Γιατί αντιστέκεται η ΕΚΤ στη μείωση των επιτοκίων

Ο Πέδρο Σόλμπες, επίτροπος Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ξέφυγε την
περασμένη Δευτέρα από τα όρια των τυπικών καθηκόντων του και καταδίκασε την
κριτική που δέχονται οι ιθύνοντες της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής από τις
Ηνωμένες Πολιτείες και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Δημιουργώντας ένα
σκηνικό αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο κ. Σόλμπες επέκρινε τον Πολ
Ο’ Νιλ, τον Αμερικανό υπουργό Οικονομικών, για την έκκληση που έκανε στην
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να μειώσει τα επιτόκια. Ο κ. Ο’ Νιλ δήλωσε την
περασμένη εβδομάδα ότι έμεινε έκπληκτος από την πεποίθηση των Ευρωπαίων ότι
δεν θα επηρεαστεί η ευρωπαϊκή οικονομία από την επιβράδυνση των ρυθμών
ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας.

«Νομίζω ότι έχουμε λίγο καλύτερη πληροφόρηση για την ευρωπαϊκή οικονομία από
αυτήν που έχει ο κ. Ο’ Νιλ» απάντησε ειρωνικά ο κ. Σόλμπες, επιμένοντας ότι η
ανάπτυξη στην ευρωζώνη «προβλέπεται να παραμείνει ισχυρή το 2001 και το 2002».

Ο Ευρωπαίος επίτροπος έσπευσε να προσφέρει σωσίβιο στον έντονα επικρινόμενο
Βιμ Ντούιζενμπεργκ, πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Ο τελευταίος
έχει απορρίψει τις αμερικανικές προειδοποιήσεις, δηλώνοντας πρόσφατα: «Είμαστε
μια μεγάλη αυτόνομη περιοχή, με 300 εκατομμύρια καταναλωτές, όπου η επίδραση
των εξωτερικών εξελίξεων δεν είναι αμελητέα, αλλά πραγματικά περιορισμένη».

Διαφορές απόψεων

Πέδρο Σόλμπες. Ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομικών έσπευσε να στηρίξει τον έντονα επικρινόμενο Βιμ Ντούιζενμπεργκ, πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας

Στην προσπάθεια υποστήριξης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ο κ. Σόλμπες
δεν μιλούσε για όλη την ευρωζώνη, παρά το γεγονός ότι οι υπουργοί Οικονομικών
έκαναν τα πάντα για να παρουσιάσουν ένα κοινό μέτωπο. Ο Καρλ Χάιντς Γκράσερ,
υπουργός Οικονομικών της Αυστρίας, δήλωσε ξεκάθαρα το περασμένο Σαββατοκύριακο
ότι όλοι οι Ευρωπαίοι ομόλογοί του θέλουν να δουν την Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα να μειώνει τα επιτόκια. Επιπλέον, την περασμένη Δευτέρα ο Γκέρχαρντ
Σρέντερ, ο Γερμανός καγκελάριος, ενώ προσπάθησε να προσφέρει διαβεβαιώσεις ότι
οι ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης της ευρωζώνης παραμένουν ισχυροί, παραδέχθηκε
ότι η επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας θα
επηρεάσουν αρνητικά τη μεγαλύτερη οικονομία της ζώνης του ευρώ, τη γερμανική:
«Η ανάπτυξη στη Γερμανία, όπως και σε πολλές άλλες γειτονικές της χώρες, θα
είναι χαμηλότερη των προβλεπομένων, λόγω εξωτερικών παραγόντων».

Η ανακοίνωση, τη Δευτέρα, της πορείας του Δείκτη Επιχειρηματικού Κλίματος
(IFO) της Γερμανίας παρουσίασε νέα μείωση τον Μάρτιο. Ο Δείκτης μειώθηκε και
τον Φεβρουάριο, ενισχύοντας τις ανησυχίες για το μέλλον της γερμανικής
ανάπτυξης. Ο Γκέρνοτ Νερμπ, επικεφαλής έρευνας στο γερμανικό ινστιτούτο IFO,
χαρακτήρισε τη μείωση «ενοχλητική» και προσέθεσε: «Υπάρχουν βάσιμοι λόγοι για
να περικόψει τα επιτόκια η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα».

Δυσφορία

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες μόνο ικανοποίηση δεν θα νιώσουν διαπιστώνοντας ότι θα
κάνουν οι ίδιες όλη τη δύσκολη δουλειά και ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
δεν θα αναλάβει το βάρος που της αναλογεί» λέει η Κριστέλ Αράντα Χάσελ,
οικονομολόγος της επενδυτικής τράπεζας Κρεντί Σουίς Φερστ Μπόστον, στο
Λονδίνο. Με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να διατηρεί, εκτός απρόοπτου, την
πολιτική αναμονής, σε αντίθεση με τις δραστικές μειώσεις επιτοκίων που
πραγματοποιεί η κεντρική αμερικανική τράπεζα, πολλοί αναλυτές προβλέπουν ότι
θα εκδηλωθούν αντιπαραθέσεις για θέματα νομισματικής πολιτικής μεταξύ των
Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης.

Η πίεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αποτελεί
ένα πρόσθετο πρόβλημα σε μιαν εποχή όπου οι αναπτυξιακές προοπτικές της
Ευρώπης είναι πολύ διαφορετικές ­καλύτερες από αυτές άλλων χωρών. Αν ο κ.
Σόλμπες, ένας Ισπανός, κοιτούσε στη χώρα του, θα έβλεπε πληθωρισμό και ρυθμούς
ανάπτυξης άνω του μέσου όρου. Τα νέα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν τη Δευτέρα
στην Ιταλία έδειξαν επιτάχυνση του πληθωρισμού τον Μάρτιο από το 2,8% στο
3,1%. Ο πληθωρισμός για το σύνολο της ευρωζώνης κινείται στο 2,6% (Μάρτιος)
και δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης προς το 2%, το ανώτατο αποδεκτό όριο για
την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Έξι γερμανικά ινστιτούτα οικονομικών ερευνών αναθεώρησαν πρόσφατα προς τα κάτω
τις προβλέψεις τους για την ανάπτυξη της γερμανικής οικονομίας, από το 2,75%
στο 2,1%. Ορισμένοι οικονομολόγοι είναι περισσότερο απαισιόδοξοι. Η Γαλλία
φαίνεται και αυτή να υποστηρίζει την ανάγκη μείωσης των επιτοκίων από την
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Παρά το γεγονός ότι η γαλλική οικονομία αποδίδει
ακόμη καλά, ορισμένοι βασικοί οικονομικοί δείκτες προαναγγέλλουν επιβράδυνση
των ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης.

Θετικές προοπτικές

Οι περισσότεροι οικονομολόγοι, ωστόσο, συμφωνούν ότι η πιθανότερη εξέλιξη
είναι η ρυθμοί ανάπτυξης της ευρωζώνης να είναι υψηλότεροι της τάσης της
παγκόσμιας οικονομίας. Αυτό σημαίνει ότι η ευρωπαϊκή οικονομία θα είναι φέτος
από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες στον πλανήτη. Την ίδια στιγμή,
όμως, καθώς οι κίνδυνοι για οικονομική επιβράδυνση υπάρχουν, πολλοί πιστεύουν
ότι το κεντρικό πιστωτικό ίδρυμα της ευρωζώνης πρέπει να περικόψει τα επιτόκια
για προληπτικούς λόγους.

Η Κέλι Τόνκιν, οικονομολόγος του οίκου Λέχμαν Μπράδερς, τόνισε: «Υπάρχουν
επιχειρήματα για τη μείωση των επιτοκίων, αλλά είναι κυρίως θέμα πρόληψης και
όχι επείγουσας καταστολής». Τα επιχειρήματα για μείωση των επιτοκίων θα ήταν
ισχυρότερα, αν το ευρώ δεν ήταν το εξασθενημένο, σημείωσε η Τόνκιν, και
προσέθεσε ότι με την απουσία ενός ισχυρότερου ευρώ, τα ευρωπαϊκά επιτόκια θα
παραμείνουν κατά πάσα πιθανότητα αμετάβλητα έως τον Ιούνιο.

Το εξασθενημένο ευρώ θα βοηθήσει από μόνο του στη διατήρηση των υψηλών ρυθμών
ανάπτυξης της οικονομίας της ευρωζώνης μέσω της αύξησης των εξαγωγών. Ο
πρόεδρος της ομοσπονδίας γερμανικών βιομηχανιών προέβλεψε πρόσφατα ότι οι
γερμανικές εξαγωγές θα αυξηθούν φέτος κατά 10%.

Όσο τα μηνύματα από το μέτωπο της ευρωπαϊκής και της γερμανικής οικονομίας
παραμένουν μεικτά, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα διαθέτει επιχειρήματα για
να συνεχίζει την πολιτική αναμονής σε σχέση με το ύψος των επιτοκίων. Άλλωστε,
βάσει του καταστατικού λειτουργίας της, το κύριο καθήκον της είναι η
καταπολέμηση του πληθωρισμού. Και οι κίνδυνοι για την άνοδό του, σύμφωνα με
την ΕΚΤ, εξακολουθούν να υπάρχουν.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης