ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το τέλος της ηθικής

Ώρες δόξας προχθές για τη Μοντένα της Ιταλίας. Ένας διάσημος γενετιστής και
ένας εξίσου διάσημος σημειολόγος συζήτησαν για το μέλλον της «παγκόσμιας
κοινωνίας».

Χάος: το σύμπαν, οι πλανήτες, οι θάλασσες, οι ήπειροι (του Σωλ Στάινμπεργκ, από τον «Νιου Γιόρκερ»)

Τζέρεμυ Ρίφκιν: Ο κόσμος μας είναι πλέον φτιαγμένος από περίφρακτους
χώρους. Έχουμε υποδιαιρέσει και μετρήσει το κάθε πράγμα, υπάρχουν γεωπολιτικές
και οικονομικές περίμετροι για κάθε διαθέσιμο αγαθό, από τη γη μέχρι τον
ουρανό. Η τάση αυτή ξεκίνησε με τη φεουδαρχία και ολοκληρώνεται με τη
χαρτογράφηση του γονιδιώματος. Κανένα στοιχείο της ζωής μας δεν είναι πια
δημόσιο, όλα έχουν μια τιμή, ένα κόστος. Όλα διατίθενται προς πώληση. Οδεύουμε
προς μια εποχή όπου ο κόσμος θα έχει όλο και περισσότερο ελεύθερο χρόνο, αλλά
δεν θα κατέχει πλέον τίποτα. Μια εποχή όπου θα πληρώνουμε για την εμπειρία και
όχι για τα αντικείμενα.

Ουμπέρτο Έκο: Η αύξηση του ελεύθερου χρόνου συνοδεύεται όμως από την
άνθηση της βιομηχανίας της διασκέδασης, αυτό που οι Αμερικανοί ονομάζουν
entertainment. Όταν κάποιος δουλεύει 30 ώρες την εβδομάδα, τον υπόλοιπο χρόνο
τον περνά μπροστά στην τηλεόραση, παρακολουθώντας προγράμματα που είναι όλα
ίδια.

Ρ: Οι νέες τεχνολογίες προκαλούν επανάσταση στη ζωή μας. Οι πληροφορίες
κινούνται πλέον με την ταχύτητα του φωτός, o παλιός καπιταλισμός έχει
τελειώσει, είμαστε στο κατώφλι της εποχής της πρόσβασης. Το πολυτιμότερο αγαθό
είναι το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα στο οποίο ταξιδεύουν οι τηλεπικοινωνίες και
πολλές εμπορικές δραστηριότητες. Οι ισχυρότερες πολυεθνικές της επικοινωνίας,
όπως η Vivendi, η Sony ή η Fininvest, προσπαθούν να αποκτήσουν τον απόλυτο
έλεγχο των αιθέρων. Ο κίνδυνος μιας νέας μορφής καταστολής είναι υπαρκτός.

Ε: Από το γονιδίωμα περνάμε στο πολιτισμίωμα. Άλλοτε, κάθε κοινωνία
είχε τη δική της ηθική. Η σημερινή τηλεοπτική ηθική μάς προτείνει ηλίθια
επαρχιακά μοντέλα. Το πρότυπο της ζωής μας είναι η Μόνικα Λιουίνσκι. Αυτό
είναι το τέλος της ηθικής.

Ρ: Ο νέος πολιτιστικός καπιταλισμός μπορεί είτε να αποτελέσει μια νέα
Αναγέννηση είτε να οδηγήσει σε έναν σκοτεινό αιώνα. Εξαρτάται από το αν θα
μπορέσουμε να επιτύχουμε μια ισορροπία ανάμεσα στην εμπορευματοποίηση της
κουλτούρας, άρα της ζωής, και στη διατήρηση μη εμπορεύσιμων πολιτιστικών
χώρων, όπως οι θρησκείες, η τέχνη, η μουσική, η προσωπική επαφή μεταξύ των
ανθρώπων, οι παραδόσεις. Πρέπει να διαμαρτυρηθούμε κατά των κυβερνήσεων που
ξεκινούν από την οικονομία για να φτάσουν στον πολιτισμό, αντί να κάνουν το
αντίθετο. Πρέπει να υπερασπιστούμε τις ιστορίες μας. Γι’αυτό θα πάω στην
Τζένοβα.

Ε: Εγώ δεν θα πάω. Οι διαδηλώσεις δεν παίζουν κανέναν πολιτικό ρόλο.
Είτε μας αρέσει είτε όχι, τις αποφάσεις τις παίρνουν οι κυβερνήσεις. Αν
θέλουμε να επικυρωθεί το πρωτόκολλο του Κυότο, πρέπει να βρεθεί κάποιος
συμβιβασμός. Η μαύρη εργασία στο Χονγκ Κονγκ δεν αντιμετωπίζεται με το να
πάψουμε να αγοράζουμε ρούχα φτιαγμένα εκεί και να χρησιμοποιούμε, σε ένδειξη
διαμαρτυρίας, υπολογιστές συναρμολογημένους στην Κορέα.