Πρωταθλητές κόσμου στα μερίσματα

Διαβάζοντας κανείς τους ισολογισμούς και τα αποτελέσματα χρήσης των ελληνικών
εισηγμένων εταιρειών αλλά και τις αναλύσεις μεγάλων διεθνών επενδυτικών οίκων
αντλεί μεγάλη ικανοποίηση. Ο ρυθμός αύξησης της κερδοφορίας των ελληνικών
εισηγμένων επιχειρήσεων το 2001 υπολογίζεται σε 11% και το 2002 σε 13%. Και
αυτό όταν τα αντίστοιχα ποσοστά για την κερδοφορία στις ΗΠΑ το 2001 είναι -6%
και το 2002 είναι 10%. Στην Ευρώπη αναμένεται αύξηση της κερδοφορίας το 2001
κατά 6% και το 2002 κατά 11%, ενώ στην Ασία τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 4% και
13%.

Έτσι, το Ελληνικό Χρηματιστήριο με στοιχεία της 16ης Απριλίου 2001 εμφανίζεται
ως η μοναδική ανεπτυγμένη αγορά μετοχών με τη μεγαλύτερη μερισματική απόδοση,
η οποία φθάνει το 7,4%. Με βάση τα ίδια στοιχεία, ο μέσος όρος στην Ευρώπη
είναι 2,5%, στις ΗΠΑ 1,5% και στην Ασία 0,5%. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι η
σύγκριση αυτή γίνεται συνήθως από τους επενδυτές στους καθοδικούς κύκλους του
Χρηματιστηρίου, όταν δηλαδή έχουν χάσει από τις τιμές των μετοχών. Τότε το
ενδιαφέρον επικεντρώνεται στη μερισματική απόδοση, η οποία «καλείται» να
μειώσει τις απώλειες.

Η μερισματική απόδοση είναι ένας δείκτης, ο οποίος προκύπτει από τη διαίρεση
της τιμής των μερισμάτων προς τις τιμές των μετοχών, που δείχνει δύο πράγματα:

*Πρώτον, οι τιμές των μετοχών στη Σοφοκλέους είναι χαμηλές. Αυτό άλλωστε
φαίνεται και από τον χαμηλό δείκτη τιμής προς κέρδη (Ρ/Ε) της ελληνικής
κεφαλαιαγοράς.

*Δεύτερον, η κερδοφορία των ελληνικών εισηγμένων εταιρειών αναμένεται υψηλή.

Η θέση της Σοφοκλέους

Εάν συνδυαστούν τα στοιχεία αυτά με το γεγονός της μείωσης των επιτοκίων και
του πληθωρισμού, αλλά και της προοπτικής σημαντικής αποκλιμάκωσής τους μέχρι
το τέλος του έτους, η Σοφοκλέους βρίσκεται στην κορυφή του πίνακα με τις
μερισματικές αποδόσεις. Δηλαδή, τα μερίσματα στην Ελλάδα είναι μεγάλα τόσο σε
απόλυτα μεγέθη όσο και σε σχετικά (σύγκριση με τιμές μετοχών κ.λπ.).

Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Salomon Smith Barney, το Ελληνικό
Χρηματιστήριο βρίσκεται στην κορυφή των μερισματικών αποδόσεων, είναι δεύτερο
σε ελκυστικότητα με βάση τον δείκτη τιμής προς κέρδη (Ρ/Ε), αλλά σημειώνει τις
μεγαλύτερες απώλειες.

Τα υψηλότερα μερίσματα

Τα υψηλότερα μερίσματα δίνονται συνήθως από μετοχές τραπεζών και από εταιρείες
επενδύσεων χαρτοφυλακίου. Αυτό οφείλεται κυρίως στην κερδοφορία τους και στην
απόφασή τους για ανάλογη άσκηση μερισματικής πολιτικής.

Σύμφωνα με στοιχεία του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών στις 22 Απριλίου τα
υψηλότερα μερίσματα (σε απόλυτες τιμές) δίνουν η Alpha Bank, η Τράπεζα
Πειραιώς, η Εθνική Τράπεζα, η Quality & Reliability, η Ηλεκτρονική Αθηνών
και η Ελληνικά Χρηματιστήρια ΑΕ (ΕΧΑΕ). Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνουν 32
εισηγμένες εταιρείες, οι οποίες ανακοίνωσαν τα μερίσματα και προσμερίσματα για
τη χρονική περίοδο 1999-2000.

Οι εταιρείες και το Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών ανακοινώνουν καθημερινά την
ημερομηνία έναρξης της πληρωμής των μερισμάτων μέσω της ιστοσελίδας του ΧΑΑ
στη διεύθυνση www. ase.gr. Στις ανακοινώσεις αυτές περιλαμβάνονται το ποσό του
μερίσματος ανά μετοχή, όπως και η ημερομηνία έναρξης και ο τρόπος πληρωμής. Το
μέρισμα δικαιούται να εισπράττει ένας επενδυτής για τα επόμενα πέντε χρόνια
από την ημερομηνία έναρξης (οποτεδήποτε εντός πενταετίας), άλλως παραγράφεται
υπέρ του Δημοσίου.

Όσον αφορά τον τρόπο πληρωμής σημειώνεται ότι εάν ο επενδυτής είναι κάτοχος
ονομαστικών μετοχών, τότε η πληρωμή γίνεται μέσω επιταγής ή με κατάθεση σε
λογαριασμό. Εάν είναι κάτοχος ανωνύμων εταιρειών τότε η πληρωμή των μερισμάτων
γίνεται με βεβαίωση του ΣΑΤ (Σύστημα Άυλων Τίτλων) και σύμφωνα με την επιλογή
της Α.Ε. ­ συνήθως μέσω τραπέζης.

Συνθήκες για υψηλά μερίσματα

Γεγονός, πάντως, είναι ότι το μέρισμα που θα προσφέρει η εταιρεία στους
επενδυτές εξαρτάται από τη μερισματική πολιτική της, την κερδοφορία της, το
σχετικό θεσμικό πλαίσιο, την πορεία του πληθωρισμού και των επιτοκίων και τα
κεφαλαιακά κέρδη που έχει προσφέρει η μετοχή από την αύξηση της τιμής της.

Διευκρινίζεται ότι η μερισματική απόδοση έχει σχέση τόσο με το ποσό του
μερίσματος όσο και με την τιμή της μετοχής. Όσο υψηλότερη είναι η τιμή της
μετοχής, τόσο μικρότερη είναι η μερισματική απόδοση. Από την άλλη, το ποσό του
μερίσματος εξαρτάται από τη μερισματική πολιτική της εταιρείας, την κερδοφορία
και το σχετικό θεσμικό πλαίσιο. Ειδικά για τις εταιρείες επενδύσεων
χαρτοφυλακίου, μέχρι τώρα τις ευνοούσε το θεσμικό πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο
τα κέρδη κεφαλαίου να γίνονται αποθεματικά για την κάλυψη ζημιών υποχρεωτικά
μέχρι το 300% των ιδίων κεφαλαίων και τα υπόλοιπα να διανέμονται σε μερίσματα.

Όσον αφορά στη μερισματική πολιτική, αυτή εξαρτάται από τη φύση της εταιρείας.
Για παράδειγμα, οι εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου διαχειρίζονται κεφάλαια
με σκοπό το κέρδος και την αύξηση της αξίας των μετοχών. Το ευρύ κοινό μπορεί
να συμμετέχει στα κέρδη μόνο με την αγορά μετοχών των εταιρειών αυτών. Ακόμη,
οι εταιρείες αυτές, όπως και οι τράπεζες, απευθύνονται κυρίως σε
μεσομακροπρόθεσμους επενδυτές, ενώ οι μετοχές τους δεν παρουσιάζουν
«σκαμπανεβάσματα», σε σύγκριση με μετοχές άλλων κλάδων. Έτσι, «πληρώνουν»
τυχόν βραχυπρόθεσμα οφέλη και προσελκύουν μεσοπρόθεσμους επενδυτές διανέμοντας
υψηλά μερίσματα. Επίσης, στην υψηλή μερισματική απόδοση συμβάλλει η υψηλή
κερδοφορία τους.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να σημειωθεί ότι η σύγκριση των μερισμάτων ως
απόλυτα ποσά, σε σύγκριση, για παράδειγμα, με πέρσι είναι δύσκολη, καθώς θα
πρέπει να ληφθούν υπόψη κυρίως οι εξής παράγοντες:

* Πρώτον, οι τυχόν μεταβολές του μετοχικού κεφαλαίου. Για παράδειγμα
μπορεί να αυξήθηκε ο αριθμός των μετοχών (σπλιτ, αύξηση μετοχικού κεφαλαίου
κ.λπ.).

* Δεύτερον, η τιμή της μετοχής. Όταν μειώνεται η χρηματιστηριακή τιμή
της μετοχής αυξάνεται η μερισματική απόδοση.

* Τρίτον, τα επιτόκια και ο πληθωρισμός.

* Τέταρτον, η κερδοφορία της εταιρείας, του κλάδου στον οποίο ανήκει
και της αγοράς γενικότερα.

* Πέμπτον, οι διακυμάνσεις της τιμής της μετοχής.

Από το 1994

Τι ίσχυε, όμως, παλαιότερα στη Σοφοκλέους, όταν τα επιτόκια και ο πληθωρισμός
ήταν στα ύψη και ο Γενικός Δείκτης δεν παρουσίαζε μεγάλες αποδόσεις; Σύμφωνα
με στοιχεία του Economist Intelligence Unit, η μερισματική απόδοση του
Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών το 1994 ήταν 4,7%, το 1995 ήταν 5,4%, το 1996 ήταν
3%, το 1997 ήταν 3,5% και το 1998 ήταν επίσης 3,5%. Υπενθυμίζεται ότι το 1995
η αύξηση του Γενικού Δείκτη ήταν 5,21%, το 1996 ήταν 2,1%, το 1997 ήταν 58,5%
και το 1998 ήταν 85,02%. Ο πληθωρισμός το 1994 ήταν 10,9%, το 1995 ήταν 8,9%,
το 1996 ήταν 8,2%, το 1997 ήταν 5,5% και το 1998 ήταν 4,8%. Σε περιόδους κατά
τις οποίες η άνοδος του Γενικού Δείκτη ήταν 2%, οι μερισματικές αποδόσεις
έφθαναν έως και 55,59%. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μείωση των
μερισματικών αποδόσεων, αλλά και μείωση του πληθωρισμού και των επιτοκίων.