Μετρούν τις «μαύρες τρύπες» του προϋπολογισμού 2002

Τον «μίτο της Αριάδνης» του προϋπολογισμού του 2002, που αντιστοιχεί στο ύψος
των ανειλημμένων και μη υποχρεώσεων τις οποίες θα πρέπει να καλύψει το Δημόσιο
το επόμενο έτος, ψάχνουν να βρουν στο υπουργείο Οικονομικών προκειμένου να
αποφασίσουν πόσο μεγάλο θα είναι το «μαχαίρι» που θα μπει στις δαπάνες των
υπουργείων και των υπόλοιπων φορέων του Δημοσίου.

Δεδομένο θεωρείται, πάντως, ότι οι περικοπές των δαπανών που θα απαιτηθούν για
το 2002 θα είναι πρωτόγνωρες για τη δημοσιονομική ιστορία της χώρας. Και αυτό,
γιατί το 2002 αφενός θα πρέπει να καλυφθούν οι έκτακτες υποχρεώσεις που
προέκυψαν μετά την κατάρτιση του προγράμματος σταθερότητας (2001-2004) και
αφετέρου να υλοποιηθούν οι δεσμευτικοί και δύσκολοι στόχοι για το έλλειμμα και
το δημόσιο χρέος, που προβλέπονται στο πρόγραμμα σταθερότητας το οποίο έχει
υποβάλει η κυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι υποχρεώσεις

Έτσι, αυτήν τη στιγμή, ο υπό κατάρτιση νέος προϋπολογισμός αποτελεί πλέον τον
μεγάλο «γρίφο» για το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, που προσπαθεί να
υπολογίσει το ύψος των έκτακτων αυτών δαπανών του επόμενου έτους, οι οποίες
εκτιμάται ότι θα προέλθουν:

* Από την ανάληψη μέρους του κόστους διοργάνωσης των Ολυμπιακών Αγώνων.

* Από το κόστος των αποφάσεων που θα ληφθούν για το Ασφαλιστικό, οι οποίες
εκτιμάται ότι θα αρχίσουν να «τρέχουν» ήδη από το επόμενο έτος.

* Από τις δαπάνες που θα απαιτηθούν για την κάλυψη των ελλειμμάτων των ταμείων
των ΔΕΚΟ, οι οποίες θα ακολουθήσουν τον δρόμο της αποκρατικοποίησης.

* Από τις δαπάνες που θα απαιτηθούν για την κάλυψη της πολιτικής επιδομάτων
του Δημοσίου.

Πρόκειται για όλες αυτές τις υποχρεώσεις του Δημοσίου κατά την επόμενη κρίσιμη
τριετία, μέρος των οποίων θα κληθεί να «σηκώσει» ο κρατικός προϋπολογισμός του
2002. Το γεγονός ότι το ύψος αυτών των υποχρεώσεων λόγω της φύσης τους (όπως
το κόστος από το Ασφαλιστικό) δεν μπορεί να προσδιορισθεί από τώρα, σε
συνδυασμό με το ότι οι δαπάνες αυτές θα είναι σίγουρα υψηλές, αυξάνουν τον
βαθμό δυσκολίας και καθιστούν την κατάρτιση του νέου προϋπολογισμού το μεγάλο
«αγκάθι» για την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης τους επόμενους μήνες.

Οι προτάσεις

Δίνοντας μια γεύση των δυσκολιών αυτών, ανώτερα στελέχη του υπουργείου
Οικονομικών διαβεβαιώνουν ότι το ύψος των περικοπών που θα απαιτηθούν το 2002
στις δαπάνες των υπουργείων και των άλλων επιχορηγούμενων φορέων του Δημοσίου
θα είναι ιδιαίτερα μεγάλες. Παράλληλα, όμως, τα ίδια στελέχη δεν διστάζουν να
εκφράσουν τις επιφυλάξεις τους για το κατά πόσον θα επιτευχθούν οι
απαιτούμενες περικοπές, αφού και από τα προηγούμενα χρόνια έχει αποδειχθεί ότι
πρόκειται για προσπάθεια αμφιβόλου αποτελέσματος σε σχέση με τους στόχους που
τίθενται εξαρχής.

Οι περικοπές αυτές θα γίνουν επί των σχεδίων των προϋπολογισμών που αναμένεται
να στείλουν στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους τα υπουργεία και όλοι οι
επιχορηγούμενοι φορείς. Τα σχέδια αυτά θα έπρεπε ήδη να είχαν σταλεί στις
υπηρεσίες του Γενικού Λογιστηρίου, όπως όριζε η σχετική εγκύκλιος, την οποία
έχει αποστείλει προς όλους τους αρμόδιους φορείς ο υφυπουργός Οικονομικών κ.
Γιώργος Δρυς. Στην εγκύκλιο οριζόταν ως τελευταία προθεσμία υποβολής των
σχεδίων αυτών η 31 Μαΐου 2001. Στα σχέδια αυτά, τα υπουργεία και οι
επιχορηγούμενοι φορείς υποχρεωτικά θα πρέπει να αναγράφουν όχι μόνο τις
πιστώσεις για την κάλυψη των υποχρεώσεών τους το 2002, αλλά και το συνολικό
ύψος των δαπανών που θα χρειασθούν για το 2003 και το 2004. Με τον τρόπο αυτό
προσπαθούν στο υπουργείο Οικονομικών να αποκτήσουν μια σαφέστερη εικόνα για το
ύψος των δαπανών που θα πρέπει να διαθέσει το Δημόσιο όχι μόνο το 2002 αλλά
και τα επόμενα δύο κρίσιμα χρόνια (2003-2004). Έτσι κατά τη σύνταξη των
προϋπολογισμών αυτών θα αποφευχθούν προβλήματα παρόμοια με τα φετινά.

Το… ψαλίδι

Οι προτάσεις που θα υποβάλουν τα υπουργεία και οι άλλοι επιχορηγούμενοι φορείς
θα αξιολογηθούν από τις υπηρεσίες του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους αφενός
με βάση το ύψος τους, αφετέρου με βάση τη σκοπιμότητα και το κοινωνικό όφελος
που παράγεται από την κάθε δαπάνη. Όπως όλα δείχνουν, η αξιολόγηση αυτή θα
είναι ιδιαίτερα αυστηρή για δύο λόγους: Πρώτον, λόγω της πιεστικής ανάγκης που
υπάρχει για μεγάλες περικοπές δαπανών στον προϋπολογισμό του 2002. Δεύτερον,
γιατί εκτιμάται ότι και φέτος τα υπουργεία και οι φορείς θα ζητήσουν αυξημένες
σε σχέση με πέρυσι πιστώσεις από το υπουργείο Οικονομικών και πως δεν θα
ευθυγραμμισθούν με τις κατευθύνσεις που τους έχουν ήδη δοθεί. Δηλαδή να
περιορίσουν τις απαιτήσεις τους στο ύψος των απολύτως αναγκαίων δαπανών τους
και να περικόψουν άλλες δαπάνες που δεν τις θεωρούν σημαντικές.

«Αν τα υπουργεία και οι επιχορηγούμενοι φορείς δεν προχωρήσουν μόνοι τους στις
περικοπές των δαπανών τους, θα το κάνουμε εμείς», λένε τα στελέχη του Γενικού
Λογιστηρίου του Κράτους, αποτυπώνοντας με αυτόν τον τρόπο τις κατευθύνσεις που
έχουν ήδη δοθεί από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Γιάννο
Παπαντωνίου, για τον οποίο η κατάρτιση του νέου προϋπολογισμού αποτελεί ένα
μεγάλο στοίχημα. Σύμφωνα με την πολιτική που έχουν ήδη χαράξει στο Γενικό
Λογιστήριο, οι περικοπές θα γίνουν στις δαπάνες τρίτης και τέταρτης
προτεραιότητας, καθώς και σε μια σειρά δαπανών νέων προγραμμάτων χαμηλού
κοινωνικού οφέλους.

Ο φετινός προϋπολογισμός

Πάντως, κρίσιμη για την κατάρτιση του νέου προϋπολογισμού είναι και η εκτέλεση
του φετινού προϋπολογισμού. Στον βαθμό που υπάρξουν υπερβάσεις από τους
στόχους στις δαπάνες αλλά και στα έσοδα, οι παρεμβάσεις που θα απαιτηθούν
προκειμένου να καταρτισθεί ο προϋπολογισμός του 2002 θα είναι μεγαλύτερες.
Αυτές θα αφορούν κυρίως στο σκέλος των δαπανών, αφού στην πλευρά των εσόδων οι
δυνατότητες παρεμβάσεων είναι περιορισμένες. Και αυτό γιατί έχει ήδη
αποκλεισθεί από την κυβέρνηση η επιβολή νέων φορολογιών, λόγω και του
φορολογικού ανταγωνισμού που επικρατεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Όμως, τα νέα δεν είναι και τόσο ευχάριστα για την πορεία εκτέλεσης του φετινού
προϋπολογισμού. Τα κακά νέα αφορούν στις επιπτώσεις που προκαλεί στο δημόσιο
χρέος η νέα καθίζηση του ευρώ, που ισοδυναμεί με άνοδο της ισοτιμίας του
δολαρίου σε σχέση με τη δραχμή. Αρμόδιοι παράγοντες του οικονομικού επιτελείου
της κυβέρνησης αναφέρουν ότι ήδη ο προϋπολογισμός πληρώνει το κόστος από την
άνοδο του δολαρίου και εκτιμούν πως αν το δολάριο παραμείνει μέχρι το τέλος
του έτους σε επίπεδα πάνω από τις 400 δρχ., τότε θα υπάρξει υπέρβαση των
δαπανών εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους της τάξεως των 100 και πλέον δισ.
δρχ. Κάτι τέτοιο θα περιορίσει και το εύρος της μείωσης του δημοσίου χρέους το
2001, το οποίο σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας θα πρέπει να πέσει σε
98,9% του ΑΕΠ από 103,9% φέτος. Στην περίπτωση αυτή, το 2002 θα πρέπει να
επιτευχθεί μεγαλύτερη μείωση του δημοσίου χρέους προκειμένου να περιορισθεί
στο 98% του ΑΕΠ, που προβλέπει το πρόγραμμα.