Τα παιδιά της ευημερίας

Οι νέοι σήμερα αντιδρούν σε μια άλλη φιλελεύθερη εποχή

Η νεολαία της Ευρώπης χάρηκε τη δική της υπέροχη επαναστατική στιγμή τον
περασμένο μήνα στο Γκέτεμποργκ, όταν γύμνωσε τα συλλογικά της οπίσθια στον
Τζορτζ Μπους. Οι εν σειρά εικοσάρηδες πισινοί, που υψώθηκαν για να
διαμαρτυρηθούν κατά των εκπομπών τοξικών ουσιών, γοήτευσαν ριζοσπάστες και
φωτογράφους ανά τον κόσμο. Η επανάσταση δεν είχε πεθάνει. Ήταν νεώτερη, πιο
σέξι και πιο πνευματώδης από ποτέ άλλοτε.

Η διάσκεψη της G8 στη Γένοβα προσφέρει μια ακόμη προθήκη για τα ταλέντα των
σύγχρονων επαναστατών μας, καθώς οι ριζοσπάστες είναι και πάλι έτοιμοι να
αναστατώσουν το ιδιωτικό πάρτι του καπιταλισμού. Ωστόσο, παρά το νεωτεριστικό
πνεύμα της σημερινής γενιάς της διαμαρτυρίας, υπάρχει κάτι βαθιά παραδοσιακό
στην τρέχουσα εξέγερση. Η σημερινή αντι-G8 γενιά αναβιώνει ρόλους που
πρωτοπαρουσίασαν όχι μόνον οι γονείς τους, αλλά και οι μακρινοί τους πρόγονοι.
Η ιστορική συγκυρία, στην οποία λειτουργούν οι διαδηλωτές του σήμερα, έχει
άμεσους παραλληλισμούς όχι μόνο με τις φοιτητικές διαμαρτυρίες του 1968, αλλά
ακόμη και με εκείνες του 1848.

Αυτές οι δύο χρονιές ήταν προϊόντα ιστορικών τάσεων που βλέπουμε τώρα να
αναδημιουργούνται. Το 1848 μπήκε στα βιβλία της ιστορίας ως το Έτος των
Επαναστάσεων που έφερε βαθιά πολιτική αλλαγή· το 1968 έμεινε στη λαϊκή μνήμη
ως η χρονιά κατά την οποία, στην Ευρώπη και την Αμερική, η διαμαρτυρία της
νεολαίας οδήγησε για μια ακόμη φορά στην πολιτική αλλαγή. Ωστόσο, η σημασία
του 1848 και του 1968 για το σήμερα είναι το γεγονός ότι, καθεμιάς από τις δύο
αυτές χρονιές, προηγήθηκαν κοινωνικές τάσεις εντυπωσιακά όμοιες με αυτές που
μόλις ζήσαμε.

Οι νεαροί διαδηλωτές του 1848 και του 1968 ήταν τα παιδιά της ειρήνης και της
ευημερίας. Και οι δύο γενιές επέλεξαν να εξεγερθούν εναντίον καθεστώτων πολύ
πιο φιλελεύθερων από εκείνα που ήταν στην εξουσία όταν γεννιούνταν. Το 1848 η
Ευρώπη είχε ειρήνη επί 33 χρόνια. Μετά την ήττα του Βοναπάρτη, πέρασε από μια
συντηρητική, ύστερα από μια σημαντικά πιο φιλελεύθερη φάση. Στη δεκαετία μετά
το Βατερλώ, οι Βουρβόνοι ενίσχυσαν την αντίδραση στη Γαλλία, οι Τόρις
συγκράτησαν το δημοκρατικό κύμα στη Βρετανία, οι Αψβούργοι κατέστειλαν
οποιοδήποτε εθνικό αίσθημα στην Αυτοκρατορία τους και ο Αλέξανδρος κυβερνούσε
τη Ρωσία στο όνομα ενός μυστικιστικού χριστιανικού συντηρητισμού. Στη συνέχεια
όμως τα συντηρητικά καθεστώτα έδωσαν τη θέση τους σε μια πιο φιλελεύθερη τάξη.
Στη Βρετανία οι Ουΐγγοι, με σύνθημα τις μεταρρυθμίσεις, σάρωσαν τους Τόρις από
την εξουσία το 1830. Την ίδια χρονιά τον υπεραντιδραστικό Κάρολο Χ της Γαλλίας
διαδεχόταν η αστική μοναρχία του Λουδοβίκου-Φιλίππου. Οι διαμαρτυρίες το 1848
δεν ήταν, λοιπόν, μια αντίδραση στην αντίδραση, αλλά συνεπακόλουθο μιας πιο
φιλελεύθερης διάθεσης. Το ίδιο ήταν και το 1968. Στη δεκαετία του 1950, ο
Αϊζενχάουερ στην Αμερική, ο Αντενάουερ στη Γερμανία και ο Μακμίλαν στη
Βρετανία ηγήθηκαν δεξιών ηγεμονιών. Αλλά οι νέοι δεν ξεσηκώθηκαν εναντίον
τους, αλλά εναντίον των φιλελεύθερων διαδόχων τους. Ο Κέννεντυ ήταν πρόεδρος
όταν οι Αμερικανοί φοιτητές ξεσηκώθηκαν στις πανεπιστημιουπόλεις. Οι Εργατικοί
κυβερνούσαν στην Αγγλία, και στη Γερμανία τις επιθέσεις των φοιτητών υπέστη
ένας κυβερνητικός συνασπισμός στον οποίο οι Σοσιαλδημοκράτες συμμετείχαν
πλήρως από το 1966 και ηγήθηκαν από το 1969.

Η αποτυχία των φιλελεύθερων πολιτικών να ανταποκριθούν στις ελπίδες τις οποίες
είχαν επενδύσει σ’ αυτούς οι πιο ιδεαλιστές, η ανία της σταθερότητας που
προσέφερε η αστική κοινωνία, ένα αίσθημα ματαίωσης, κάτι όλο και πιο
κομφορμιστικό, κορπορατίστικο στην ατμόσφαιρα, χαλύβδωσαν το 1968, όπως και το
1848, μια γενιά διαμαρτυρίας.

Το ίδιο συμβαίνει και σήμερα. Η διαμαρτυρία, από το Σιάτλ έως το Σάλτσμπουργκ,
από το Γκέτεμποργκ έως τη Γένοβα, είναι μια αντίδραση σε μια άλλη ειρηνική,
άνετη, φιλελεύθερη εποχή. Για άλλη μια φορά, μετά την ανατροπή μιας τυραννίας
­ στην περίπτωσή μας του κομμουνισμού στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ­, οι
συντηρητικοί χάρηκαν μια μικρή περίοδο διακυβέρνησης με τον Κολ, τον Μέητζορ
και τον Μπους τον πρεσβύτερο. Αλλά η αντιμετώπιση ενός ακόμη κύματος
διαμαρτυρίας έπεσε και πάλι στους ώμους των ανθρώπων της Αριστεράς, στους
ηγέτες που απήλαυσαν μια ασύγκριτη ευημερία στη στροφή της χιλιετίας, στον
Σρέντερ, τον Κλίντον, τον Κρετιέν, τον Ντ’ Αλέμα, τον Ζοσπέν και τον Μπλερ.
Πολλοί είναι απόφοιτοι του ’68. Αλλά τώρα είναι η παλιότερη γενιά, αυτή που οι
ίδιοι συνήθιζαν να συμβουλεύουν τους συγχρόνους τους να μην εμπιστεύονται.