ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ Να λείπει το βούτυρο

Εξοπλισμοί ή κοινωνικές δαπάνες; Το δίλημμα που διχάζει το ΠΑΣΟΚ έχει
παρελθόν. Ήταν όμως πάντοτε σύνθετο και δεν υπήρξε ποτέ θέμα αρχής. Στο
κλασικό παράδειγμα του 1911, η βρετανική κυβέρνηση έλυσε το πρόβλημα
ανεβάζοντας τη φορολογία των πλουσίων. Αυτό καθιστά σαφές ότι καθοριστική σε
τέτοιου είδους διλήμματα είναι μια τρίτη παράμετρος, καθαρά δημοσιονομική.

Δύο δεκαετίες αργότερα, ο κόσμος βυθίζεται στην παγκόσμια οικονομική κρίση.
Στη Βρετανία, η ανεργία φτάνει στα 4 εκατομμύρια. Ο υπουργός Οικονομικών Νέβιλ
Τσάμπερλεν ­ πιστός στο δόγμα των ισοσκελισμένων ισολογισμών ­ είδε τις
απαιτήσεις για κοινωνικές δαπάνες (επιδόματα ανεργίας) να πολλαπλασιάζονται,
την ύφεση να μειώνει δραστικά τα έσοδα. Για να περιορίσει τα ελλείμματα,
άρχισε δραστικές περικοπές στις αμυντικές δαπάνες. Τα εξοπλιστικά προγράμματα
πλήρωσαν το μάρμαρο με σχεδόν καθολική συναίνεση του βρετανικού πολιτικού
κόσμου. Μόνο ορισμένοι, όπως ο Τσώρτσιλ που έμοιαζε να έχει πίσω του το
πολιτικό του μέλλον, προειδοποιούσαν για την ανισορροπία των βρετανικών
εξοπλισμών σε σχέση με εκείνων των ανταγωνιστών τους. Οι αντιδράσεις αυτές
όμως αποδίδονταν σε εσωκομματικά κίνητρα.

Η βρετανική κυβέρνηση είχε τη λογική με το μέρος της. Τα δημόσια ταμεία ήταν
άδεια. Στο Λονδίνο προτίμησαν να κατευνάσουν τις απαιτήσεις του Τόκιο, της
Ρώμης και του Βερολίνου. Τελικά, στο Μόναχο το 1938, ο Τσάμπερλεν αναγκάστηκε
να διαπραγματευτεί τον διαμελισμό της Τσεχοσλοβακίας για να κερδίσει καιρό για
εξοπλισμούς. Η ιστορία μπορεί να διαβαστεί με πολλούς τρόπους. Στο θέμα της
περικοπής των εξοπλισμών, η κυβέρνηση Σημίτη έχει τη λογική με το μέρος της. Η
απόφασή της όμως δημιουργεί ένα κενό στα εξοπλιστικά προγράμματα μετά το 2004.
Σε αυτό ακριβώς το διάστημα λήγει η «περίοδος χάριτος» των Ολυμπιακών Αγώνων.
Και τότε θα αρχίσει να φαίνεται αν αποδίδει καρπούς η ευρωπαϊκή προοπτική της
Τουρκίας. Μήπως πρέπει να περιμένουμε με το βούτυρο;