12 ερωτήσεις κι απαντήσεις για τις αλλαγές

Αναλυτικές διευκρινίσεις για την πρόταση της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης
παρέχει το υπουργείο Εργασίας – Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Σε χθεσινοβραδινή του ανακοίνωση το αρμόδιο υπουργείο δίνει εξηγήσεις για όλο
το πακέτο των προτεινόμενων αλλαγών στο Ασφαλιστικό και κυρίως για τα όρια
ηλικίας και τον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων.

1. Ποιους δεν αφορά η πρόταση ασφαλιστικής μεταρρύθμισης;

Η πρόταση του υπουργείου δεν αφορά τους σημερινούς συνταξιούχους.

Δεν αφορά όσους μέχρι την ισχύ του νέου νόμου έχουν θεμελιώσει, σύμφωνα με την
ισχύουσα σήμερα (παλαιά) νομοθεσία, συνταξιοδοτικά δικαιώματα και μπορούν να
καταστούν συνταξιούχοι. Αυτοί μπορούν να συνεχίσουν, εάν το επιθυμούν, την
εργασία τους και να κάνουν χρήση του δικαιώματος συνταξιοδότησης στο μέλλον,
όποτε το επιλέξουν. Είναι προφανές ότι η παραμονή τους στην εργασία και
συνεπώς στην ασφάλιση, προσαυξάνει τη σύνταξή τους, υπολογιζόμενη σύμφωνα με
το παλαιό καθεστώς.

Επίσης, η πρόταση του υπουργείου Εργασίας δεν αφορά όσους θα θεμελιώσουν,
σύμφωνα με την ισχύουσα σήμερα νομοθεσία, συνταξιοδοτικά δικαιώματα μέχρι τις
31/12/2006. Και αυτοί μπορούν μετά τον χρόνο αυτό να συνεχίσουν να εργάζονται
και η τελική σύνταξή τους θα υπολογιστεί επίσης σύμφωνα με την ισχύουσα σήμερα
νομοθεσία.

Είναι προφανές ­ παρατηρεί το υπουργείο ­ ότι όσοι έχουν θεμελιώσει δικαιώματα
για πλήρη σύνταξη ή θα θεμελιώσουν τέτοια δικαιώματα μέχρι την 31/12/2006,
αλλά δεν έχουν το απαιτούμενο όριο ηλικίας, δεν θίγονται από τις προτεινόμενες
ρυθμίσεις. Μπορούν να παραμείνουν εκτός εργασίας μέχρι τη συμπλήρωση του ορίου
ηλικίας ή να συνεχίσουν την ασφάλισή τους εργαζόμενοι με προσαύξηση της
σύνταξής τους.

2. Ποιους αφορά η πρόταση μεταρρύθμισης;

Αφορά όλους τους ασφαλισμένους όλων των ασφαλιστικών οργανισμών που δεν
υπάγονται στις παραπάνω κατηγορίες, χωρίς καμία διάκριση μεταξύ «παλαιών» και
«νέων» ασφαλισμένων (προ του 1993 και μετά), ανδρών και γυναικών. Κάποιες από
τις προτεινόμενες ρυθμίσεις δεν θα έχουν εφαρμογή σε ορισμένους ασφαλιστικούς
οργανισμούς, λόγω των ιδιαιτεροτήτων τους (ΟΓΑ, «ένστολοι» κ.λπ.).

3. Πώς γίνεται η μετάβαση από το ισχύον σήμερα σύστημα στο προτεινόμενο;

Η μετάβαση γίνεται με τρόπο λογικό, σε μακρό χρονικό διάστημα, δεν είναι βίαιη
και απότομη. Εξασφαλίζει δε ­ σύμφωνα με το υπουργείο ­ εκτός των όσων έχουν
προαναφερθεί και όλα τα μέχρι την ισχύ του νέου νόμου ασφαλιστικά δικαιώματα
των εργαζομένων. Προτείνονται από το υπουργείο ρυθμίσεις που θα ισχύουν αμέσως
μετά την ψήφιση του νόμου και ρυθμίσεις που θα αρχίσουν εφαρμοζόμενες μετά την
1/1/2007.

Για παράδειγμα, η ρύθμιση για τον υπολογισμό της σύνταξης αρχίζει να
εφαρμόζεται από της ισχύος του νέου νόμου, ενώ η σταδιακή αύξηση των ορίων
ηλικίας (6 μήνες κατ’ έτος) αρχίζει ισχύουσα από την 1/1/2007. Τα
προαναφερόμενα δεν ισχύουν προφανώς για όσους έχουν θεμελιώσει ήδη ή θα
θεμελιώσουν δικαιώματα συνταξιοδότησης μέχρι την 31/12/2006.

4. Ποιο θα είναι το μετά την ισχύ του νέου νόμου ύψος αναπλήρωσης των
συντάξεων και πώς θα γίνεται ο υπολογισμός τους;

Προτείνεται από το αρμόδιο υπουργείο το ύψος αναπλήρωσης της κύριας σύνταξης
για 35 χρόνια ασφάλισης ή 10.500 ημέρες εργασίας (πλήρης σύνταξη), να είναι το
60% των συντάξιμων αποδοχών, όπως αυτές θα καθοριστούν και το ύψος αναπλήρωσης
της επικουρικής σύνταξης να είναι το 20% των συντάξιμων αποδοχών για τον ίδιο
χρόνο ασφάλισης.

Ο υπολογισμός της σύνταξης προτείνεται από το υπουργείο Εργασίας να γίνεται
επί του μέσου όρου των συντάξιμων αποδοχών των καλύτερων 10 ετών της
τελευταίας δεκαπενταετίας, αναπροσαρμοζόμενων κατά το ποσοστό αύξησης των
μισθών.

Για τον υπολογισμό των συντάξεων (εξαιρούνται προφανώς εκείνοι τους οποίους
δεν αφορούν οι ρυθμίσεις και έχουν περιγραφεί προηγουμένως) η τελική σύνταξη
θα είναι το άθροισμα δύο τμημάτων συντάξεων. Το ένα τμήμα θα αφορά τη σύνταξη
που προκύπτει από την ισχύουσα νομοθεσία ­ δηλαδή την μέχρι της έναρξης ισχύος
του νέου νόμου ­ και το δεύτερο τμήμα θα αφορά τη σύνταξη που προκύπτει για
τον χρόνο ασφάλισης μετά την ισχύ του νέου νόμου, σύμφωνα με τις νέες
ρυθμίσεις. Με τον τρόπο αυτό υπολογισμού των συντάξεων γίνονται απολύτως
σεβαστά όλα τα μέχρι τώρα δικαιώματα των ασφαλισμένων και οι μεν παλαιότεροι
εξ αυτών, με μικρές απώλειες, είναι πολύ κοντά προς το ισχύον σύστημα, οι δε
νεώτεροι πλησιάζουν προς το νέο.

Στους παραπάνω υπολογισμούς των συντάξεων αυτονόητο είναι ­ κατά το υπουργείο
Εργασίας ­ ότι θα υπάρξουν οι αναγκαίες προσαυξήσεις λόγω οικογενειακών βαρών
ή λόγω της ασφάλισης με το καθεστώς των βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων.

Χρήσιμο είναι να αναφερθεί ότι από το υπουργείο οι αυτοαπασχολούμενοι
ασφαλίζονται με βάση τις ασφαλιστικές κλάσεις οι οποίες θεωρούνται και
συντάξιμες αποδοχές.

5. Θα υπάρχει ευελιξία στο χρόνο αποχώρησης;

Ο εργαζόμενος ­ κατά το υπουργείο Εργασίας ­ θα έχει την ευελιξία να φεύγει
αργότερα ή νωρίτερα από τα 35 χρόνια. Στην περίπτωση που αποφασίσει να
συνεχίσει να εργάζεται και μετά το 35ο έτος, η σύνταξή του θα προσαυξάνεται
κάθε χρόνο (1,714% η κύρια, 0,571% η επικουρική).

Αν αποφασίσει να αποχωρήσει πριν από το 35ο έτος θα μειώνεται αντίστοιχα.

6. Τι προβλέπεται για τις ασφαλιστικές εισφορές;

Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας διατηρείται η τριμερής χρηματοδότηση για τους
μετά την 1/1/1993 ασφαλισμένους και θα ρυθμιστούν οι μέχρι τώρα εξ αυτού του
λόγου οφειλές του κράτους προς τους ασφαλιστικούς οργανισμούς. Το ύψος των
εισφορών και ο επιμερισμός τους ανάμεσα στους εργαζομένους, τους εργοδότες και
το κράτος διατηρούνται στα ίδια επίπεδα για μισθωτούς και αυτοαπασχολούμενους,
όπως έχουν καθοριστεί από τον Ν. 2084/92. Οι υφιστάμενες υψηλότερες εισφορές
για ασφαλισμένους και εργοδότες προτείνεται να προσαρμοστούν σταδιακά μέχρι τα
ανώτερα όρια.

7. Τι προτείνεται ως προς τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης;

Το αρμόδιο υπουργείο Εργασίας διευκρινίζει τα εξής:

α) Ποιους αφορούν οι αλλαγές: Το ισχύον για τους περισσότερους
ασφαλισμένους 65ο έτος ως όριο ηλικίας προτείνεται ως ενιαίο όριο κύριας και
επικουρικής σύνταξης για άνδρες και γυναίκες, μισθωτούς και αυτοτελώς
απασχολουμένους, παλαιούς και νέους ασφαλισμένους. Η ρύθμιση αυτή θα έχει
μακρά σταδιακή προσαρμογή, που θα αρχίσει να εφαρμόζεται για όσους
συνταξιοδοτηθούν από το 2007 και μετά και δεν ανήκουν στις εξαιρέσεις που ήδη
έχουν αναφερθεί.

β) Ποιους δεν αφορούν οι αλλαγές: Από το όριο αυτό της ηλικίας
συνταξιοδότησης θα εξαιρεθούν κλάδοι ή ειδικές κατηγορίες εργαζομένων, για
τους οποίους θα καθοριστούν ύστερα και από τον διάλογο διαφορετικά όρια
ηλικίας (π.χ. ειδικά επαγγέλματα, βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, γυναίκες
με ανήλικα παιδιά).

Για τα όρια ηλικίας των γυναικών ιδιαίτερα υπάρχει μια πανσπερμία διατάξεων
διαφορετικών από ταμείο σε ταμείο που πρέπει να τις εξετάσει κανείς με πολλή
προσοχή, ώστε να μην υπάρξουν τελικά από τις ρυθμίσεις ευνοημένες ή
αδικημένες.

γ) Γυναίκες – μητέρες: Για τις μητέρες προτείνεται η πριμοδότησή τους
με πλασματικό χρόνο ασφάλισης για κάθε παιδί που απέκτησαν (π.χ. δύο χρόνια)
για θεμελίωση σύνταξης ή την προσαύξησή της, ανεξάρτητα αν ήσαν εργαζόμενες ή
όχι κατά τον χρόνο που απέκτησαν τα παιδιά τους. Η αναγνώριση αυτού του
πλασματικού χρόνου δεν συναρτάται με τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης.
Παραμένει προς εξέταση ο χρόνος έναρξης ισχύος της ρύθμισης αυτής και οι
προϋποθέσεις εφαρμογής της.

Η πρόταση του υπουργείου θα περιλαμβάνει επίσης προβλέψεις που όμως δεν έχουν
οριστικοποιηθεί για τις διαζευγμένες γυναίκες.

8. Προβλέπεται μειωμένη σύνταξη πριν από τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας
των 65 ετών στην πρόταση μεταρρύθμισης;

Όπως διευκρινίστηκε από το υπουργείο Εργασίας, δίδεται το δικαίωμα με τη
συμπλήρωση του 60ού έτους χορήγησης σύνταξης μειωμένης κατά 1/200 για κάθε
μήνα που υπολείπεται μέχρι τη συμπλήρωση του 65ου έτους, χωρίς να απαιτείται η
ύπαρξη ασφαλιστικού δεσμού (προϋπόθεση ελάχιστου αριθμού ημερομισθίων κατά την
τελευταία πενταετία). Προτείνεται επίσης η συνταξιοδότηση χωρίς όριο ηλικίας
όσων ασφαλισμένων πραγματοποίησαν 40 χρόνια ασφάλισης ή 12.000 ημέρες εργασίας
συμπεριλαμβανομένης και της στρατιωτικής θητείας. Η ρύθμιση αυτή είναι νέα
ρύθμιση και ευνοεί όσους εισέρχονται σε μικρή ηλικία στην αγορά εργασίας. Τα
40 χρόνια είναι μια διευκόλυνση για συνταξιοδότηση σε μικρότερη ηλικία. Δεν
έχουν καμία επιβαρυντική εφαρμογή στα βαρέα – ανθυγιεινά επαγγέλματα. Κατά το
υπουργείο Εργασίας δεν πρέπει να συγχέεται με την αύξηση της 35ετίας για πλήρη
σύνταξη στα 40 χρόνια, ούτε με τα όρια ηλικίας της 35ετίας για ειδικές
κατηγορίες ασφαλισμένων, για τις οποίες η πρόωρη συνταξιοδότηση θα
εξακολουθήσει να ισχύει.

9. Τι προβλέπει η πρόταση για τα κατώτερα όρια σύνταξης;

Η θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης (κατώτερης σύνταξης) αποκτάται με 4.500
ημερομίσθια ή 15 χρόνια ασφάλισης (όπως ισχύει και σήμερα). Η σύνταξη αυτή για
τους προ του 1993 ασφαλισμένους ανέρχεται σήμερα στις 124.300 δρχ. και αφορά
το ΙΚΑ και τα λοιπά ταμεία μισθωτών. Για τους μετά το 1993 ασφαλισμένους, το
ποσό της υπολογίζεται για 15 χρόνια ασφάλισης, λαμβάνοντας υπόψη ως συντάξιμες
αποδοχές το μέσο κατά κεφαλήν ΑΕΠ του 1991, όπως διαμορφώνεται με τις κατ’
έτος αυξήσεις, προσαυξημένο κατά 50%. Σήμερα είναι κάτω από τις 65.000 δρχ.

Προτείνεται από το υπουργείο Εργασίας η αλλαγή του καθεστώτος αυτού, γιατί τα
κατώτερα όρια των παλαιών ασφαλισμένων δεν ανταποκρίνονται σε καμία
ανταποδοτικότητα και επιδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Μία επιπλέον
ανωμαλία του συστήματος αυτού είναι ότι για τους χαμηλόμισθους ασφαλισμένους
τα κατώτερα όρια ισούνται και με συντάξεις που αντιστοιχούν σε 7.000 έως
10.000 ημέρες ασφάλισης και γι’ αυτό αποτελούν λόγο αποφυγής της ασφάλισης
μετά τη συμπλήρωση 4.500 ημερών ασφάλισης. Προτείνεται για όλους τους
μισθωτούς ως κατώτερη σύνταξη η ισχύουσα για τους νέους ασφαλισμένους, όπως
κάθε φορά αναπροσαρμόζεται. Η επιδότησή της από τον κρατικό προϋπολογισμό
μέχρι του ύψους του σημερινού κατωτάτου ορίου των 124.300 δρχ. (όπως κάθε φορά
αναπροσαρμόζεται) να συνδεθεί με εισοδηματικά κριτήρια αντίστοιχα με το ΕΚΑΣ.
Η επιδότηση αυτή θα αφορά πλέον παλαιούς και νέους ασφαλισμένους και είναι
μέτρο κοινωνικά δίκαιο.

Η βασική σύνταξη του ΟΓΑ, που το ύψος της σήμερα είναι 48.200 δρχ. και που
αφορά και τους ανασφάλιστους και απόρους συγχρόνως, διατηρείται ως έχει.
Ανάλογη ρύθμιση προς την κατώτερη σύνταξη των μισθωτών προτείνεται να ισχύσει
και για τους αυτοαπασχολούμενους.

10. Τι προτείνεται να συμβεί με τους κοινωνικούς πόρους που σήμερα
κατευθύνονται προς ορισμένους ασφαλιστικούς οργανισμούς;

Προτείνεται οι πόροι αυτοί σε συνδυασμό με τα άλλα μέτρα, να κατευθυνθούν στη
στήριξη ολόκληρου του ασφαλιστικού συστήματος με μακρά μεταβατική περίοδο.

11. Ποια είναι η πρόταση για τα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα;

Προτείνεται από το υπουργείο Εργασίας η διατήρηση του καθεστώτος των βαρέων
και ανθυγιεινών επαγγελμάτων με τις ευνοϊκότερες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης
που ισχύουν, είναι όμως αναγκαίος ο αποχαρακτηρισμός από το καθεστώς αυτό
πολλών από αυτά, αφού στην εποχή μας έχουν υπάρξει σημαντικές αλλαγές στην
οργάνωση της παραγωγής, τις συνθήκες εργασίας και την τεχνολογία. Είναι όμως
προφανές ότι σε επαγγέλματα όπως οικοδόμοι, μεταλλωρύχοι, εργάτες στις στοές,
εργάτες καθαριότητας και άλλα βαριά επαγγέλματα, δεν τίθεται κανένα θέμα
αλλαγής του ορίου ηλικίας.

12. Τι αλλάζει ως προς την οργανωτική δομή του συστήματος;

Προτείνεται από το υπουργείο Εργασίας η δημιουργία 8 Ταμείων Κύριας Ασφάλισης
(ΙΚΑ, Δημοσίου, ΟΑΕΕ, ΟΓΑ, ΔΕΚΟ, Τραπεζών, Επιστημόνων, Τύπου).

Κατάργηση των σημερινών επικουρικών ταμείων και υπαγωγή των ασφαλισμένων τους
για επικούρηση στους κλάδους επικούρησης των ταμείων όπου υπάγονται για κύρια
ασφάλιση.

Προτείνεται επίσης η μετατροπή των Ταμείων Πρόνοιας (Εφάπαξ) σε
αυτοδιοικούμενα και αυτοδιαχειριζόμενα Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου με
συγκεκριμένους κανόνες λειτουργίας, διαχείρισης και εποπτείας.