Υπολογισμοί σε κενό τοπίο

Δύο νέα κόμματα ετοιμάζονται να μπουν στην πολιτική σκηνή της Τουρκίας: το
κόμμα του πρώην υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας συνταγματολόγου Μουμτάζ
Σοϊσάλ, νυν αρθρογράφου της εφημερίδας «Χουριέτ» και αεί συμβούλου του Ραούφ
Ντενκτάς, που θα κινείται, όπως δηλώνει ο ίδιος, σε «εθνικιστικά αριστερή»
ιδεολογική γραμμή και το κόμμα του ισλαμιστή πρώην δημάρχου Κωνσταντινούπολης
Ταγίπ Ερντογάν, του οποίου ιδεολογία, ορίζει ο ιδρυτής του, θα είναι το
«δημοκρατικό Ισλάμ».

«Ραντεβού στις κάλπες». Πάνω από το 80% των Τούρκων δεν σκοπεύει να ψηφίσει κάποιο από τα υπάρχοντα κόμματα

Αν σ’ αυτά προστεθούν και οι προσπάθειες ίδρυσης «σοσιαλδημοκρατικών» κομμάτων
από δύο τουλάχιστον χωριστές ομάδες πρώην μελών του Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού
Κόμματος, του ιδρυθέντος από τον Ατατούρκ παλαιότερου πολιτικού κόμματος της
Τουρκίας με πρόεδρο σήμερα τον Ντενίζ Μπαϊκάλ, μπορεί κανείς να υποθέσει ότι
αλλάζει ο πολιτικός χάρτης της Τουρκίας.

Οι σφυγμομετρήσεις

Στην Τουρκία «λειτουργούν» 36 κόμματα. Πέντε από αυτά είναι στην Εθνοσυνέλευση
και είναι συζητήσιμο πλέον κατά πόσον απαντούν στις πραγματικές ανάγκες
πολιτικής οργάνωσης της τουρκικής κοινωνίας. Τα αποτελέσματα όλων των
σφυγμομετρήσεων των τελευταίων έξι μηνών δείχνουν ότι ο κόσμος, κατά 80 έως
90%, δεν θα δώσει την ψήφο του σε κανένα από τα υπάρχοντα κόμματα.

Η 57η σημερινή κυβέρνηση έκλεισε πριν από λίγες ημέρες δύο χρόνια στην εξουσία
και οι προβλέψεις των περισσότερων Τούρκων πολιτικών αναλυτών είναι προς την
κατεύθυνση τού ότι «η αποτυχημένη παντοιοτρόπως αυτή κυβέρνηση θα κρατήσει
τουλάχιστον άλλον ένα χρόνο συγκολλημένη αναγκαστικά, γιατί από την
Εθνοσυνέλευση δεν προκύπτει εναλλακτικός σχηματισμός». Η εναλλακτική λύση στον
παρόντα σχηματισμό θα απαιτούσε πιθανότατα τη συμμετοχή του ισλαμικού Κόμματος
Αρετής, πράγμα που προκαλεί ανατριχίλες στον στρατό και ωθεί τους πολιτικούς
να αυτοσυγκρατούνται.

Ο Τούρκος πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ, δήλωσε προχθές, κάνοντας απολογισμό
των δύο ετών της κυβέρνησής του ότι «είναι απόλυτα επιτυχημένη». Είναι σαφές
όμως, παρακολουθώντας τον δημόσιο λόγο των αρχηγών των τριών κομμάτων της
συμπολίτευσης, ότι το κάθε κόμμα θεωρεί τον εαυτό του «επιτυχημένο» για
διαφορετικούς λόγους: το Κόμμα Εθνικιστικής Κίνησης (ΚΕΚ, Μπαχτσελί), γιατί τα
βάζει με τον «άνθρωπο των Αμερικανών» Κεμάλ Ντερβίς, το Κόμμα Δημοκρατικής
Αριστεράς (ΚΔΑ, Ετζεβίτ), γιατί καταφέρνει μέχρι τώρα να κρατάει τις
ισορροπίες μέσα στον συνασπισμό, το Κόμμα Μητέρας Πατρίδας (ΚΜΠ, Γιλμάζ),
γιατί λέει ναι στα όσα λέει όχι το ΚΕΚ. Επίσης, ο υπουργός Προεδρίας αρμόδιος
για την οικονομία Κεμάλ Ντερβίς θεωρεί τον εαυτό του επιτυχημένο, γιατί
ομολογεί ότι «η κατάσταση είναι άθλια, αλλά το μέλλον μας λαμπρό» και
αντιστέκεται, με τις πλάτες του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) λέγεται,
στις χωριστές προσπάθειες του καθενός από τα τρία κόμματα να διατρήσουν το
πρόγραμμα οικονομικής σταθεροποίησης που έχει επιβάλει στην Τουρκία το ΔΝΤ.

Όλοι στρέφουν τα μάτια τους στον στρατό

Το Κόμμα Ορθού Δρόμου της Τανσού Τσιλέρ μοιάζει να έχει κάποια «ομοφωνία»,
αλλά οι σφυγμομετρήσεις δείχνουν ότι οι παραδοσιακοί του ψηφοφόροι, οι
αγρότες, το εγκαταλείπουν. Και το ισλαμιστικό Κόμμα της Αρετής, είναι μεν το
μόνο κόμμα που ασκεί κάποια αντιπολίτευση, βρίσκεται, όμως, μέσα στον πανικό
της πολυδιάσπασης. Συγχρόνως, από την άλλη πλευρά, ο βίος του κόμματος
Δημοκρατικής Αριστεράς, του Ετζεβίτ, φαίνεται να περιορίζεται όλο και
περισσότερο στα όρια του βίου του 77χρονου ­ και με εμφανή προβλήματα υγείας ­
αρχηγού του. Μέσα στο τοπίο αυτό ­ στο κενό αυτό, ίσως ­ κάποιοι ιδρύουν
κόμματα, κάνοντας στενούς, μικρόψυχους υπολογισμούς ψήφων και ισορροπιών. Θα
έχουν κάποια διάρκεια οι καινούργιοι σχηματισμοί; Θα μπορέσουν να αναλάβουν
σημαντικούς ρόλους; Στην Τουρκία, εκεί που στρέφει κανείς ­ ομολογημένα ή
ανομολόγητα ­ το βλέμμα για να πάρει κάποια απάντηση είναι ο στρατός. Και η
ηγεσία του στρατού βρίσκεται αυτές τις ημέρες, συνοδεύοντας τον Πρόεδρο της
Δημοκρατίας Αχμέτ Νετζντέτ Σεζέρ σε περιοδεία στη Νοτιοανατολική Τουρκία ­
δείχνοντας προς πάσα εσωτερική κατεύθυνση πού βρίσκεται το βάρος και πού
πρέπει να «ενισχυθεί» το κράτος.