[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Πριν από λίγα χρόνια, ένας Ολλανδός υπουργός σόκαρε τους συμπατριώτες του
προτείνοντας τα μαθήματα στα πανεπιστήμια να διδάσκονται στα… αγγλικά. Η
πρότασή του φυσικά απερρίφθη. Κάποιους μήνες αργότερα όμως, ένας άλλος
συνάδελφός του και μάλιστα υπουργός Παιδείας, προέβλεψε σε εμπιστευτική
συζήτηση με δημοσιογράφους ότι έπειτα από δύο, το πολύ τρεις γενιές, η πρώτη
γλώσσα των Ολλανδών θα είναι τα αγγλικά! Ήδη άλλωστε το ποσοστό όσων μιλούν
αγγλικά στην Ολλανδία είναι από τα υψηλότερα, αν όχι το υψηλότερο στην Ευρώπη.
Η ολλανδική κοινωνία μοιάζει να ετοιμάζεται να αποδεχθεί αυτό που όλοι
γνωρίζουμε, κανείς όμως δεν τολμά να ομολογήσει. Μας αρέσει; Ασφαλώς όχι. Η
κυριαρχία των αγγλικών είναι φυσικό να γεννά αντιδράσεις. Από την άλλη πλευρά,
στην ιστορία της ανθρωπότητας πάντοτε, κάποια γλώσσα αναδεικνυόταν σε «lingua
franca». Τα ελληνικά παλιότερα, τα λατινικά αργότερα και τα γαλλικά πιο
πρόσφατα ήταν η γλώσσα των μορφωμένων, η γλώσσα με την οποία οι ελίτ της
Ευρώπης επικοινωνούσαν μεταξύ τους. Αν διαφέρουμε σε κάτι σήμερα, είναι ίσως η
πολύ μεγαλύτερη μαζικότητα της διάδοσης των αγγλικών, που δεν είναι πια
προνόμιο των ελίτ. Κι αυτό όμως είναι ένα φαινόμενο απόλυτα φυσιολογικό, αν
αναλογιστούμε ότι αναφερόμαστε σε κοινωνίες δημοκρατικές, όπου οι πολίτες
έχουν πολύ μεγαλύτερη πρόσβαση στην εκπαίδευση. Απειλούνται οι υπόλοιπες
γλώσσες, ιδίως οι λιγότερο διαδεδομένες στον πλανήτη μας, από αυτή την επέλαση
των αγγλικών; Ποιος μπορεί άραγε να απαντήσει με σιγουριά; Είτε έτσι είτε
αλλιώς, το γεγονός παραμένει ότι αν αύριο κάποιος θέλει να προκόψει, είτε στην
επιστήμη του είτε στην εργασία του, τότε θα είναι απαραίτητο να γνωρίζει
αγγλικά. Διαφορετικά, θα είναι καταδικασμένος να παραμένει εσαεί απομονωμένος,
χωρίς πρόσβαση στη διεθνή βιβλιογραφία, με ελλιπή ενημέρωση για τις εξελίξεις
στον χώρο του και με αδυναμία προσωπικών επαφών με τους συναδέλφους του στο
«παγκόσμιο χωριό». Μπορούμε φυσικά να υποκριθούμε ότι το πρόβλημα δεν μας
αγγίζει. Μπορούμε όμως και να αντιδράσουμε με φαντασία και δυναμισμό. Ιδού
λοιπόν πεδίον δόξης λαμπρό για τα πανεπιστήμιά μας, που τόσο συζητούν
τελευταία την αναβάθμισή τους: να καθιερώσουν τη διδασκαλία ορισμένων
μαθημάτων στα αγγλικά. Θα προετοιμάζουν έτσι πολύ καλύτερα τους φοιτητές τους,
αλλά και θα έχουν τη δυνατότητα να προσκαλούν ­ έστω και σε προσωρινή βάση ­
κορυφαίους επιστήμονες απ’ όλο τον κόσμο για να διδάξουν στην Ελλάδα. Δεν
είναι απλώς μια αποτελεσματική λύση. Είναι και η πιο δημοκρατική. Σε τελευταία
ανάλυση, δεν μπορούν όλοι να σπουδάζουν στο εξωτερικό…