Δανεισμός μετοχών με τόκο 0,7% έως 8%

Τόκο δεν παίρνουν μόνο τα μετρητά από τις καταθέσεις, αλλά και οι μετοχές. Από
τις 6 Ιουνίου το Χρηματιστήριο Παραγώγων δίνει τη δυνατότητα στους επενδυτές
που κατέχουν μετοχές να τις δανείζουν στην Εταιρεία Εκκαθάρισης Συναλλαγών επί
Παραγώγων (ΕΤΕΣΕΠ), με αντάλλαγμα ένα επιτόκιο. Οι μετοχές αυτές
συγκεντρώνονται από την ΕΤΕΣΕΠ και τις δανείζει στους επενδυτές που επιθυμούν
να προχωρήσουν σε ανοικτές πωλήσεις.

Επειδή η ζήτηση για μετοχές για ανοικτές πωλήσεις δεν είναι ακόμη μεγάλη, η
απόδοση που αντιστοιχεί σε αυτούς που δανείζουν τις μετοχές τους σήμερα
κυμαίνεται στο 0,7%-0,8% σε ετήσια βάση. Η απόδοση αυτή, όμως, μπορεί να
φτάσει μέχρι το 8%.

Τα κέρδη αυτά προκύπτουν από τη λειτουργία των προϊόντων του δανεισμού τίτλων,
τα οποία είναι δύο: Το πρώτο είναι εκείνο που δανείζει ο επενδυτής τις μετοχές
του για όσο χρονικό διάστημα επιθυμεί και λέγεται σύμβαση πώλησης μετοχών με
σύμφωνο επαναγοράς ή αλλιώς stock repo. To δεύτερο είναι εκείνο που δανείζεται
ένας επενδυτής μετοχές από την ΕΤΕΣΕΠ για έξι μήνες το πολύ με σκοπό να τις
πωλήσει στη Σοφοκλέους. Το προϊόν αυτό λέγεται σύμβαση αγοράς μετοχών με
σύμφωνο επαναπώλησης ή stock reverse repo, με το οποίο πραγματοποιούνται οι
ανοικτές πωλήσεις μετοχών στη Σοφοκλέους.

Όποιος προχωρεί σε ανοικτή πώληση μετοχών κερδίζει από την πτώση των τιμών στο
Χρηματιστήριο, διότι τις πουλά ακριβότερα και τις ξαναγοράζει φθηνότερα. Για
να το κάνει, όμως, αυτό θα πρέπει από κάπου να τις δανειστεί. Συνεπώς, αυτός
που του τις δανείζει δεν μπορεί να μην «πληρωθεί» για τη διευκόλυνση που
παρέχει. Η πληρωμή σε αυτή την περίπτωση είναι ένας τόκος που βασίζεται σε ένα
επιτόκιο δανεισμού που χρεώνει η ΕΤΕΣΕΠ σε αυτούς που δανείζονται τις μετοχές.

Η απόδοση

Τον τόκο αυτόν δεν τον γνωρίζει από την αρχή ο επενδυτής που θα δανείσει τις
μετοχές του στην ΕΤΕΣΕΠ. Και αυτό, διότι ο τόκος αυτός προκύπτει από τα έσοδα
που θα λάβει η ΕΤΕΣΕΠ δανείζοντας τις μετοχές που συγκεντρώνει στους επενδυτές
που θέλουν να πουλήσουν μετοχές ανοικτά. Όσο, λοιπόν, μεγαλύτερη είναι η
ζήτηση για ανοικτές πωλήσεις μετοχών, τόσο αυξάνεται το επιτόκιο με το οποίο
δανείζει η ΕΤΕΣΕΠ. Άρα, αυξάνεται και ο αναμενόμενος τόκος που θα λάβει ο
επενδυτής που δάνεισε τις μετοχές.

Το επιτόκιο με το οποίο δανείζει η ΕΤΕΣΕΠ τους επενδυτές που θέλουν να κάνουν
ανοικτές πωλήσεις κυμαίνεται μεταξύ 0,7% και 8% σε ετήσια βάση, ανάλογα με τη
ζήτηση. Όσο περισσότερες μετοχές ζητούνται για πώληση, τόσο πιο πολύ αυξάνεται
το επιτόκιο. Ταυτόχρονα, η ΕΤΕΣΕΠ λαμβάνει προμήθεια 0,015% επί της αξίας των
συναλλαγών αυτών που δανείζονται τις μετοχές.

Από την άλλη πλευρά, οι επενδυτές που δάνεισαν τις μετοχές τους περιμένουν τα
έσοδά τους. Αυτά προκύπτουν από τα έσοδα που αποκόμισε η ΕΤΕΣΕΠ. Όσο υψηλότερα
είναι, τόσο περισσότερα θα λάβουν. Μάλιστα, κάθε επενδυτής που δάνεισε την
ΕΤΕΣΕΠ θα λάβει απόδοση που αντιστοιχεί στον αριθμό των μετοχών που πρόσφερε.
Αν, δηλαδή, οι μετοχές που δάνεισε αντιστοιχούν στο 10% του «καλαθιού» που
συγκέντρωσε η ΕΤΕΣΕΠ, ο επενδυτής θα λάβει το 10% των εσόδων. Επίσης, η ΕΤΕΣΕΠ
θα του παρακρατήσει το 2% ως προμήθεια.

Συνεπώς, η απόδοση που θα λάβει ένας επενδυτής που δανείζει τις μετοχές του
δεν είναι γνωστή εκ των προτέρων και επιπλέον εξαρτάται από τη ζήτηση που
έχουν οι μετοχές του για να πωληθούν ανοικτά στην αγορά. Η ζήτηση αυτή αυξάνει
κυρίως στις πτωτικές αγορές, αλλά και στις περιπτώσεις που προσφέρονται λίγες
μετοχές.

Πώς ενημερώνεται

Ο επενδυτής, για να εκτιμήσει τις αποδόσεις που μπορεί να έχει, θα πρέπει να
κοιτάζει πόσες μετοχές προσφέρονται και πόσες μετοχές ζητούνται. Όσο μικρότερη
είναι διαφορά, τόσο μεγαλύτερες αποδόσεις θα καρπωθεί. Γι’ αυτό μπορεί να
ενημερώνεται από τη στήλη «Ανοικτά Συμβόλαια» στο δελτίο του ΧΠΑ για τις
συμβάσεις πώλησης μετοχών με σύμφωνο επαναγοράς (Stock Repo). Ο αριθμός αυτός
δείχνει πόσες μετοχές προσφέρονται. Στη συνέχεια θα κοιτάζει την στήλη
«Ανοικτά Συμβόλαια» για συμβάσεις αγοράς μετοχών με σύμφωνο επαναπώλησης
(Stock Reverse Repo). Ο αριθμός αυτός δείχνει τις μετοχές που ζητούνται. Στη
συνέχεια θα κάνει την αφαίρεση μεταξύ των δύο αριθμών. Στις μετοχές που ο
αριθμός είναι μικρότερος, η αναμενόμενη απόδοση που θα λάβει θα είναι
μεγαλύτερη.

Μικρή ζήτηση

Μέχρι στιγμής, επειδή η ζήτηση για ανοικτές πωλήσεις δεν είναι μεγάλη, η
απόδοση που λαμβάνουν οι επενδυτές που δανείζουν τις μετοχές τους κυμαίνεται
γύρω στο 0,7%-0,8%. Η απόδοση αυτή είναι μικρή, αλλά για έναν μακροχρόνιο
επενδυτή ή σε μια πτωτική αγορά μπορεί να μετριάσει τις απώλειες. Ταυτόχρονα,
ο επενδυτής αυτός θα πάρει και το μέρισμα και κάθε άλλο δικαίωμα που γεννάται
από τις μετοχές που δάνεισε σαν να τις είχε ακόμα στο χαρτοφυλάκιό του. Εάν
μάλιστα η αγορά είναι ανοδική θα λάβει τον τόκο, το μέρισμα και την αύξηση της
τιμής της μετοχής. Το τελευταίο θα γίνει εφόσον τις ζητήσει πίσω από την
ΕΤΕΣΕΠ και τις πουλήσει στη Σοφοκλέους.

Την απόδοση που έχει κάποιος επενδυτής από το δανεισμό των μετοχών του μπορεί
να την παρακολουθεί καθημερινά μέσω του δελτίου τιμών του ΧΠΑ. Για παράδειγμα,
στις 19 Ιουνίου το συμβόλαιο stock repo με 100 μετοχές της εταιρείας Γερμανός
είχε τιμή 100,40. Το πρωί της 20ής Ιουνίου η τιμή του ήταν στο 100,45. Εκείνη
την ημέρα προσφέρονταν δύο συμβόλαια Γερμανός (200 μετοχές) και ζητούνταν 1
(100 μετοχές). Από την αύξηση της τιμής από το 100,40 στο 100,45 ο επενδυτής
που είχε δανείσει τις μετοχές του κέρδισε 5 ευρωλεπτά ή 17 δραχμές ανά 100
μετοχές Γερμανός. Σε ετήσια βάση το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε 62 δραχμές ανά
μετοχή Γερμανός.

Τα κέρδη αυτά μπορεί να δείχνουν μικρά, αλλά δεν απέχουν αρκετά από το μέσο
μέρισμα που δίνουν οι εισηγμένες ανά μετοχή. Επίσης, σε πτωτικές αγορές, αν τα
προϊόντα του δανεισμού τίτλων συνδυαστούν με ανοικτές πωλήσεις και με σωστές
κινήσεις στα παράγωγα (συμβόλαια, δικαιώματα), μπορούν να αποφασίσουν
σημαντικές αποδόσεις.