ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η δασκάλα στο Μετρό

«Πώς τα πάτε εσείς οι Έλληνες με την Ιστορία;», με ρώτησε ο καθηγητής
Πόστμαν στο δείπνο μετά το συνέδριο. «Επιμένουμε εδώ να θυμόμαστε μερικά
γεγονότα. Και στην Αμερική;». «Οι Αμερικανοί νιώθουν τα περασμένα σαν βάρος.
Θέλουν να απαλλαγούν απ’ αυτά και να φύγουν μπροστά. Φυσικά, βρίσκονται έτσι
διαρκώς στον αέρα».

«Γι’ αυτό και οι πολιτικοί “παίζουν” πολύ με την επικαιρότητα. Νέο είδος
ψυχαγωγών στα κανάλια. Έτσι δεν είναι;».

«Ναι. Αλλά και εδώ δεν συμβαίνει το ίδιο;».

«Όχι ακόμη. Ακριβώς χάρη στα φαντάσματα (όπως τα αποκαλούν ορισμένοι) της
Ιστορίας ο πολιτικός δύσκολα μπορεί να γίνει επαγγελματίας παρδαλός
(προσπάθησα να του εξηγήσω τη σημασία της ελληνικής λέξης)».

«Άρα, υπάρχει ακόμη στην κοινωνία σας αφήγηση. Διηγείστε γι’ αυτά που έγιναν
κάποτε».

«Πράγματι. Αν και με όλο και περισσότερο κόπο».

Την επομένη πρόσεξα κάτι στο Μετρό. Μια φιλόλογος καθηγήτρια της Μέσης
Εκπαίδευσης προπορευόταν στις κυλιόμενες σκάλες. Την ακολουθούσαν μαθητές και
μαθήτριες. Τσιχλόφουσκες έβγαιναν από τα στόματα μερικών. Βαριόντουσαν, αλλά
το διασκέδαζαν κιόλας που η καθοδηγήτριά τους ήταν τόσο αποφασισμένη. Κάθε
τόσο τους μετρούσε και τους συμμάζευε. Άκουσα πως τους πήγαινε για επίσκεψη
στο Μουσείο της Παλαιάς Βουλής.

Ιδού λοιπόν πώς συντηρείται η αφήγηση σ’ αυτή τη χώρα όπου όσα λέγονται
φαίνεται να ξελέγονται την επόμενη στιγμή. Χάρη σ’ αυτούς τους χειρώνακτες της
γνώσης μερικά πράγματα συγκρατούνται πριν χαθούν. Γιατί με τα ίδια τους τα
χέρια οι δάσκαλοι περισυλλέγουν το κοινό τους. Το βάζουν να καθήσει,
προσπαθούν να εξασφαλίσουν ησυχία, να γίνουν τροχονόμοι και παιδονόμοι πριν
γίνουν ιστορητές. Έχοντας περάσει από το κομφούζιο των περισπασμών, τους
δρόμους και από την πόλη ολόκληρη που τρέχει πια με τον αμερικανικό τρόπο της
(έτσι όπως τον έχει περιγράψει και ο Πόστμαν).

Ποιος άλλος εκτός απ’ αυτούς μπορεί να μετακινήσει μια μικρή έστω ομάδα του
πληθυσμού από το αόρατο στο ορατό; Δείχνοντας μέσα στο Μουσείο η δασκάλα το
απολυτήριο του Ελευθ. Βενιζέλου (με τον μειωμένο βαθμό) μπορεί να ξανακάνει
μια ζωή ή μια εποχή συναρπαστική.

Θα πουν μερικοί πως αυτό μπορεί να το πετύχει κι ένας υπολογιστής. Και με πολύ
περισσότερα τεκμήρια και στοιχεία. Όμως εδώ δεν πρόκειται μόνο για τη
συγκέντρωση ενός υλικού. Δεν ενδιαφέρει μόνο η επισκόπηση τού τι συνέβη. Το
ζήτημα είναι με ποιο τρόπο θα ξετυλιχτεί η Ιστορία ως «δράμα» ώστε να σπάσει η
τσιχλόφουσκα.

Από τον δάσκαλο επομένως εξαρτάται σήμερα αν θα επιτευχθεί η συνοχή εκείνη, η
πιο κρίσιμη, για την οποία ελάχιστοι μιλούν. Εννοώ την εστίαση μιας
στοιχειώδους προσοχής. Το να μπορούν οι νέοι να συγκεντρώνονται σ’ ένα σημείο,
να ακούν και να σκέφτονται, μόνο και μόνο επειδή κάποιος έχει την υποχρέωση
αλλά και το κουράγιο να γίνεται διαφωτιστικός και γλαφυρός ταυτόχρονα.

Αν λοιπόν η πολιτική στη χώρα μας δεν έχει ακόμη γλιστρήσει προς το ψυχαγωγικό
θέαμα, το χρωστάει σ’ εκείνους που τραβάνε προς τα πίσω, στα σημαντικά
γεγονότα, τους νεαρούς ακροατές τους. Ούτε η οικογένεια το επιχειρεί αυτό,
ούτε βέβαια η τηλεόραση. Διαβάζοντας προ ημερών τις εξαγγελίες του υπουργείου
Παιδείας για το τι θα αλλάξει στο σχολείο, αναρωτιόμουν αν αυτή η πλευρά του
ζητήματος εντάσσεται στα σχετικά προγράμματα. Αν και κατά πόσον θα εκτιμηθεί
όπως πρέπει η οφειλή όλων σ’ αυτή τη γλώσσα που μέσα στις τάξεις έχει
μαλλιάσει υπενθυμίζοντας τα βασικά.

Ο Βασίλης Καραποστόλης είναι καθηγητής Πολιτισμού και Επικοινωνίας στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών.