Παγίδα η ευρωπαϊκή Μagna Charta για την εκπαίδευση

Ο Πιερ Μπουρντιέ, ο πρόεδρος της ΓΣΕΕ Χρήστος Πολυζωγόπουλος και ο Γιώργος Ντάσης, υπεύθυνος Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στο γραφείο της ΓΣΕΕ στις Βρυξέλλες

Το φλέγον ζήτημα της εκπαίδευσης και την πιθανότητα εμπορευματοποίησής της
έθιξε χθες το βράδυ ο Πιερ Μπουρντιέ σε ομιλία του στο Πάντειο Πανεπιστήμιο,
όπου του απονεμήθηκε το Μετάλλιο Τιμής. Ο πρύτανης Ι. Βάβουρας, που του
απένειμε τη διάκριση, ύστερα από εισήγηση του Τμήματος Κοινωνιολογίας, τόνισε
ότι ο Μπουρντιέ είναι ο πιο μεταφρασμένος, σε παγκόσμια κλίματα, σύγχρονος
κοινωνιολόγος.

Στο στρογγυλό τραπέζι που ακολούθησε με θέμα «Το νέο μοντέλο ομογενοποίησης
των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων», ο Πιερ Μπουρντιέ αναφέρθηκε εκτενώς στην
εξάπλωση της νεοφιλελεύθερης άποψης στη χάραξη στρατηγικών για την παιδεία,
μια άποψη που «την επεξεργάζονται οι διάφορες επιτροπές των Βρυξελλών με
μυστικοπαθή τρόπο». Ο Γάλλος κοινωνιολόγος επιτέθηκε και στην επίτροπο για
θέματα παιδείας Βιβιέν Ρέντινγκ, η οποία, όπως χαρακτηριστικά είπε,
«υποστηρίζει θέσεις τις οποίες δεν έχει σκεφθεί ιδιαίτερα, αλλά οι οποίες
συμπίπτουν με τη νεοφιλελεύθερη άποψη για την εκπαίδευση».

«Αυτή η προσέγγιση στην παιδεία», τόνισε ο Μπουρντιέ, «στοχεύει να δώσει
προτεραιότητα στους οικονομικούς στόχους του εκπαιδευτικού συστήματος εις
βάρος των άλλων στόχων. Χρησιμοποιούνται λέξεις όπως η απασχολησιμότητα ­μα τι
λέξη είναι αυτή! ­ για να περιγράψουν τις νέες τάσεις στην ανώτατη ευρωπαϊκή
εκπαίδευση. Και μάλιστα αυτές τις νέες τάσεις τις περιγράφουν ως καινούργια
Magna Charta ­ τι ειρωνεία, όταν σκοπεύουν, μάλιστα, να περιορίσουν τις
ανθρωπιστικές σπουδές…»

Σύμφωνα με τον Πιερ Μπουρντιέ, σκοπός του συστήματος είναι η παραγωγή στελεχών
και εργαζομένων που θα χαρακτηρίζονται από προσαρμοστικότητα, «δηλαδή από
υποταγή και από τη μετατροπή τους σε απλά εργαλεία. Αυτή η νέα φιλοσοφία
οργάνωσης γύρω από το λεγόμενο “ανθρώπινο κεφάλαιο” είναι εντελώς λανθασμένη.
Εγώ, αντίθετα, προτείνω την ενίσχυση του πολιτισμικού κεφαλαίου, που δεν
αποδέχεται την οικονομικίστικη θεωρία του ανθρώπινου κεφαλαίου. Σήμερα δίνεται
προτεραιότητα στην οικονομική λειτουργία εις βάρος της φιλοσοφικής
διαπαιδαγώγησης σκεπτόμενων πολιτών. Αγνοείται η συνεισφορά της εκπαίδευσης
στην κατάργηση των κοινωνικών ανισοτήτων. Προωθείται η τεχνική και πρακτική
γνώση. Στόχος είναι η εκλαΐκευση των σπουδών σε 3 χρόνια και η εξειδίκευση σε
άλλα 2 χρόνια ­ μια προσέγγιση όπου κυριαρχεί το αμερικανικό πρότυπο για τους
ευτυχείς ολίγους που θα έχουν πρόσβαση στην κριτική σκέψη. Γι’ αυτόν το λόγο
ακριβώς καταργούνται σταδιακά όχι μόνο οι ανθρωπιστικές σπουδές αλλά και τα
αρχαία».

«Όσοι ολοκληρώνουν τα 3 χρόνια σπουδών», κατέληξε ο Πιερ Μπουρντιέ, «θα
παραμένουν σε εθνικό επίπεδο, ενώ οι πιο πλούσιοι που θα μπορούν να συνεχίσουν
τις σπουδές θα έχουν μεγαλύτερο πεδίο δράσης στην αγορά εργασίας. Έτσι, θα
επέλθει η ρήξη του εθνικού και του διεθνούς, με αποτέλεσμα την
εμπορευματοποίηση της παιδείας».

Σημαντικές ξένες προσωπικότητες

Ο Πιερ Μπουρντιέ με το Μετάλλιο Τιμής που του απένειμε ο πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου Ι. Βάβουρας

Ο Πιέρ Μπουρντιέ είναι το κύριο πρόσωπο της τριήμερης Διάσκεψης που αρχίζει
σήμερα στην Αθήνα. Εκτός όμως από τους πολλούς και σημαντικούς Έλληνες που θα
πάρουν μέρος σ’ αυτήν, συμμετέχουν και αρκετοί ξένοι: Ο Φρανκ Πουπό, ερευνητής
του Κέντρου Ευρωπαϊκής Κοινωνιολογίας και ιδρυτής του Συλλόγου «Raisons d’
agir» («Λόγοι Δράσης» Λατινικής Αμερικής), ο Πιέρ Ρεμπέρ, ερευνητής του
Κέντρου Ευρωπαϊκής Κοινωνιολογίας, η Ανίκ Κουπέ, συνδικαλίστρια (SUD-ΡΤΤ),
αντιπρόεδρος της «Ομάδας των 10», η Λίζα Ναντά, δημοσιογράφος και σκηνοθέτις
της ελβετικής τηλεόρασης, ο Φρανς Σουλτάϊς, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο
Πανεπιστήμιο της Νεσατέλ και πρόεδρος του Συλλόγου «Raisons d’ agir» Γερμανίας
και η Κορίν Γκομπέν, ερευνήτρια του Ελεύθερου Πανεπιστημίου των Βρυξελλών.