Η σκιά της βίας στοιχειώνει τα Βαλκάνια

Με κάθε μέσο. Αλβανόφωνοι εγκαταλείπουν τα σπίτια τους μετά τις πρόσφατες συγκρούσεις των σκοπιανών δυνάμεων ασφαλείας με τους Αλβανούς αντάρτες

Πριν από λίγο καιρό οι τίτλοι των ειδήσεων ανά τον κόσμο περιέγραφαν τη χώρα
σαν να βρισκόταν στο χείλος του πολέμου. Στο μυαλό πολλών ανθρώπων ο πόλεμος
έχει ήδη αρχίσει. Ο χρόνος για συνομιλίες και διεθνή μεσολάβηση έχει σχεδόν
τελειώσει.

Οι αξιωματούχοι και οι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του ΝΑΤΟ και της
διεθνούς κοινότητας ­ που επισκέπτονται το Τέτοβο κατά τις αποστολές τους στην
περιοχή ­ χάνουν την ουσία, καθώς απορρίπτουν τη σύγκρουση που υποβόσκει.

Μετρούν τα πυρά και, ευτυχώς, τα λίγα πτώματα και αποκαλούν την κατάσταση
μικρή κρίση για την τοπική ασφάλεια που ενθαρρύνεται από μικρές και ανόμοιες
ομάδες εξτρεμιστών, που δρουν κατά μήκος των συνόρων του Κοσσυφοπεδίου. Αυτό
όμως που δεν βλέπουν είναι αυτό το οποίο υπάρχει στο μυαλό των ανθρώπων.

Στο Τέτοβο, κάθε νέος αλβανόφωνος λέει ότι είναι έτοιμος να πάει στα δάση μαζί
με τους μαχητές. Μέχρι στιγμής, οι ένοπλοι του NLA έπαιζαν «στη γαλαρία» της
διεθνούς σκηνής.

Η εξέγερση, όπως θα πει κάθε αλβανόφωνος, γίνεται για τη διαπραγμάτευση και
«τα δικαιώματα», όχι για το μίσος μεταξύ των εθνοτήτων και τα σύνορα.

Όμως, καθώς οι συγκρούσεις εξαπλώνονται, εξίσου αυξάνεται και η πιθανότητα για
άλλη μία καταστροφή.

«Θυμάμαι μετά το τέλος του πολέμου στο Κοσσυφοπέδιο, πριν από περίπου δύο
χρόνια», λέει μια νεαρή αλβανόφωνη σε ένα μπαρ στο Τέτοβο, «οι φίλοι μου
άρχισαν να συμπεριφέρονται και να ντύνονται διαφορετικά.

Ήθελαν να μοιάζουν με τα μέλη του Εθνικού Απελευθερωτικού Στρατού ή τους
Μουτζαχεντίν». Κάτοικοι της περιοχής παραδέχονται ότι πολλοί από τους άνδρες
του Εθνικοαπελευθερωτικού Στρατού είχαν πολεμήσει στο Κοσσυφοπέδιο, πως όπλα
και προμήθειες προέρχονται από τη γειτονική επαρχία, όμως επιμένουν ότι
πρόκειται για «τοπική έκφραση θυμού ενάντια στις διακρίσεις». Ωστόσο, αν το
μυαλό των περισσοτέρων σταματά στο ενδεχόμενο μιας εναλλακτικής δημοκρατικής
επιλογής για τη διεκδίκηση δικαιωμάτων από το «να πάνε στα δάση», όλο και
περισσότερο αυξάνεται η άρνηση από πολλούς πολίτες της FYROM να δεχθούν ότι οι
αλβανόφωνοι υφίστανται πράγματι αδικίες.

Κάτι που συμβαίνει. Η ανεργία σε μερικές αλβανικές περιοχές κυμαίνεται στο
60%. Υφίστανται διακρίσεις στη στέγαση, την υγεία, τη μόρφωση και τις
κοινωνικές παροχές. Πιο εμφανές, το θέμα της επίσημης αναγνώρισης της γλώσσας
τους.

Το εστιατόριο «Elektra» στο Τέτοβο είναι ένας τεράστιος άδειος χώρος.

Την εποχή του κομμουνισμού, ανήκε στο κράτος και προσφερόταν για γάμους και
επίσημες γιορτές. Σήμερα λειτουργεί συνεταιρικά. Το προσωπικό του είναι
Βόσνιοι, Σέρβοι, Αλβανοί και Σκοπιανοί. Διευθυντής του είναι ο Βόιτσε
Στοϊκόφσκι. Φαίνεται λογικός και φιλικός. «Για να είμαι ειλικρινής», λέει,
«όλα άρχισαν από το Κοσσυφοπέδιο. Ζούσαμε ευτυχισμένοι όλοι μαζί. Η νέα γενιά
των Αλβανών αυξάνει την ένταση.

Παραπονιούνται για τη μεταχείρισή τους, όμως ποιος οδηγεί Mercedes και ποιος
Ficas (τα φθηνά, χαμηλής ποιότητας αμάξια των Σκοπίων); Οι Αλβανοί είναι
εκείνοι που οδηγούν Mercedes». Στο θέμα της γλώσσας είναι επίσης αδιάλλακτος.
«Αν η πλειοψηφία του Τέτοβο είναι Αλβανοί, τότε θα έπρεπε να μιλώ αλβανικά.

Τι θα γινόταν τότε με τα δικά μου “ίσα δικαιώματα”; Εδώ είναι FYROM. Και θα
πρέπει να μιλούμε τη γλώσσα μας».