Προσκέφαλο η… άσφαλτος για τους άθλιους των πόλεων

Περισσότεροι από 1.000 άνθρωποι κοιμούνται σήμερα στους δρόμους και τις
πλατείες των ελληνικών μεγαλουπόλεων. Της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και της
Πάτρας. Είναι άνθρωποι όλων των ηλικιών, που δεν έχουν δικό τους σπίτι ούτε
οικογένεια. Δεν έχουν λεφτά να τραφούν, ζουν με ελεημοσύνη ή σιτίζονται από
προγράμματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και μη κυβερνητικών οργανώσεων.
Ορισμένοι από αυτούς είναι νεαροί τοξικομανείς χωρίς προοπτική ένταξης σε
κανένα πρόγραμμα, άλλοι είναι ηλικιωμένοι που πάσχουν απο ανίατες ασθένειες
και μερικοί έμειναν στον δρόμο επειδή απλώς και μόνον τα έχασαν όλα.

«Μετά τη δόση, αυτό που με απασχολεί είναι το πού θα κοιμηθώ»

Χειμώνα-καλοκαίρι έχει για σπίτι του τον τηλεφωνικό θάλαμο. Κάθεται στο σκαμνάκι που έχει βρει στα σκουπίδια και κοιμάται για να μπορέσει να αντιμετωπίσει την επόμενη δύσκολη ημέρα…

Τον τελευταίο καιρό, ο Κώστας κοιμάται σε ένα εγκαταλελειμμένο νεοκλασικό της
Πλατείας Κουμουνδούρου. Είναι 21 χρόνων, κάνει χρήση ναρκωτικών και μαζί με
λίγες δεκάδες ακόμη ανθρώπους αποτελούν μια νέα εκδοχή νομάδων στο
υποβαθμισμένο κέντρο της σύγχρονης Αθήνας.

Είναι άνθρωποι οι οποίοι δεν έχουν δικό τους σπίτι και κάθε βράδυ κοιμούνται
σε διαφορετικό μέρος. Φοβούνται το πέρασμα ενός περιπολικού και αναζητούν
εσοχές σε τοίχους και πολυκατοικίες για να στρώσουν την κουρελιασμένη τους
κουβέρτα. Οι πιο πολλοί από αυτούς είναι άνθρωποι οι οποίοι κάνουν χρήση
εξαρτησιογόνων ουσιών. Που δεν έχουν ενταχθεί σε κανένα πρόγραμμα και σε καμία
θεραπευτική κοινότητα. Που πεινάνε, αλλά δεν τρώνε παρά μόνο γλυκά για να
αναπληρώσουν το σάκχαρο που χάνουν εξαιτίας της χρήσης ηρωίνης.

Οι άστεγοι αυτοί δεν έχουν καμία σχέση με εκείνους που κοιμούνται τα βράδια
στα δύο ξενοδοχεία τα οποία έχει ενοικιάσει ο Δήμος Αθηναίων. Και αυτό επειδή
οι κοινωνικοί λειτουργοί του δήμου δεν νομιμοποιούνται να τους βοηθήσουν.
Ξέρουν απλώς ότι πρόκειται για 50-80 ανθρώπους, νεαρής κυρίως ηλικίας, που
τους βλέπουν σχεδόν κάθε βράδυ να πλησιάζουν τη δημοτική καντίνα στην Ομόνοια
για να πάρουν τη μερίδα συσσιτίου.

. Στη σημερινή Αθήνα υπάρχουν τρεις περιοχές μέσα στις οποίες οι νέοι νομάδες
περνούν τη ζωή τους. Πλατεία Κουμουνδούρου, Μοναστηράκι και Πλατεία
Συντάγματος. Υπάρχει βέβαια και ο Σταθμός Λαρίσης, στον οποίο καταφεύγουν
άνθρωποι-σκιές αφού τελειώσει και το τελευταίο δρομολόγιο του τρένου.

Ο Κώστας γυρνάει στους δρόμους δύο χρόνια, όσο καιρό δηλαδή έχει να ανταλλάξει
κουβέντες με τους δικούς του, τη μάνα και τον πατέρα του. Εδώ και τρεις μήνες
κοιμάται σ’ αυτό το σπίτι μαζί με άλλα παιδιά, περίπου 20, που κάνουν και αυτά
χρήση διαφόρων ουσιών. Ο Κώστας αποφεύγει τη συνοικία που βρίσκεται το πατρικό
του σπίτι από φόβο μη συναντήσει τυχαία κάποιον από την οικογένειά του. «Τους
έπαιρνα κρυφά χρήματα για να αγοράζω ναρκωτικά. Τσακωνόμασταν άπειρες φορές
και έφυγα οριστικά από το σπίτι. Τώρα: «Μετά τη δόση, αυτό που με απασχολεί
είναι το πού θα κοιμηθώ», λέει.

Ο Κώστας λοιπόν ξεχειμωνιάζει στο νεοκλασικό, την ίδια ώρα που κάποιοι άλλοι
άνθρωποι ζαρώνουν από φόβο, αλλά και για να προφυλαχθούν από το κρύο στην οδό
Αθηνάς. Εκεί που είναι τα γραφεία του ΗΣΑΠ, σε μια εσοχή που σχηματίζει ο
δρόμος. Στην εσοχή κοιμούνται πάντα δύο-τρεις άνθρωποι. Αν κάτι συμβεί, θα τα
μαζέψουν από εκεί και θα φύγουν για να πάνε έξω από συγκεκριμένο φούρνο στην
Ομόνοια. Εκεί θα υπάρχουν και άλλοι άστεγοι, που δεν κοιμούνται. Κάτι σαν
στέκι δηλαδή. Άνθρωποι μεγάλης ηλικίας κοιμούνται ακόμα και στην Πλατεία
Συντάγματος, στο πεζούλι της Τράπεζας Πειραιώς.

Ο κ. Γιάννης Τέντης από το Κέντρο Πολλαπλής Παρέμβασης του ΚΕΘΕΑ αναγνωρίζει
ότι πρόκειται για ένα πρόβλημα που έχει δύο όψεις. «Ο μεγαλύτερος αριθμός των
αστέγων είναι νέα παιδιά που δεν κατάφεραν να ενταχθούν σε κάποιο πρόγραμμα
απεξάρτησης. Αναγκαστικά μένουν στον δρόμο, αφού συνήθως οι σχέσεις τους με
τους γονείς είναι διερρηγμένες. Εάν υπήρχε πρόνοια από τους αρμόδιους φορείς
ώστε αυτά τα νέα παιδιά, τα οποία ζουν και κινούνται χωρίς προοπτική στους
δρόμους, να εντάσσονταν στο πρόγραμμα παροχής βοήθειας, είτε του ΚΕΘΕΑ είτε
του ΟΚΑΝΑ, τότε τα πράγματα θα βελτιώνονταν».

Ο Κώστας, από την πλευρά του, λέει ότι «όταν μου λείπουν τα ναρκωτικά γίνομαι
επικίνδυνος. Το σώμα μου κάνει κινήσεις που δεν τις ελέγχω».

Κάποιοι ξέφυγαν και μπόρεσαν να φτιάξουν πάλι τη ζωή τους

Σε δύο κεντρικά ξενοδοχεία της πρωτεύουσας, τον «Ορφέα» και το «Κάπρι», ο
δήμος της Αθήνας προσφέρει φιλοξενία σε περίπου 200 άστεγους ανθρώπους. Στο
Σεράφειο κολυμβητήριο σιτίζει καθημερινά σχεδόν τους διπλάσιους. Πρόκειται για
την κατάληξη της πρώτης φάσης ενός προγράμματος κοινωνικής πολιτικής του δήμου
που ξεκίνησε πριν από λίγα χρόνια. Η δεύτερη φάση εστιάζεται στην προσφορά
βοήθειας σε αυτούς τους ανθρώπους ώστε να βρουν μια δουλειά και να φτιάξουν
πάλι τη ζωή τους. Κάποιοι έδειξαν πως είχαν τη θέληση να τα καταφέρουν.

Ο υπεύθυνος για την κοινωνική πολιτική του Δήμου Αθηναίων, αντιδήμαρχος
Γιάννης Πιερουτσάκος, λέει ότι η παρουσία των αστέγων στην πρωτεύουσα άρχισε
να γίνεται πιο αισθητή στην αρχή της δεκαετίας του 1990. Ο ίδιος εξηγεί ότι τη
συγκεκριμένη κατηγορία ανθρώπων συνθέτουν Έλληνες πολίτες που ξαφνικά τα
έχασαν όλα και βρέθηκαν στον δρόμο, οικονομικοί μετανάστες που έφθασαν στη
χώρα μας από τα βόρεια σύνορά μας ή τη Μέση Ανατολή και τέλος άνθρωποι που
κάνουν χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών και οι οποίοι γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο
έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια και τις οικογένειές τους.

«Η μέριμνα του Δήμου Αθηναίων σε ό,τι αφορά τους άστεγους, δεν επεκτείνεται
δυστυχώς πέραν των Ελλήνων πολιτών. Οι οικονομικοί μετανάστες και οι χρήστες
εξαρτησιογόνων ουσιών εμπίπτουν στη δικαιοδοσία άλλων φορέων. Αυτό φυσικά δεν
σημαίνει ότι κάθε βράδυ η καντίνα που βρίσκεται στην πλατεία Ομονοίας δεν
μοιράζει φαγητό σε όλους ανεξαιρέτως που έχουν ανάγκη».

«Κανείς δεν με θέλει»

Ο Παναγιώτης Κορδαλής είναι 60 χρόνων και καθημερινά περιπλανιέται στους
δρόμους της Πάτρας. Τα περισσότερα βράδια πηγαίνει και κοιμάται σε όποια
οικοδομή βρει. Λέει στα «ΝΕΑ» ότι κατάγεται από ένα χωριό του Νομού Ηλείας.
«Έφυγα από εκεί και πήγα στα Τρίκαλα. Έκανα οικογένεια και δούλευα στις
οικοδομές. Έχω γυναίκα και κόρη, αλλά καμία τους δεν με θέλει».

Λίγους δρόμους πιο μακριά ένας 44χρονος που δεν θέλει να πει το όνομά του λέει
πως κατάγεται από το Αίγιο και πως είναι πατέρας 4 παιδιών.

Αρκείται να πει πως ύστερα από μια καταδίκη βρέθηκε στη φυλακή και από εκεί
στα πεζοδρόμια. Πιο τυχερός και από τους δύο ο Παναγιώτης Καραγιάννης, που
είναι 80 χρόνων, φιλοξενείται σε ένα μικρό δωμάτιο στον ξενώνα άστεγων πολιτών
του δήμου της Πάτρας.

Ο άνθρωπος αυτός ήταν εργάτης σε φούρνο και ύστερα από χρόνια δουλειάς το μόνο
που κατόρθωσε να εξασφαλίσει για τα γεράματά του είναι μια σύνταξη 50.000
δραχμών.

Ο ξενώνας του δήμου προσφέρει καταφύγιο σε μέχρι και 15 άστεγους. Πέραν αυτού,
τους προσφέρει φαγητό και ρούχα.

Αυξάνονται διαρκώς και στη Θεσσαλονίκη

Ξαπλωμένοι σε παγκάκια στις πλατείες, στον σταθμό και στα νοσοκομεία, με παρέα
τους ένα ραδιόφωνο και ένα κουτί μπίρα, σκέπασμά τους μία κουβέρτα και μονίμως
με τα ίδια ρούχα ή κουβαλώντας ένα καροτσάκι με ρούχα και κονσέρβες, οι
άστεγοι της Θεσσαλονίκης αυξάνονται διαρκώς. Ο αριθμός τους θεωρείται δύσκολο
να υπολογιστεί, καθώς οι μέχρι τώρα προσπάθειες καταμέτρησης από διάφορους
φορείς απέχουν πολύ μεταξύ τους. Οι περισσότεροι καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι
ο αριθμός τους προσεγγίζει τους 300, αλλά δεν αποκλείουν να κρύβονται πολύ
περισσότεροι από τα φώτα της πόλης.

Ο 31χρονος Χασάν, μουσουλμάνος από τη Θράκη, ζει τα τελευταία 2,5 χρόνια στην
είσοδο του ταχυδρομείου, στον Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης. Στις 12 το
μεσημέρι κοιμόταν, κοντά του και ο μικρότερος αδελφός του 20χρονος Ζαέλ. «Μαζί
μας είναι και η γιαγιά, αλλά βγήκε στη γύρα να ζητιανέψει», λέει στα «ΝΕΑ»
αγουροξυπνημένος, κάνοντας τη χαρακτηριστική κίνηση του χεριού. «Δεν έχω φάει
σήμερα, το απόγευμα θα μας δώσουν από την Εκκλησία (τον ναό των Αγίων Πάντων)
και θα περάσουμε τη μέρα μας», συνεχίζει.

Η απογοήτευση για τη ζωή είναι ζωγραφισμένη στο πρόσωπό του. «Φύγαμε από τους
γονείς μου, δεν μας ήθελαν», περιγράφει και κυλάει ένα δάκρυ από τα μάτια του.
«Έδιωξαν και τη γιαγιά μου και την πήραμε μαζί μας».

«Και τι θα γίνει αν κάνετε ρεπορτάζ», συνεχίζει, «εδώ έκανα αίτηση στην
Πρόνοια για να βρω δουλειά και περιμένω τόσο καιρό».

Προσπάθειες για αποκατάσταση των αστέγων της Θεσσαλονίκης γίνονται από τις
κοινωνικές υπηρεσίες του δήμου και τη μη κυβερνητική οργάνωση «Άρσις», που
πρόσφατα οργάνωσε και εκστρατεία συγκέντρωσης τροφίμων και ρούχων σε
συνεργασία με τον Πολιτιστικό Σύλλογο Δικηγόρων Θεσσαλονίκης.

Σήμερα ο μόνος αριθμός για τους άστεγους, που μπορεί να δημοσιοποιηθεί με
βεβαιότητα, είναι 56 οι οποίοι έχουν συχνή επαφή με τα μέλη της «Άρσεως» και
15 που φιλοξενούνται σε στέγη του δήμου, στην οδό Σιατίστης. «Μετρήσαμε 68,
αλλά αυτοί που πραγματικά χρειάστηκαν στέγη ήταν 30, οι μισοί από τους οποίους
δεν ήθελαν να έρθουν», είπε στα «ΝΕΑ» η αντιδήμαρχος Θεσσαλονίκης Λίτσα
Κολοβού.

Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η καταμέτρηση, η οποία έγινε πέρσι από τις υπηρεσίες
του δήμου, εξαιρούσε τους άστεγους που ήταν ασθενείς, τοξικομανείς, αλκοολικοί
και τους αλλοδαπούς. «Όσοι έχουν πρόβλημα τους παραπέμπουμε στις υγειονομικές
υπηρεσίες, δεν μπορούν να ζήσουν στη στέγη μαζί με τους υπόλοιπους», υποστήριξε.