Και οι κάρτες χωρίς πανωτόκια!

Κόβει τα «καπέλα» στις πιστωτικές κάρτες, που προέρχονται από καταχρηστικά
επιτόκια και άλλες χρεώσεις των τραπεζών, ο Άρειος Πάγος. Έτσι, ανοίγει ο
δρόμος για την ακύρωση συμβολαίων χορήγησης πιστωτικής κάρτας που ισχύουν
σήμερα, αλλά και για την υποβολή σωρείας αγωγών από την πλευρά των καταναλωτών
για υπέρογκες επιβαρύνσεις.

Με τη σημαντική απόφασή του το Δ’ Πολιτικό Τμήμα του Ανωτάτου Δικαστηρίου
διευρύνει τη νομολογία που άνοιξε με το ζήτημα των «πανωτοκιών» και
αποφαίνεται ότι τουλάχιστον εννέα όροι που επιβάλλουν οι περισσότερες τράπεζες
για την έκδοση πιστωτικής κάρτας είναι παράνομοι και καταχρηστικοί.

Η απόφαση αλλάζει τον σκηνικό στον χώρο των πιστωτικών καρτών, καθώς αναγκάζει
ουσιαστικά όλες τις τράπεζες να μειώσουν, στο ύψος του «εξωτραπεζικού
επιτοκίου», τα επιτόκια που βαρύνουν τις αγορές με πιστωτική κάρτα και να
αφαιρέσουν από τα «ψιλά γράμματα» των συμβολαίων κάθε όρο που κρίνεται
καταχρηστικός και είναι πλέον βέβαιο ότι θα ακυρωθεί από τα δικαστήρια με την
πρώτη αγωγή. Αποδεχόμενο την εισήγηση του αρεοπαγίτη κ. Αθ. Κρητικού, το
Ανώτατο Δικαστήριο δικαίωσε την ένωση καταναλωτών ΕΚΠΟΙΖΩ στην αντιδικία της
με τη Σίτιμπανκ και επικύρωσε την απόφαση του Εφετείου της Αθήνας που είχε
επιδικάσει στην ένωση το ποσό των 30 εκατ. δρχ. ως αποζημίωση για ηθική βλάβη
των μελών της από τη συγκεκριμένη τράπεζα.

Αλλά η δικαστική κρίση αγγίζει όλα τα πιστωτικά ιδρύματα της χώρας, τα οποία
καλούνται να αναπροσαρμόσουν τα συμβόλαια έκδοσης πιστωτικών καρτών. Όπως
αποδέχθηκε το Ανώτατο Δικαστήριο, παράνομοι και καταχρηστικοί είναι οι όροι
που παρέχουν σήμερα σε μία τράπεζα το δικαίωμα:

­ Να καθορίζει μονομερώς το επιτόκιο, στην περίπτωση τμηματικών εξοφλήσεων, σε
ύψος δυσανάλογο σε σχέση με τα «εξωτραπεζικά επιτόκια» (σ.σ.: τα οποία αφορούν
ιδιωτικές δανειοδοτήσεις και, σύμφωνα με τις αποφάσεις των αστικών
δικαστηρίων, ανέρχονται σήμερα περίπου στο 10,5%). «Η συμφωνία για επιτόκια
που υπερβαίνουν αυτά τα ανώτατα όρια δεν παύει να απαγορεύεται από τον νόμο»,
τονίζει το Ανώτατο Δικαστήριο. Σημειώνεται ότι ο μέσος όρος του συμβατικού
τόκου που επιβαρύνει σήμερα τις πιστωτικές κάρτες είναι 14-15%.

­ Να τροποποιεί μονομερώς, να καταγγέλλει χωρίς προειδοποίηση ή σχετική
αιτιολογία τις συμβάσεις και να διακόπτει τη χρήση των πιστωτικών καρτών που
έχει εκδώσει.

­ Να επιβάλλει στους λογαριασμούς καταθέσεων με τους οποίους συνδέονται οι
πιστωτικές κάρτες έξοδα κίνησης έως 5.000 δρχ. μηνιαίως, όταν το υπόλοιπο του
λογαριασμού δεν υπερβαίνει τα 5.000.000 δρχ.

­ Να εισπράττει επιπλέον προμήθεια έως 4% για κάθε ποσό ανάληψης που κάνουν οι
καταναλωτές με την πιστωτική κάρτα τους υπό τη μορφή δανείου.

­ Να αναπροσαρμόζει μονομερώς την ετήσια συνδρομή των κατόχων πιστωτικής
κάρτας, και μάλιστα χωρίς ενημέρωσή τους.

Ακόμη, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε καταχρηστικούς τους όρους που προβλέπουν
ότι οι κάτοχοι της κάρτας δεν έχουν δικαίωμα να αμφισβητήσουν εγγραφές στον
λογαριασμό τους, αφού παρέλθουν 20 ημέρες από την παραλαβή του, και δεν
μπορούν να υποβάλλουν κατά της τράπεζας ενστάσεις ή αξιώσεις που ενδεχομένως
έχουν έναντι επιχειρήσεων.

Επιπλέον, παράνομη και καταχρηστική κρίθηκε η μετακύλιση της ευθύνη στους
καταναλωτές για οποιαδήποτε επιβάρυνση προκύψει από κλοπή ή απώλεια της
κάρτας, εάν δεν ειδοποιήσουν άμεσα την τράπεζα, ακόμη και στην περίπτωση που η
ενημέρωση δεν ήταν άμεση όχι με υπαιτιότητά τους (που οφείλεται, για
παράδειγμα., σε λόγους ανωτέρας βίας, όπως σοβαρό ατύχημα του καταναλωτή
κ.ά.).

Κατά το Ανώτατο Δικαστήριο, εξάλλου, οι τράπεζες δεν μπορούν να επιβάλλουν σε
όλους τους κατόχους καρτών να προσφεύγουν στα δικαστήρια της Αθήνας σε
οποιαδήποτε μεταξύ τους αντιδικία. Λόγω έδρας των πιστωτικών ιδρυμάτων, σήμερα
στα συμβόλαια ορίζεται ότι αρμόδια για την επίλυση δικαστικά μιας διαφοράς
είναι τα δικαστήρια της πρωτεύουσας, αλλά αυτό κατά τον Άρειο Πάγο αποθαρρύνει
τους καταναλωτές που διαμένουν σε άλλες περιοχές να διεκδικήσουν τα δικαιώματά
τους (λόγω των εξόδων μετακίνησης, διαμονής τους στην Αθήνας κ.λπ.).

Με βάση την απόφαση του Αρείου Πάγου, όσοι κάτοχοι πιστωτικών καρτών θεωρούν
ότι έχουν επιβαρυνθεί από καταχρηστικούς όρους μπορούν με αγωγή να
διεκδικήσουν αποζημίωση, λόγω ηθικής βλάβης, αλλά και επιστροφή των χρημάτων
που έχουν καταβάλει, χωρίς νόμιμες προϋποθέσεις, στις τράπεζες για τη χρήση
πιστωτικής κάρτας τουλάχιστον κατά την τελευταία πενταετία.

Σημειώνεται, ωστόσο, ότι το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε νόμιμη την επιπλέον
χρέωση με 1,5% των συναλλαγών εξωτερικού, καθώς και τη χρέωση με 5% κάθε
υπέρβασης του εκάστοτε ανωτάτου ορίου συναλλαγών με μία πιστωτική κάρτα.