Φρένο στο «εμβόλιο του καρκίνου»

Απροσδόκητη εξέλιξη είχε η μελέτη που διεξάγεται στη χώρα μας με το εμβόλιο
κατά του καρκίνου του μαστού που επινόησε η ερευνήτρια Βάσω Αποστολοπούλου.

Η ερευνήτρια Βάσω Αποστολοπούλου. Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων συνιστά την πρόωρη διακοπή της μελέτης της για τον καρκίνο του μαστού

Με έγγραφό του, ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων συνιστά την πρόωρη διακοπή της
μελέτης, φρονώντας πως «η συνέχισή της δεν έχει νόημα». Και αιτιολογεί τη θέση
του αναφέροντας πως στα σχεδόν 4 χρόνια που μεσολάβησαν από την ανακοίνωση για
το εμβόλιο, δεν έχει δημοσιευθεί καμιά κλινική μελέτη που να δείχνει ότι είναι
αποτελεσματικό. Στο ίδιο έγγραφο, μάλιστα, τονίζει πως πρέπει τώρα να
«σπάσουν» οι κωδικοί της μελέτης, πίσω από τους οποίους κρύβεται το ποιες από
τις 33 ασθενείς που συμμετέχουν έχουν λάβει το πειραματικό εμβόλιο και ποιες
μια ανενεργό ουσία (ψευδοφάρμακο).

Αντίδραση Βασίλαρου

Η απαίτηση αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση του επικεφαλής της μελέτης κ.
Σταμάτη Βασίλαρου, ο οποίος μας δήλωσε πως «ο ΕΟΦ δεν μπορεί να εξαναγκάσει
έναν ερευνητή να «σπάσει» τους κωδικούς της μελέτης του πρόωρα». Και πρόσθεσε
πως «οι κωδικοί θα αποσφραγισθούν τον Δεκέμβριο του 2002 και τότε θα μάθουμε
αν το εμβόλιο είναι αποτελεσματικό ή όχι». Πάντως, η μελέτη θεωρείται πλέον
«κλειστή», αφού έχει σταματήσει εδώ και αρκετούς μήνες η ένταξη νέων ασθενών
σε αυτήν.

Το εμβόλιο της Βάσως Αποστολοπούλου, που φέρει την ονομασία Mannan-MUC1 (MFP),
έγινε γνωστό ανά τον κόσμο τον Αύγουστο του 1997, όταν δημοσιοποιήθηκε μια
κλινική μελέτη που έδειχνε πως μπορεί να ενεργοποιήσει το ανοσοποιητικό
σύστημα για να επιτεθεί στα καρκινικά κύτταρα. Σύμφωνα με τον ΕΟΦ, όμως, από
τότε έως σήμερα δεν έχει δημοσιευθεί καμιά άλλη κλινική μελέτη που να
επιβεβαιώνει ότι όντως είναι αποτελεσματικό.

Ερώτημα του ΙΣΑ

Το όλο ζήτημα προέκυψε έπειτα από ερώτημα του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, ο
οποίος ζήτησε να ενημερωθεί για την πορεία της ελληνικής μελέτης, που άρχισε
τον Δεκέμβριο του 1997. Στο απαντητικό του έγγραφο ο ΕΟΦ αναφέρει πως οι 33
εθελόντριες εισήχθησαν σταδιακά στη μελέτη έως τον Ιούλιο του 2000 (εκείνον
τον μήνα εισήχθησαν οι τέσσερις τελευταίες). Από τις 29 ασθενείς που είχαν
ολοκληρώσει μέχρι τότε το πρόγραμμα, οι τρεις παρουσίασαν υποτροπή της νόσου
τους. Επειδή, όμως, η μελέτη ανήκει στην κατηγορία των «διπλών – τυφλών»
(δηλαδή δοκιμάζεται το πειραματικό εμβόλιο και μία ανενεργός ουσία, δίχως να
γνωρίζουν οι εθελόντριες τι από τα δύο παίρνουν), η γνώση για το αν εκείνες
που υποτροπίασαν είχαν πάρει το MUC1 ή το ανενεργό φάρμακο θα είναι δυνατή
μόνον όταν αποσφραγιστούν οι κωδικοί αριθμοί ­ κάτι που γίνεται μετά τη
συμπλήρωση πέντε ετών παρακολούθησης των ασθενών. Πάντως, όλες οι εθελόντριες
υποβάλλονται και στη συμβατική τους θεραπεία, πέρα από την πειραματική.

Μιλάει η μητέρα

Για το πρόβλημα που ανέκυψε δεν γνώριζε έως χθες τίποτα η κυρία
Αποστολοπούλου, σύμφωνα με τη μητέρα της Χαρίκλεια (η 31 ετών ερευνήτρια
βρίσκεται εκτός Μελβούρνης, γι’ αυτό δεν κατέστη δυνατή η επικοινωνία μαζί
της). Όπως μας είπε η κυρία Χαρίκλεια Αποστολοπούλου, δύο άλλες κλινικές
μελέτες που διεξάγονται στην Αυστραλία έχουν ήδη ολοκληρωθεί, οι κωδικοί έχουν
αποσφραγιστεί και η ανάλυση των αποτελεσμάτων θα είναι έτοιμη σε έξι μήνες
περίπου.

Άλλες μελέτες

Στις ΗΠΑ, εξάλλου, όπου διεξάγονται αυτό τον καιρό 1.417 κλινικές μελέτες γύρω
από την πρόληψη και τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού, μία αφορά το εμβόλιο
MUC1 (δοκιμάζεται μαζί με ένα άλλο, το DF3). Στόχος αυτής της μελέτης, στην
οποία θα συμμετάσχουν συνολικά 16-28 ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του
μαστού, είναι να καθοριστεί η τοξικότητα των εμβολίων, η μέγιστη ανεκτή δόση
τους και το αν ο εμβολιακός συνδυασμός έχει αντικαρκινική δράση.

Η Βάσω Αποστολοπούλου είχε επινοήσει το εμβόλιο μαζί με τον καθηγητή Ίαν
ΜακΚένζι και τον δρα Τζοφ Πίτερσζ, στο Ερευνητικό Ίδρυμα του Όστιν, στην
Αυστραλία. Μετά την ανακοίνωση για το εμβόλιο, η κυρία Αποστολοπούλου έφυγε
για μετεκπαίδευση στις ΗΠΑ, στο Ερευνητικό Ίδρυμα Scripps, απ’ όπου επέστρεψε
στην Αυστραλία πριν από ενάμιση μήνα και ανέλαβε εκ νέου τα καθήκοντά της στο
Ερευνητικό Ίδρυμα του Όστιν.