ΠΕΤΡΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ Η λευκή ψήφος έχει πολλές ερμηνείες

Την τελευταία φορά που βγήκε στην τηλεόραση, ήταν αυτός πάνω στο βήμα, να
προσπαθεί να μιλήσει στο συνέδριο των καθηγητών Μέσης Εκπαίδευσης, κι από κάτω
μια ομάδα συνέδρων να τον αποδοκιμάζει και να μην τον αφήνει να μιλήσει. Το
βίντεο έπαιξε μερικά λεπτά

και οι τηλεθεατές αναγνώρισαν την ολύμπια ψυχραιμία του Πέτρου Ευθυμίου, ο
οποίος όχι μόνο κατάφερε να μιλήσει, αλλά και να “καρφώσει” όσους τον
αποδοκίμαζαν, αποκαλύπτοντας την πολιτική τους ταυτότητα. Από τους
εξωκοινοβουλευτικούς υπουργούς

αυτής της κυβέρνησης, σίγουρα ο υπουργός Παιδείας έχει τη μεγαλύτερη
υποδομή για αντιπαραθέσεις αυτού του είδους. Προφανώς γιατί δεν είναι τυχαίος
και γιατί δεν ήρθε από το πουθενά όπως άλλοι συνάδελφοί του. Στέλεχος του
αντιδικτατορικού αγώνα, με ένοπλη δράση κατά της χούντας, βρέθηκε μέλος της
προσωρινής Κεντρικής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ έπειτα από πρόσκληση του ίδιου του
Ανδρέα Παπανδρέου. Έμεινε στο ΠΑΣΟΚ μερικούς μήνες και τον Ιούλιο του 1975
διαγράφτηκε στην κρίση της Δημοκρατικής Άμυνας.

Στενός συνεργάτης

Μερικά χρόνια καθηγητής φροντιστηρίου για τα προς το ζην, και μαζί και
δημοσιογράφος, και το 1982, έπειτα από πρόσκληση του φίλου του Κώστα Λαλιώτη,
στέλεχος στο υφυπουργείο Νέας Γενιάς. Η δεύτερη κυβερνητική ιδιότητα που
απέκτησε, πάντα δίπλα στον Κ. Λαλιώτη (φίλοι από τα χρόνια της δικτατορίας και
ομογάλακτοι πολιτικά), ήταν γενικός γραμματέας Τύπου ­ μέχρι που αποφάσισε να
παραιτηθεί και να διακόψει τη σχέση του με την πολιτική και το ΠΑΣΟΚ. Σήμερα,
αν και ο ίδιος το αρνείται, ο Πέτρος Ευθυμίου θεωρείται από τους πιο στενούς
συνεργάτες του Κώστα Σημίτη. Ομοτράπεζος του Πρωθυπουργού στο περίφημο γεύμα
των Δολιανών, ο Π. Ευθυμίου διακηρύσσει ότι “δεν γνώριζε” το “μολτο γκρόσο”
του Πρωθυπουργού με την παραίτηση και το Συνέδριο. Του επισημαίνεται ότι η
εσωκομματική αντιπολίτευση τον θεωρεί “εμπνευστή” της κίνησης του κ. Σημίτη,
αλλά εκείνος επιμένει πως όχι, δεν ήξερε τίποτε. Πιστεύει, και το λέει, ότι
πέρα και πάνω απ’ όλα το Συνέδριο θα επιβεβαιώσει “τη σταθερή και διαρκή
ανανέωση του ΠΑΣΟΚ σε ιδέες, θέσεις, και πρόσωπα”.

Κινούμενος στη λογική “ισχυρός Σημίτης, ισχυρό ΠΑΣΟΚ”, ο υπουργός Παιδείας
θεωρεί ότι “το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, δεν είναι Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ και μόνο, αλλά
αφορά όλη την ελληνική κοινωνία”. Πιστεύει επίσης ότι “θα ενισχύσει ακόμη
περισσότερο ­ το Συνέδριο ­ την κυβερνητική συνοχή”.

ΕΡ.: Δεν είχε η κυβέρνηση συνοχή;

ΑΠ.: “Όχι, το κυβερνητικό έργο έχει συνοχή. Αλλά μια κυβέρνηση δεν κυβερνάει
ποτέ και ούτε επιτρέπεται να κυβερνάει με ένα είδος αποφάσεων κορυφής. Κάθε
πολιτική χρειάζεται μια αντίστοιχη κοινωνική στήριξη.

Και πάντα ένα κόμμα είναι ο προνομιακός χώρος που εξασφαλίζει αυτή τη
συναίνεση, αυτή τη στήριξη, άρα όσο πιο καθαρές είναι οι γραμμές στο κόμμα,
τόσο πιο μεγάλη γίνεται και η κυβερνητική αποτελεσματικότητα”.

Απαιτητική τετραετία

Χρησιμοποιεί με πολλή προσοχή τις λέξεις. Δείχνει να προσπαθεί να μην του
ξεφύγει τίποτε που να μπορεί να παρερμηνευθεί, να δημιουργήσει ζητήματα. Η
συνέντευξη ήταν ένα συνεχές πινγκ πονγκ, με εκείνον να δίνει προσεκτικές
απαντήσεις, σε “ερεθιστικές” ερωτήσεις. Κατά τον κ. Ευθυμίου, αυτή η
“τετραετία θα είναι μια πολύ απαιτητική τετραετία, πολύ πιο απαιτητική από την
προηγούμενη. Διότι τώρα οι στόχοι βρίσκονται στον πυρήνα όχι της οικονομικής
σύγκλισης, αλλά της κοινωνικής”.

Του επισημαίνεται ότι ο Πρωθυπουργός προσέφυγε στο Συνέδριο για διαφορετικούς
λόγους, συγκεκριμένα διότι υπάρχει αμφισβήτηση της δυνατότητας της κυβέρνησης
να διαχειρίζεται τα προβλήματα του τόπου, να διαχειρίζεται τις κρίσεις που προκύπτουν.

Απαντάει ψύχραιμα: “Σας θυμίζω όμως και την ακροτελεύτια φράση αυτού του
κομματιού της δήλωσης, που είναι, “χωρίς αυτό να ανταποκρίνεται στην
πραγματικότητα””.

ΕΡ.: Ε, πώς, αφού εκείνος το είπε…

ΑΠ.: “Όχι, ούτε μια στιγμή, οποιαδήποτε εσωτερική αντίδραση δεν ανέστειλε το
κυβερνητικό έργο. Αλλά κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι όλο αυτό το
διάστημα υπήρξε μια εντύπωση ότι υπήρχε μια πολυφωνία στο ΠΑΣΟΚ, που έθετε σε
αμφισβήτηση όχι τόσο ένα τμήμα του κυβερνητικού έργου, αλλά έναν κεντρικό
πυρήνα της στρατηγικής του κυβερνητικού έργου”.

Εντυπώσεις

ΕΡ.: Για εντυπώσεις μιλάμε τώρα…

ΑΠ.: “Όντως, υπήρξε μια δημιουργία εντυπώσεων, σε σχέση με τον ίδιο τον πυρήνα
των στρατηγικών του ΠΑΣΟΚ. Άρα δεν υπάρχει πιο υγιής πολιτική διαδικασία από
το να αποσαφηνίσεις τις κεντρικές πολιτικές σου στρατηγικές με την προσφυγή
στο μείζον σώμα, που είναι το Συνέδριο”.

ΕΡ.: Δεύτερη ένσταση. Ο Πρωθυπουργός, στη δεύτερη δημόσια τοποθέτησή του
για το Συνέδριο, είπε σε κάποια στιγμή ότι είναι σεβαστή η πολυφωνία. Επίσης
ότι είναι αποδεκτό το δικαίωμα στη διαφορά, το δικαίωμα στη διαφορετική άποψη.

ΑΠ.: “Και έχει απόλυτο δίκιο ο Πρωθυπουργός, και αυτή είναι η δύναμη του
ΠΑΣΟΚ”.

Η συμβολή του Ανδρέα

ΕΡ.: Ναι, αλλά το ένα αναιρεί το άλλο.

ΑΠ.: “Εγώ νομίζω ότι όλοι καταλαβαίνουμε πως η δύναμη του ΠΑΣΟΚ ιστορικά είναι
ότι ακριβώς δεν είναι ένα συμβατικό κόμμα, αλλά είναι ένα Κίνημα. Αυτή, κατά
τη γνώμη μου, είναι η μεγαλύτερη ιστορική συμβολή του Ανδρέα Παπανδρέου. Αυτή
είναι η δύναμη του ΠΑΣΟΚ. Να περιέχει δηλαδή οργανικά το στοιχείο της
πολυφωνίας και των διαφορετικών προσεγγίσεων. Υπάρχει, όμως, ένα σημείο –
κλειδί: Ότι όλη αυτή η πολυφωνία και όλη αυτή η δυναμική πρέπει να οδηγούνται
σε μια αποτελεσματική σύνθεση, χωρίς συμψηφισμούς και ισορροπίες αδράνειας.
Και η σύνθεση πρέπει να είναι αποτέλεσμα καθαρών τοποθετήσεων στα θέματα που
οδηγούν σε συγκεκριμένες αποφάσεις που πρέπει απ’ όλους να γίνονται πια
αντικείμενο της στήριξης και της ανάδειξης αυτής της πλευράς της πολιτικής, ως
κυρίαρχης”.

Η δύναμη

ΕΡ.: Χωρίς ισορροπίες και συμψηφισμούς; Αλλά με σύνθεση; Ως η νέα θέση του
εκσυγχρονιστικού “μπλοκ” ακούγεται αυτό. Και μάλλον παραγνωρίζει την
υφιστάμενη πραγματικότητα στο ΠΑΣΟΚ.

ΑΠ.: “Όχι, το αντίθετο θα έλεγα ­ τονίζει ­ η δύναμη του ΠΑΣΟΚ είναι αυτό που
οι αντίπαλοί του θεωρούν αδυναμία. Πολλές φορές προβάλλεται απ’ όλη την
αντιπολίτευση ως αδυναμία του ΠΑΣΟΚ η περίφημη φράση του Πάγκαλου ότι υπάρχουν
σήμερα στο ΠΑΣΟΚ οκτώ πρωθυπουργήσιμοι. Αυτό είναι αλήθεια και είναι και η
δύναμη του ΠΑΣΟΚ. Ποιος αμφισβητεί ότι είναι δύναμη ενός κόμματος όταν έχει
στελέχη, όπως είναι ο Άκης Τσοχατζόπουλος, η Βάσω Παπανδρέου, ο Κώστας
Λαλιώτης, ο Θόδωρος Πάγκαλος και τόσοι άλλοι, που συνήθως αποκαλούνται
βαρόνοι, αλλά στην πραγματικότητα είναι η ένδειξη του πολιτικού πλούτου και
της δύναμης του ΠΑΣΟΚ;”.

Το λάθος στο Ασφαλιστικό

Αισιόδοξος από τη φύση του, υποστηρίζει ότι “η μεγάλη έκπληξη που θα υποστούν
όλοι στην αντιπολίτευση από το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ είναι η ενότητα του ΠΑΣΟΚ,
γιατί κανείς δεν συναισθάνεται τους βαθείς δεσμούς που έχουν αυτοί οι άνθρωποι
ανάμεσά τους. Κατά τη γνώμη μου, το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ θα είναι για άλλη μια
φορά μια έκπληξη στο πολιτικό σύστημα, ακριβώς γιατί θα επικρατήσουν οι δεσμοί
πολιτικής και ιδεολογικής συνοχής και οι μακροί σφυρηλατημένοι δεσμοί
συντροφικής αλληλεγγύης”.

ΕΡ.: Ξέρετε τι λένε οι αντίπαλοί σας και εν πολλοίς το συμμερίζεται και η
κοινωνία; Ότι αυτό που λειτουργεί ως συνεκτικός ιστός μεταξύ σας δεν είναι
τίποτα άλλο, ούτε η κοινή πορεία ούτε η ιστορική καταγωγή, παρά μόνο η
εξουσία…

ΑΠ.: “Θα ήταν βαθιά μειωτικό αν κανείς θεωρούσε την εξουσία αυτοσκοπό”.

ΕΡ.: Πώς; Είσαστε 17 χρόνια στην εξουσία.

ΑΠ.: “Αν η εξουσία ήταν αυτοσκοπός δεν θα υπήρχε αυτή η αποφασιστική
κυβερνητική αντιμετώπιση των μεγάλων στρατηγικών προβλημάτων της χώρας”.

ΕΡ.: Κύριε Ευθυμίου, ένα θέμα διαχειριστήκατε, αυτό του Ασφαλιστικού,
αποτολμήσατε ας πούμε μια ρήξη και μετά τα πήρατε όλα πίσω…

ΑΠ.: “Με συγχωρείτε κ. Παπαχρήστο. Ποιος διαφωνεί ότι το Ασφαλιστικό είναι ένα
πρόβλημα που αφορά κάθε Έλληνα και κάθε Ελληνίδα και πρέπει οπωσδήποτε να
διασφαλιστεί το θεμελιώδες, που είναι το αίσθημα ασφάλειας του πολίτη στη
μακρά προοπτική της ζωής του; Κανείς δεν διαφωνεί”.

ΕΡ.: Το αυτονόητο μού λέτε.

ΑΠ.: “Όχι. Το αίσθημα ευθύνης γύρω απ’ αυτό οδήγησε στην πρωτοβουλία του
Ασφαλιστικού. Εμείς αναγνωρίσαμε ότι ετέθη με λάθος τρόπο και το αναγνωρίσαμε
μέσα από την αντίδραση και του ίδιου του ΠΑΣΟΚ, που έστειλε το μήνυμα της
ελληνικής κοινωνίας στην κυβέρνησή του”.

ΕΡ.: Αναγνωρίζετε ότι ήταν λάθος δηλαδή.

ΑΠ.: “Ήταν λάθος”.

ΕΡ.: Τι ήταν λάθος;

ΑΠ.: “Το γεγονός ότι δεν αναδείξαμε σε καμιά περίπτωση θεμελιώδεις πλευρές της
πρότασης διαλόγου που καταθέσαμε, τις οποίες τις θεωρήσαμε αυτονόητες και δεν
τις περιλάβαμε καθόλου στην παρουσίαση των θέσεών μας”.

ΕΡ.: Δεν είναι στοιχείο αλαζονείας ότι δεν κάνω διάλογο, φέρνω αυτό το
πράγμα και ελάτε να μπείτε κάτω από τις ρυθμίσεις…

ΑΠ.: ” Όχι, σας θυμίζω ότι η παρουσίαση των θέσεων για το Ασφαλιστικό έγινε με
τη μορφή πρότασης διαλόγου. Όμως, η μορφή της πρότασης διαλόγου δημιουργούσε
την εικόνα περιοριστικών σεναρίων γύρω από τα οποία ο διάλογος έπρεπε να
περιστραφεί δεσμευτικά. Αυτό ήταν το λάθος”.

«Η δεύτερη υποψηφιότητα»

Για Σημίτη: Δεν έχω δει πιο σκληρό, πιο αποφασιστικό και ουσιαστικό πολιτικό, λέει ο κ. Ευθυμίου

Επανερχόμαστε στο θέμα του Συνεδρίου.

ΕΡ.: Είναι γνωστό ότι ο Πρωθυπουργός, προκειμένου να πετύχει αυτή την
απόφαση, έθεσε ακόμα και θέμα παραίτησης. Είναι συμβατό για έναν ηγέτη να
προσφεύγει, προκειμένου να λύσει τα εσωκομματικά του προβλήματα, ακόμα και σε
ενέργειες που είναι εις βάρος της ομαλής πορείας της χώρας;

ΑΠ.: “Δεν είμαι μέλος του Εκτελεστικού Γραφείου, δεν ξέρω αν ο Πρωθυπουργός
έθεσε θέμα παραίτησης. Αλλά θα πω κάτι που για μένα συμπυκνώνει την ουσία της
πολιτικής προσωπικότητας του Κώστα Σημίτη. Θεωρώ ότι είναι ένα υπόδειγμα
πολιτικού, ο οποίος δίνει και το μέτρο του πολιτικού του 21ου αιώνα. Ότι ο
ίδιος δεν θεωρεί την εξουσία αυτοσκοπό, αλλά πιστεύει ότι ένα κόμμα και ένας
πολιτικός βρίσκονται στην εξουσία μόνο για να υπηρετήσουν τον τόπο. Σε ό,τι με
αφορά, θα έλεγα ότι δεν έχω δει στη ζωή μου πιο σκληρό, πιο αποφασιστικό και
πιο ουσιαστικό πολιτικό από τον Κώστα Σημίτη, επειδή ακριβώς ταυτίζει την
έννοια της στράτευσής του ως προέδρου και πρωθυπουργού μόνο με τη δέσμευσή του
απέναντι στον ελληνικό λαό”.

Για τον Πέτρο Ευθυμίου, τα πράγματα είναι “καθαρά” σε σχέση με το Συνέδριο.
Δεν φοβάται μια δεύτερη υποψηφιότητα, και προχωράει ένα βήμα παραπάνω,
δίνοντας μια ερμηνεία του λευκού ψηφοδελτίου ­ φόβος και τρόμος για το
εκσυγχρονιστικό μπλοκ ­, που θα συζητηθεί. Απαντάει σχετικά: “Μπορεί να
υπάρξει και δεύτερη υποψηφιότητα και αυτό θα είναι και δείγμα υγείας της
κομματικής λειτουργίας. Όπως επίσης γνωρίζετε ότι είναι μεταφυσικά άλυτο το τι
σημαίνει το λευκό”.

ΕΡ.: Μεταφυσικά άλυτο;

ΑΠ.: “Η λευκή ψήφος είναι μια ψήφος που δεν έχει μία ερμηνεία. Άρα δεν
μπορούμε να βγάλουμε συμπέρασμα με κάτι που δεν μπορεί καν να
αυτοπροσδιοριστεί”.

ΕΡ.: Να υποθέσω ότι αυτό είναι το επιχείρημα που θα χρησιμοποιήσετε την
επομένη του Συνεδρίου;

ΑΠ.: ” Όχι, το αντίθετο. Αυτό που μπορούμε να προβλέψουμε με βεβαιότητα είναι
ότι κάνουν λάθος όλοι όσοι υπολογίζουν σε διαμάχες στο ΠΑΣΟΚ. Κάνουν βαρύ
λάθος. Οι άνθρωποι που εμφανίζονται ως φορείς της διαμάχης, είναι οι
στυλοβάτες του όλου ΠΑΣΟΚ. Δηλαδή ο Θόδωρος Πάγκαλος, που επιχειρείται από
πολλούς να εμφανιστεί ως δυνάμει αντίθετος πόλος ­ ακόμα και αν ήταν αντίθετος
πόλος, θα σηματοδοτούσε μια συμβολή στο όλο ΠΑΣΟΚ. Και ποιο κόμμα δεν θα ήθελε
να έχει στελέχη του ειδικού βάρους, του εύρους του πολιτικού λόγου και της
πολιτικής εμβέλειας του Θόδωρου Πάγκαλου; Αυτά που θεωρούνται αδυναμίες του
ΠΑΣΟΚ, είναι η δύναμή του”.