«Στην πολιτική λέγεται ψήφος»

Η κοινή λογική είναι το ισχυρότερο εργαλείο αντιμετώπισης της πραγματικότητας.
Σπάνια όμως η κοινή λογική κυριαρχεί στην καθημερινή μας συμπεριφορά. Έρχονται
όμως στιγμές που απλές επισημάνσεις εκτοξεύουν μηνύματα που βγάζουν μάτι με
την αφοπλιστική τους λογική. Ιδιαίτερα μάλιστα όταν επενδύονται με χιούμορ και
αθώα καυστικότητα.

Πριν από λίγες ημέρες ο γνωστός σκιτσογράφος ΚΥΡ έδωσε μια πραγματική γροθιά
στην ψευδεπίγραφη αξιοπρέπεια της ελληνικής δημόσιας ζωής. Αναφερόμενος στη
διαφθορά, σημείωνε σε ένα ακαταμάχητο εικονογράφημά του: “Στο Δημόσιο Λέγεται
Λάδωμα, Στο Υπουργείο Λέγεται Μίζα, Στο Νοσοκομείο Λέγεται Φακελάκι και Στην
Πολιτική Λέγεται Ψήφος”. Με άλλα λόγια, από το ξεκίνημά του το σύγχρονο
ελληνικό πολιτικό σύστημα έχει εθίσει την κοινωνία στη διαφθορά, τη συναλλαγή
και την αδιαφάνεια. Δεν είναι τυχαίο πως το δικό μας είναι το μοναδικό
εκλογικό σύστημα στην Ευρώπη, ίσως και στον κόσμο, που στο όνομα της
αμεσότερης δήθεν δημοκρατίας έχει θεσμοθετήσει την ηθική διάβρωση σαν κυρίαρχο
εργαλείο πολιτικής συμπεριφοράς. Ίσως επειδή η χώρα μας συντηρεί και έναν από
τους μεγαλύτερους δημόσιους τομείς της γης. Ο σταυρός προτίμησης, καθαρά
σχεδόν ελληνική εφεύρεση, νομιμοποιεί την καθολική αντιπαροχή στην πολιτική.
Οι ψήφοι ανοιχτά εξαγοράζονται με την παροχή ατομικών εξυπηρετήσεων. Το
επίσημο κράτος εκπαιδεύει έτσι στη διαφθορά τον μέσο Έλληνα, νομιμοποιώντας τη
θεώρηση της πολιτικής ως μέσο για την ανταποδοτική προώθηση προσωπικών
επιδιώξεων.

Ο διεφθαρμένος γιατρός επιζητεί το φακελάκι για να πραγματοποιήσει την
εγχείρηση. Ο διαβρωμένος δημόσιος υπάλληλος περιμένει τη μίζα του για να
εκδώσει την άδεια ή να προωθήσει τον φάκελο με τα έγγραφα. Ο ανήθικος
προϊστάμενος χρειάζεται λάδωμα για να υπογράψει την απόφαση ή να εγκρίνει το
δάνειο. Όλα αυτά τα αντιμετωπίζουν με αγανάκτηση οι υπόλοιποι πολίτες. Εκείνοι
δηλ. ακριβώς που με την υπόσχεση της ψήφου τους “λαδώνουν” τον πολιτικό που θα
μεσολαβήσει στο Δημόσιο για κάποιο θέμα τους.

Από ποιους περιμένει η κοινωνία να πολεμήσουν τη συναλλαγή και να καθιερώσουν
αρχές διαφάνειας στη δημόσια ζωή; Από εκείνους ακριβώς που εξαρτούν την
πολιτική τους επιβίωση από την εξασφάλιση όσο το δυνατόν περισσότερων
“λαδωμάτων”, δηλ. ψήφων, σε ανταπόδοση των υπηρεσιών (δηλ. ατομικών
εξυπηρετήσεων) που προσφέρουν. Το σχήμα είναι αυταπόδεικτα αδιέξοδο. Η
διαφθορά ουσιαστικά διδάσκεται στους πολίτες από τα πρώτα βήματα της ενηλίκου
ζωής τους, πολιτιστικά εμπεδώνεται στην ψυχή και τις αντιδράσεις του νεοέλληνα
και καταλήγει να γίνεται, αντί για εξαίρεση, πραγματικό καθεστώς.

Γιατί λοιπόν δεν πολεμάται η διαφθορά στη ρίζα της; Που βέβαια δεν είναι
τίποτε άλλο από την καταπολέμηση του κράτους – γκουβερνάντα που επεμβαίνει
στην καθημερινή μας ζωή έχοντας τη δυνατότητα να κάνει με τις αποφάσεις των
“παραγόντων” του (πολιτικών και γραφειοκρατών) άλλους πλούσιους κι άλλους
φτωχούς. Απλούστατα, διότι κάτι τέτοιο θα αφαιρούσε από τους πρωταγωνιστές της
δημόσιας ζωής κάθε δυνατότητα συναλλαγής. Οι γραφειοκράτες δεν θα μπορούν να
εξασφαλίζουν κάθε είδους εύνοια από τους ενδιαφερόμενους ιδιώτες. Και οι
πολιτικοί θα χάσουν την δυνατότητα να μεταφράζουν τις παρεμβάσεις τους για
ατομικές εξυπηρετήσεις σε ψήφους. Και βέβαια το πανίσχυρο κύκλωμα των
εργολάβων και προμηθευτών του Δημοσίου θα απολέσει την κότα που κάνει τα χρυσά
αυγά.

Αυτό το μέτωπο τής με κάθε τρόπο διατήρησης του σημερινού στάτους κβο,
επενδύει τις επιδιώξεις του με μια συνθηματολογική κολακεία του συλλογικού
ψυχισμού των νεοελλήνων. Η συντήρηση του εκτεταμένου Δημοσίου της διαφθοράς
και της συναλλαγής βαφτίζεται “κοινωνική ευαισθησία” και “φροντίδα των λαϊκών
συμφερόντων”. Η νόθευση των μηχανισμών της αγοράς, οι απ’ ευθείας αναθέσεις
δημοσίων έργων σε ημετέρους και η εξόντωση του ανταγωνισμού αποκαλούνται
“προστασία του καταναλωτή”, “ενίσχυση της εγχώριας επιχείρησης” και
“ανθρωποκεντρική οικονομική πολιτική”(;).

Η εξασφάλιση των προνομίων των συντεχνιών του Δημοσίου, οι εξοργιστικές
επιδοτήσεις αντιπαραγωγικών ημετέρων και το άθλιο καθεστώς στην υγεία, την
παιδεία και την πρόνοια θεωρούνται “φιλεργατικές πολιτικές – απαντήσεις στη
λαίλαπα του νεοφιλελευθερισμού”, επιλογές “κοινωνικής συνοχής” και δείγματα
ενός “κράτους κοινωνικής δικαιοσύνης”.

Οι δυνάμεις άμυνας τού χθες και οι υπέρμαχοι της ακινησίας, της αδράνειας και
της ματαίωσης κάθε προσπάθειας για μεταρρύθμιση και αλλαγή ονοματίζονται
“προοδευτικοί” και “μοντέρνοι”. Η παγκόσμια χρεοκοπημένη Αριστερά συνεχίζει να
παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στις ιδέες, τις αντιλήψεις, την προπαγάνδα και τις
τελικές επιλογές. Το χθες επιμένει, σαν ζωντανός νεκρός, να διαφεντεύει το
σήμερα και, κυρίως, να φιλοδοξεί να ποδηγετήσει το αύριο.

Ο φόβος μιας δήθεν εγκατάλειψης των λαϊκών στρωμάτων στις ορέξεις της αγοράς
είναι που λειτουργεί σαν ανασταλτικός παράγοντας για την υιοθέτηση του
καινούργιου. Παρά τα ακριβώς αντίθετα μηνύματα που έρχονται από παντού. Πως
δηλ. είναι οι ελεύθερες αγορές ακριβώς που προκαλούν ανάπτυξη, εξασφαλίζουν
μεγαλύτερη ευημερία και προσφέρουν τη δυνατότητα για μεγαλύτερη προστασία των
ασθενέστερων κοινωνικών ομάδων. Μια πολιτεία μόνο των ΗΠΑ, η Καλιφόρνια, που
κατ’ εξοχήν έχει υιοθετήσει επιλογές δυναμικά φιλελεύθερες, κατόρθωσε εφέτος
να ξεπεράσει την κρατικιστική Γαλλία στην κατάταξη των ισχυρότερων οικονομιών
της γης (βλ. “California Boomin'”, στην “International Herald Tribune”,
16-6-2001). Η Καλιφόρνια ανέβηκε στην 5η θέση με 1,33 τρισ. δολ., ενώ η Γαλλία
κύλησε στην 6η, με 1,28 τρισ. δολ. Ο καθένας μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματά του…