται μεγάλες ποσότητες
τροφίμων και διανέμονται στις οικογένειες. Ο Ερυθρός Σταυρός ανέλαβε την
υγειονομική περίθαλψη των προσφύγων, ενώ εθελοντές γιατροί επισκέπτονται τη
Λέσχη και παρέχουν πρώτες βοήθειες στους ασθενείς.

Γιαγιά με τα εγγόνια της. Πρόσφυγες στην ίδια τους τη χώρα

Όμως, πόσο καιρό θα διαρκέσουν όλα αυτά; Η πιθανότητα επιστροφής των
ξεριζωμένων στις εστίες τους είναι περισσότερο μια ουτοπική προοπτική. Τα
πάντα έχουν καταστραφεί. Τα σπίτια τους είναι γκρεμισμένα. Τα χωράφια τους
κάηκαν. Όλα χάθηκαν.

Στο βλέμμα τους αντανακλώνται η ανασφάλεια, η ανησυχία και η αβεβαιότητα. Πόσο
θα κρατήσει αυτό το μαρτύριο;

«Δεν είχαν πού να πάνε. Ευτυχώς που υπήρχε και αυτή η Λέσχη», λέει στα «ΝΕΑ» ο
υπεύθυνος για τη λειτουργία της και για την εγκατάσταση των προσφύγων, Στόιτσε
Σπάσεφσκι, και συνεχίζει: «Είναι αδύνατον να επιστρέψουν πίσω. Δεν θα βρουν
τίποτα εκεί». Όσον αφορά τον ίδιο, αλλά και τους υπόλοιπους υπαλλήλους
(παιδαγωγούς, ψυχολόγους) της Λέσχης, για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί
ευθύνονται κυρίως οι Αλβανοί. «Ο λαός έχει αγανακτήσει. Εμείς είμαστε
διαλλακτικοί. Δεν ξεκινήσαμε εμείς την έχθρα κατά των Αλβανών», εξηγεί η
νομικός Πέτσεφκσα Γκόρντιτσα.

Οι πρόσφυγες διστάζουν να μας μιλήσουν. Όταν όμως μαθαίνουν πως είμαστε
Έλληνες αλλάζουν διάθεση. Τις τελευταίες ημέρες γύρισαν αρκετές φορές την
πλάτη τους σε δημοσιογράφους άλλων χωρών, κυρίως βρετανικών και αμερικανικών
μέσων ενημέρωσης. Θεωρούν ότι ο ξένος παράγοντας συνέβαλε αρνητικά και εξώθησε
στην κλιμάκωση της κρίσης. «Δεν έχουμε εμπιστοσύνη σε κανέναν», μας λέει η
Βέρα Ρισπάσκοβα.

Οι μέρες κυλούν αργά και βασανιστικά στην προσφυγική πλέον Λέσχη για τους
πρόσφυγες. Οι άνδρες φεύγουν τα πρωινά και γυρίζουν στην πόλη αναζητώντας
κάποια δουλειά. Οι γυναίκες είναι επιφορτισμένες με την παρακολούθηση των
παιδιών. Μικροί και μεγάλοι μπροστά σε ένα αδιέξοδο. Ωστόσο, δεν χάνουν το
κουράγιο τους. Ελπίζουν πως πολύ σύντομα οι ζωές τους θα βρουν τον χαμένο τους
δρόμο. Εκείνο που γεννά προβληματισμό είναι ότι σε αυτόν τον δρόμο δεν θέλουν
να ξανασυναντήσουν Αλβανό.