Κοινά πτυχία με ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια

* ΠΡΑΓΑ

Νέα δυνατότητα στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση ανοίγει η προοπτική κοινού πτυχίου ελληνικών και ευρωπαϊκών Πανεπιστημίων

Κοινά πτυχία θα παρέχουν σε λίγα χρόνια τα Πανεπιστήμια της Ευρώπης, που θα
μπορούν να συνεργάζονται και σε προπτυχιακές σπουδές! Την προοπτική αυτή, που
ανοίγει νέες δυνατότητες στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και για τη χώρα μας,
συζητούν σε διάσκεψη στην πρωτεύουσα της Τσεχίας οι υπουργοί Παιδείας 29
ευρωπαϊκών κρατών, ανάμεσα στους οποίους και ο Έλληνας υπουργός κ. Πέτρος
Ευθυμίου.

Η προοπτική του κοινού πτυχίου στην πράξη σημαίνει ότι τα ελληνικά
Πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ θα έχουν πλέον τη δυνατότητα να συνεργάζονται με
ανάλογα ιδρύματα άλλων ευρωπαϊκών κρατών και σε προπτυχιακό επίπεδο (σσ:
κοινές μεταπτυχιακές σπουδές γίνονται ήδη αλλά είναι περιορισμένες)
αναπτύσσοντας κοινό – δίγλωσσο πρόγραμμα σπουδών. Για παράδειγμα, ένας
φοιτητής της Ιατρικής ή του Οικονομικού Πανεπιστημίου, η σχολή του οποίου θα
έχει αναπτύξει πρόγραμμα συνεργασίας με αντίστοιχο αγγλικό ή γαλλικό (ή
οποιοδήποτε άλλο) πανεπιστήμιο, θα πραγματοποιεί τις σπουδές του και στα δύο
κράτη και στο τέλος θα λαμβάνει ένα πτυχίο που θα φέρει τους τίτλους και των
δύο συνεργαζομένων ιδρυμάτων.

Το πτυχίο θα αναγνωρίζεται και στις δύο χώρες και κατ’ επέκταση σε ολόκληρη
την Ευρώπη και τον κόσμο, χωρίς να υπάρχει λόγος σύστασης κάποιου οργάνου
τύπου «ευρω-ΔΙΚΑΤΣΑ» που θα αναγνωρίζει ισοτιμίες, εφόσον φυσικά τα δύο
πανεπιστήμια θα είναι αναγνωρισμένα στις χώρες τους και ομοταγή. Ωστόσο, για
τη χώρα μας η προοπτική αυτή μπορεί να ανοίγει νέους ορίζοντες, ενδέχεται όμως
να δημιουργήσει και προβλήματα που θα πρέπει να λυθούν πριν από την εφαρμογή
της, λόγω των γνωστών συνταγματικών περιορισμών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Η διάσκεψη των 29 Ευρωπαίων υπουργών Παιδείας ­ και 8 «παρατηρητών» υπουργών ­
που ξεκίνησε χθες και ολοκληρώνεται σήμερα στην Πράγα, είναι το «επόμενο βήμα»
από τη γνωστή πλέον Διακήρυξη της Μπολόνιας του 1999, που έχει ως στόχο τη
σύγκλιση των ευρωπαϊκών συστημάτων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης σε έναν «ενιαίο
χώρο», με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2010.

Εκτός από το ζήτημα των κοινών πτυχίων ­ που θα μπορούσε να ονομάσει κανείς
«ευρωπτυχία», αν και πρόκειται για πτυχία κατόπιν συνεργασίας δύο κρατών και
όχι όλης της Ευρώπης ­, οι έντονες διαπραγματεύσεις που προηγήθηκαν αναμένεται
να οδηγήσουν σήμερα στην υπογραφή κοινής ανακοίνωσης, η οποία περιλαμβάνει και
άλλα ενδιαφέροντα θέματα για την Ευρώπη και την Ελλάδα:

* Ύστερα από αντιδράσεις πολλών κρατών ­ και της χώρας μας ­ αναμένεται
ότι δεν θα γίνει αναφορά σε μίνιμουμ «3 χρόνια σπουδών» για λήψη πτυχίου, όπως
είχε συμβεί στην Μπολόνια. Δηλαδή το περίφημο «3-5-8» (σσ: διάρκεια σπουδών
για πτυχίο, μεταπτυχιακό και διδακτορικό, αντίστοιχα), που είχε εξελιχθεί σε
«κόκκινο πανί» για τα ελληνικά πανεπιστήμια με τις 4ετείς και 5ετείς σπουδές,
φαίνεται πως παύει να υφίσταται και κάθε χώρα θα καθορίζει μόνη της τον χρόνο
διάρκειας του προπτυχιακού και του μεταπτυχιακού κύκλου σπουδών. Μόνο η Δανία
επιμένει να αναφερθεί στην ανακοίνωση ο χρόνος σπουδών ­ και μάλιστα να
θεωρούνται πανεπιστημιακές σπουδές ακόμα και αυτές διετούς διάρκειας ­ όμως
δεν θεωρείται πιθανό ότι τελικά θα γίνει τέτοια αναφορά. Επίσης, γίνεται
αναφορά σε εξαιρέσεις διαφόρων γνωστικών αντικειμένων (π.χ. μηχανικών) από το
σύστημα των δύο κύκλων ­ προπτυχιακού, μεταπτυχιακού ­ σπουδών, γεγονός που
συμβαδίζει με την πρόσφατη απόφαση της χώρας μας να αναγνωρίζει ότι οι 5ετείς
σπουδές των Πολυτεχνείων οδηγούν σε πτυχία επιπέδου μάστερ (αντί μπάτσελορ)
κατευθείαν. Και, βέβαια, τα ΤΕΙ με βάση τις αναμενόμενες διατυπώσεις θα
θεωρούνται ιδρύματα που παρέχουν τον πρώτο ακαδημαϊκό τίτλο σπουδών, ο οποίος
οδηγεί στον δεύτερο (μεταπτυχιακό) κύκλο.

* Μεγάλη έμφαση δίνεται στην αξιολόγηση των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων.
Το θέμα αυτό αναμένεται να αναδειχθεί σε θέμα πρώτης προτεραιότητας για την
Ευρώπη, ώστε να αναπτυχθούν σε όλες τις χώρες συστήματα αξιολόγησης της
ποιότητας των ΑΕΙ, τα οποία να είναι συγκρίσιμα και μεταξύ τους. Στην Ελλάδα,
ύστερα από την ανωτατοποίηση των ΤΕΙ και τις αντιδράσεις που προέκυψαν από τα
ΑΕΙ, η αξιολόγηση ανάγεται σε θέμα αιχμής για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση,
δεδομένου μάλιστα ότι από όλη την Ευρώπη μόνο η χώρα μας και η γαλλόφωνη
κοινότητα του Βελγίου δεν έχουν κεντρικά συστήματα αξιολόγησης.

* Οι υπουργοί αναμένεται να συμφωνήσουν ότι στόχος του «Ενιαίου
Ευρωπαϊκού Χώρου Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης» είναι η ενίσχυση της
ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών κρατών, αλλά εκτός της Ευρώπης. Δηλαδή, ότι
στόχος είναι η προσέλκυση φοιτητών από τρίτες χώρες που σήμερα πηγαίνουν
κυρίως στις ΗΠΑ για σπουδές. Αυτή η διατύπωση έχει μεγάλη σημασία για την
Ελλάδα, καθώς της δίνει ένα πρόσθετο όπλο για να αντιμετωπίσει συνεργασίες
τύπου «φραντσάιζινγκ», που κάνουν κυρίως αγγλικά και γαλλικά ιδρύματα με
ελληνικά ιδιωτικά «κολέγια» και ως γνωστόν η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει τα πτυχία
που χορηγούν. Μάλιστα, η διατύπωση αναμένεται να συμπεριληφθεί στο κοινό
ανακοινωθέν κατόπιν επιμονής της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας που
έχουν το οξύτερο πρόβλημα από τέτοιες συνεργασίες, και με τον τρόπο αυτό θα
μπορούν πλέον να επικαλούνται τον «εκτός Ευρώπης στόχο», ώστε να συνεχίζουν να
μην αναγνωρίζουν αυτές τις συνεργασίες, οι οποίες έως τώρα επικαλούντο τη
Διακήρυξη της Μπολόνιας.

* Επίσης, για πρώτη φορά και σε αντίθεση με την Μπολόνια, δίδεται
έμφαση στην κοινωνική διάσταση της εκπαίδευσης εις βάρος της
«εμπορευματοποίησής» της, κατόπιν πιέσεων της Ένωσης Ευρωπαίων Φοιτητών.
Αναμένεται δηλαδή να υπάρξει μία διατύπωση που θα λέει ότι «οι υπουργοί
αναγνωρίζουν ότι η Ανώτατη Εκπαίδευση αποτελεί κοινωνικό αγαθό και δημόσια
ευθύνη και οι φοιτητές πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εταίροι και όχι ως
πελάτες».

* Τέλος, αναφορές αναμένεται να γίνουν στην ενίσχυση της κινητικότητας
σπουδαστών και διδασκόντων ανάμεσα στα ευρωπαϊκά κράτη, στη θέσπιση κοινού
συστήματος μεταφοράς διδακτικών πιστωτικών μονάδων και στην εξάπλωση τής διά
βίου εκπαίδευσης.

Εκτός απροόπτου, οι 29 συμμετέχοντες υπουργοί και οι 8 «παρατηρητές» θα
συνυπογράψουν την κοινή ανακοίνωση, δηλαδή τη «Διακήρυξη της Πράγας», απόψε το
βράδυ.