Λύνουν πραγματικά προβλήματα οι νέες τεχνολογίες;

Ποια από τα πραγματικά προβλήματα του ανθρώπου λύνουν άραγε οι νέες
τεχνολογίες όπως το Ίντερνετ, η αμφίδρομη τηλεόραση, η εικονική
πραγματικότητα; Αυτό ήταν το κύριο ερώτημα που έθεσε, μεταξύ άλλων, στην
αιρετική για την εποχή της ”θρησκείας” των τεχνολογιών ομιλία του ο
καθηγητής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης Νιλ Πόστμαν, στο πλαίσιο της
πανηγυρικής έναρξης του διεθνούς συνεδρίου του Πανεπιστημίου Αθηνών με θέμα “Η
ψηφιακή πρόκληση: ΜΜΕ και Δημοκρατία” (Ζάππειο, σήμερα και αύριο).

Ο λόγος του Νιλ Πόστμαν, που τόνισε ότι ο ίδιος ούτε λάτρης είναι των νέων
τεχνολογιών ούτε θεωρεί τον Μπιλ Γκέιτς μεγαλοφυΐα, ήρθε σε συνέχεια των
ανησυχιών που εκφράστηκαν από τους χαιρετίσαντες την έναρξη του συνεδρίου
Πρόεδρο της Βουλής κ. Απόστολο Κακλαμάνη, υπουργό Πολιτισμού κ. Ευ. Βενιζέλο
και υπουργό Τύπου κ. Δημ. Ρέππα σχετικώς με το αν και με ποιο τρόπο οι νέες
τεχνολογίες αλλάζουν τα δεδομένα στην άσκηση της πολιτικής, διευκολύνουν ή
απειλούν την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, παρεμβαίνουν και με ποιο τρόπο στη
διαμόρφωση της συνείδησης του πολίτη.

Έξι καίρια ερωτήματα για τον άνθρωπο της τεχνολογικής εποχής έθεσε στον πυρήνα
της σκέψης του ο Αμερικανός καθηγητής, αφού δημιούργησε μια γέφυρα με τη σκέψη
φιλοσόφων και συγγραφέων όπως ο Μπαλζάκ, ο Φλομπέρ ή ο Ζολά, που ήδη από τον
18ο αιώνα εξέφρασαν στα γραπτά τους την άποψη ότι η τεχνολογική πρόοδος
προκαλεί πνευματική κενότητα.

Ποιο είναι το πρόβλημα που επιλύουν οι νέες τεχνολογίες; Τίνος είναι αυτό το
πρόβλημα; Ποια καινούργια προβλήματα δημιουργούνται επιλύοντας αυτό το ένα;
Ποιοι άνθρωποι και ποιοι θεσμοί πλήττονται από την πρόοδο των νέων
τεχνολογιών; Ποιες αλλαγές επιφέρουν στη γλώσσα; Και σε τι είδος ανθρώπων
δίνουμε μέσω των τεχνολογιών νέες εξουσίες οικονομικές και πολιτικές;

Για παράδειγμα, ξοδεύονται εκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή λεωφόρων των
πληροφοριών, που θα δίνουν στον καθένα μας την δυνατότητα να έχει πρόσβαση σε
χίλια κανάλια. Σε ποια πραγματική ανάγκη ανταποκρίνεται αυτή η εξέλιξη;

Όλοι γνωρίζουν, είπε ο Νιλ Πόστμαν, ότι οι τεχνολογίες πάντα παράγουν
”νικητές” και ”χαμένους”, και ο Μπιλ Γκέιτς ανήκει στους πρώτους, καθώς
έχει πείσει η ανόητη προπαγάνδα του ότι η τεχνολογία των κομπιούτερ δεν κάνει
κακό σε κανέναν. Αυτός όμως είναι ο τρόπος σκέψης των νικητών. Θέλουν πάντα
ηττημένους χωρίς να το συνειδητοποιούν φυσικά, που να τους είναι ευγνώμονες.
Σε αυτούς ανήκουν, για παράδειγμα, οι Αμερικανοί δάσκαλοι, οι οποίοι
υφίστανται περικοπές μισθών για να εξοπλιστούν τα σχολεία με κομπιούτερ, όταν
δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι οι μαθητές γίνονται καλύτεροι με αυτά,
τουλάχιστον όχι όσο θα ήταν αν τους δίδασκαν καλοπληρωμένοι, ευτυχείς
δάσκαλοι.

Όσο για τις αλλαγές στη γλώσσα είναι αυτές που προκαλούν και τη σύγχυση στη
συνείδηση των πολιτών. Για παράδειγμα, αυτό που σήμερα αποκαλούν ”πολιτικό
διάλογο” στην τηλεόραση και αντιστοιχεί σε δίλεπτες το πολύ τοποθετήσεις των
πολιτικών προ τηλεοράσεως ήταν πολύωρη συζήτηση μεταξύ τους.

Κάθε άλλο παρά ιδεολογική τοποθέτηση αποτελούν αυτές οι ερωτήσεις, είπε ο Νιλ
Πόστμαν. Κάτι τέτοιο μπορεί να αποτελούν οι απαντήσεις που θα δώσει ο καθένας,
αλλά οι ερωτήσεις είναι βασικές για να αρχίσουμε να κατανοούμε τα μίντια.