Οι προοπτικές των επιτοκίων στην Ελλάδα και την ευρωζώνη

Διευθυντής σχεδιασμού και οργάνωσης της Τράπεζας Αττικής

Το επίπεδο των επιτοκίων αποτελεί καθοριστικό, όχι όμως μοναδικό, παράγοντα
για τους αναπτυξιακούς ρυθμούς, αλλά και το ύψος του πληθωρισμού σε κάθε
οικονομία.

Για τη διαμόρφωση των επιτοκίων στην ευρωζώνη, πρέπει να επισημανθεί ότι οι
οικονομίες των χωρών-μελών της Ε.Ε. βρίσκονται σε διαφορετικό σημείο του
οικονομικού κύκλου. Έτσι, χώρες με σχετικά υψηλό πληθωρισμό, όπως Ιρλανδία,
Ολλανδία και Ισπανία, δεν θα επιθυμούσαν τη μείωση των επιτοκίων, ενώ άλλες
θεωρούν ότι μία σημαντική μείωση των επιτοκίων από την ΕΚΤ θα βελτιώσει τον
ρυθμό ανάπτυξης των οικονομιών τους.

Τα σημερινά επίπεδα των ελληνικών επιτοκίων φανερώνουν την ονομαστική σύγκλισή
τους με τα αντίστοιχα μέσα επιτόκια της Ευρωζώνης.

Πρέπει βέβαια να επισημανθεί ότι η σύγκριση των ελληνικών επιτοκίων με τα μέσα
επιτόκια των άλλων χωρών της ευρωζώνης δεν λαμβάνει υπόψη σημαντικούς
παράγοντες, όπως η οικονομική και επιχειρηματική δομή, ο πιστωτικός κίνδυνος,
ο πληθωρισμός και η διάρθρωση του τραπεζικού συστήματος.

Χαρακτηριστική όμως είναι η πλήρης εναρμόνιση στα επιτόκια των στεγαστικών
δανείων, λόγω χαμηλού κινδύνου αλλά και πρόβλεψης θετικών μακροπρόθεσμων
συνθηκών, ενώ οι διαφορές στα επιτόκια βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης
επιχειρήσεων αντανακλούν τις διαφορές στον πληθωρισμό και στις ελληνικές
επιχειρηματικές δομές.

Αντίθετα, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές διαφορές στα επιτόκια των
καταναλωτικών δανείων και των πιστωτικών καρτών, προϊόντα στα οποία οι
ελληνικές τράπεζες εφαρμόζουν «εναρμονισμένα» επιτόκια μόνο σε προσφορές
εορτών ή μεταφοράς υπολοίπων για τις κάρτες, αποσκοπώντας στην αύξηση του
μεριδίου τους στην αγορά.

Παραμένει το γεγονός ότι στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα δεν υφίσταται η
δυνατότητα πληροφόρησης για το σύνολο των δανείων τού κάθε ιδιώτη πελάτη,
γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο και αυτό αντανακλά σε αυξημένα επιτόκια.

Η περαιτέρω μείωση των ελληνικών επιτοκίων και κυρίως των spreads, είναι
δυνατή:

* Με την αναμενόμενη σταδιακή μείωση των επιτοκίων από την ΕΚΤ.

* Με την περαιτέρω αποδέσμευση των υποχρεωτικών, στην Τράπεζα της Ελλάδος,
καταθέσεων την 1/7/2001 και την 1/1/2002. Οι αποδεσμεύσεις αυτές θα προσδώσουν
ρευστότητα στο σύστημα και θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση των spreads
των επιτοκίων.

* Με τη βελτίωση των συνθηκών στην κεφαλαιαγορά ώστε να προσελκύσει μέρος των
υψηλότοκων κεφαλαίων, να μειώσει το μέσο κόστος χρήματος των τραπεζών
αντισταθμίζοντας παράλληλα τις απώλειες εσόδων από τόκους με έσοδα από το
Asset Management και το Private Banking.

Σημειώνουμε ότι για τις ελληνικές νομισματικές αρχές είναι επιθυμητή η μείωση
των επιτοκίων της ΕΚΤ και η ενίσχυση του ευρώ, όχι όμως η άμεση μείωση των
επιτοκίων από τις ελληνικές τράπεζες, καθώς ελλοχεύει ο κίνδυνος υπερθέρμανσης
της οικονομίας. Άλλωστε με τα σημερινά επίπεδα πληθωρισμού η μείωση των
επιτοκίων καταθέσεων είναι δύσκολη και αυτό επηρεάζει τις κινήσεις στα
επιτόκια των δανείων.