Ο συνδικαλισμός και το ευρωπαϊκό κοινωνικό κίνημα

<

Χρήστος ΠολυζωγόπουλοςΕν όψει της Διάσκεψης που θα συνδιοργανωθεί από τη
ΓΣΕΕ, «ΤΑ ΝΕΑ» και το ελληνικό τμήμα του Ευρωπαϊκού Ομίλου Λόγοι Δράσης στην
Αθήνα, στις 3, 4 και 5 Μαΐου, και κατά την οποία, με βασικό προσκεκλημένο τον
διεθνούς φήμης Γάλλο κοινωνιολόγο Πιερ Μπουρντιέ, θα συζητηθούν οι προτάσεις
του για την αναγκαιότητα της συγκρότησης ενός Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Κινήματος,
ως απαραίτητη προϋπόθεση για την οικοδόμηση μιας Κοινωνικής Ευρώπης, καθώς και
για τους όρους υλοποίησής του, «ΤΑ ΝΕΑ» ανοίγουν έναν πρώτο κύκλο συζητήσεων.
Έχοντας ήδη φιλοξενήσει κατά αποκλειστικότητα, σε διεθνές επίπεδο, τις βασικές
θέσεις του Πιερ Μπουρντιέ πολύ πριν να κοινοποιηθούν αναλυτικά (βλ. φύλλα της
1-2/7/2000, 22/7/2000, 25/9/2000 και στην ιστοσελίδα http: //www. geocities.
com/logoidrasis) και οι οποίες παρουσιάζονται στο νέο του βιβλίο Προς ένα
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Κίνημα (που μόλις εκδόθηκε στη Γαλλία και πρόκειται να
εκδοθεί στα ελληνικά τις επόμενες ημέρες από τις εκδόσεις Πατάκη, καθώς και σε
όλες τις χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής), «ΤΑ ΝΕΑ» θα φιλοξενούν κάθε
Δευτέρα του Απριλίου τοποθετήσεις και αντιδράσεις εκπροσώπων του
συνδικαλιστικού κινήματος, των κοινωνικών κινημάτων και του κόσμου της
διανόησης. Αυτός ο δημόσιος διάλογος είναι μέρος ενός διεθνούς διαλόγου στον
οποίο μετέχουν, κατά το ίδιο διάστημα, και άλλες ευρωπαϊκές εφημερίδες, στη
βάση των παρακάτω ερωτήσεων:

1. Συμφωνείτε με την ιδέα ότι ένα ενοποιημένο ευρωπαϊκό κοινωνικό
κίνημα μπορεί να αποτελέσει τη μοναδική αποτελεσματική μορφή οργάνωσης ενάντια
σε μια παγκοσμιοποίηση που ηγεμονεύεται από το νεοφιλελεύθερο όραμα;

2. Ποια είναι τα εμπόδια και οι αντιστάσεις που πρέπει να περιμένουμε
σε μια τέτοιου είδους προσπάθεια υπερεθνικής οργάνωσης του κοινωνικού
κινήματος;

3. Πιστεύετε στη δυνατότητα και την προοπτική μιας άμεσης συνεργασίας
μεταξύ των ερευνητών και των μαχητικών στελεχών; Ποιες είναι οι προϋποθέσεις
της; Πώς μπορεί να οργανωθεί μια τέτοια συνεργασία; Ποιες παγίδες θα πρέπει να
αποφευχθούν;

4. Πιστεύετε στη δυνατότητα και την προοπτική μιας πολιτικής
κινητοποίησης ενάντια στις στρατηγικές απολιτικοποίησης των κυρίαρχων
οικονομικών δυνάμεων και πέραν των κάθε είδους διαχωρισμών κατά στόχους και
κατά έθνη;

5. Για σας, η ιδέα μιας ενοποιημένης ευρωπαϊκής συνδικαλιστικής
πολιτικής είναι τελείως ουτοπική ή, αντίθετα, είναι μια εν τη γενέσει
κοινωνική πραγματικότητα και μια ήδη δρομολογημένη διαδικασία;

6. Πώς μπορεί να επιτευχθεί μια νέα μορφή υπερ-μεθοριακής εργατικής
αλληλεγγύης; Μήπως είναι απαραίτητη η δημιουργία δικτύων «από κάτω» στο
εσωτερικό των πολυεθνικών επιχειρήσεων; Αν ναι, ποιες είναι οι πιθανότητες και
τα όρια μιας τέτοιας στρατηγικής για τη διεθνοποίηση του συνδικαλιστικού
αγώνα;

7. Ποιες είναι οι υλικές προϋποθέσεις για τη δυνατότητα ύπαρξης ενός
πραγματικού συνδικαλιστικού διεθνισμού;

8. Πώς μπορούν να διαμορφωθούν οι αναγκαίες δυνατότητες επικοινωνίας
και συντονισμού για να επιτευχθεί ένας τέτοιος στόχος; Πιστεύετε στην ιδέα
δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού θερινού πανεπιστημίου συνδικαλιστών; Τι θα έπρεπε
να προβάλλει και να προωθεί ένα τέτοιο πανεπιστήμιο;

9. Αν είναι αλήθεια ότι το ευρωπαϊκό κοινωνικό κίνημα έχει ανάγκη από
τα Μέσα για να υπάρξει και να επιβληθεί μέσα στον δημόσιο χώρο, με ποιο τρόπο
μπορεί να επιτευχθεί η υπεύθυνη και αξιόπιστη συνεργασία από τη μεριά των
δημοσιογράφων και των υπόλοιπων πρωταγωνιστών του μεσοενημερωτικού πεδίου;

Η πρόταση του Π. Μπουρντιέ για ένα ενοποιημένο ευρωπαϊκό κίνημα σε μια περίοδο
που η παγκοσμιοποίηση επιτελείται με όρους κυριαρχίας του νεοφιλελευθερισμού
αποτελεί μια ουσιαστική και αποτελεσματική μορφή οργάνωσης ενάντια στις
πολιτικές απορρύθμισης και υποβάθμισης των κοινωνικών δικαιωμάτων στην Ευρώπη.

Το περιεχόμενο της παγκοσμιοποίησης δεν αποτελεί «μοιραία» εξέλιξη που
απορρέει αντικειμενικά από την ίδια της τη φύση, αλλά αντίθετα συνιστά έκφραση
συγκεκριμένης πολιτικής. Απέναντι σε αυτή την πολιτική όσοι ευαισθητοποιούνται
για το μέλλον της ευρωπαϊκής κοινωνίας οφείλουν να αντιτάξουν μια ενεργητική
πολιτική στάση και συμπεριφορά που θα αποτελεί εναλλακτική παρέμβαση απέναντι
στους όρους που επιτελείται η διεθνοποίηση και η πορεία της Ευρώπης.

Μια πορεία που θέτει προτεραιότητα σε οικονομικές στοχεύσεις στο όραμα της
ανταγωνιστικότητας θέτοντας σε δεύτερη μοίρα το κοινωνικό περιεχόμενο.

Η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού κοινωνικού κινήματος αποτελεί έκφραση
αποκατάστασης της πολιτικής απέναντι στην «απολιτικοποίηση» που χαρακτηρίζει
τις μέρες μας.

Το ευρωπαϊκό κοινωνικό κίνημα αποτελεί παράλληλα μια διπλή πρόκληση. Αφενός
μεν επιχειρεί να υπερβεί τον εθνικό χαρακτήρα των παρεμβάσεων πείθοντας ότι ο
εθνικός ορίζοντας, παρά την αναμφισβήτητη και σήμερα σημασία των εθνικών
αγώνων, δεν επαρκεί για να δώσει ουσιαστικές απαντήσεις στα σύγχρονα
προβλήματα με τις διεθνοποιημένες διαστάσεις τους. Αφετέρου στοχεύει στη
συνεργασία τόσο σε εθνικό όσο και σε υπερεθνικό επίπεδο των επιμέρους
κοινωνικών κινημάτων.

Τα κινήματα αυτά είτε παρουσιάζουν στις εθνικές τους εκφράσεις μια μακρόχρονη
ιστορία (π.χ. συνδικαλισμός) είτε βρίσκονται σε εμβρυακή φάση (π.χ. κίνημα
ανέργων).

Παρ’ όλα αυτά, «παλαιά» και «νέα» κινήματα όπως το συνδικαλιστικό, το
αγροτικό, το κίνημα των διανοουμένων και των ανέργων οφείλουν να προσαρμοσθούν
στις απαιτήσεις των καιρών με παρεμβάσεις στο εσωτερικό τους, να αναζητήσουν
όρους συνεργασίας μεταξύ τους και να συντονίσουν τη δράση τους σε ευρωπαϊκό
επίπεδο.

Τα προβλήματα υλοποίησης ενός τέτοιου στόχου είναι πολλά. Η διαφορετικότητα
των επιμέρους κινημάτων, η διαφορά κουλτούρας και γλώσσας που συναντάται σε
εθνικό επίπεδο, η έλλειψη επικοινωνίας, οι εσωγενείς παθογένειες, η πίεση των
εξωτερικών παραγόντων και η κυριαρχία των αρχών του νεοφιλελευθερισμού που
αντιμάχονται τα συλλογικά οράματα αποτελούν τα κυριότερα εμπόδια. Εντούτοις η
πορεία αυτή είναι μονόδρομος για το μέλλον της κοινωνικής Ευρώπης και η
στήριξή τους «από τα κάτω» συνιστά βασικό παράγοντα για την επιτυχία της.

Το συνδικαλιστικό κίνημα επωμίζεται σημαντικό ρόλο σε αυτό το νέο εγχείρημα.

Άλλωστε εκπροσωπεί τη βασικότερη παραγωγική δύναμη στην κοινωνία, την εργασία,
που κατά την τελευταία 15ετία τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο
βρίσκεται αντιμέτωπη με την υποβάθμιση του περιεχομένου της παράλληλα με το
ανησυχητικά και επικίνδυνα διογκωμένο φαινόμενο της ανεργίας.

Το ελληνικό και ευρωπαϊκό συνδικαλιστικό κίνημα οφείλει να συνειδητοποιήσει σε
βάθος την αναγκαιότητα να επιτύχει την αναμόρφωσή του, να υπερβεί την εθνική
εσωστρέφεια, να ενισχύσει τον διεθνοποιημένο χαρακτήρα και να αναζητήσει
διαύλους επικοινωνίας και συνεργασίας με άλλα κοινωνικά κινήματα.

Η δημιουργία όρων κατοχύρωσης της ουσιαστικής ενότητάς του στη βάση της
κοινότητας των συμφερόντων της μισθωτής εργασίας με ριζική αντιμετώπιση του
φαινομένου της παραταξικοποίησης, η προσέλκυση νέων κατηγοριών εργαζομένων στα
συνδικάτα (π.χ. νέων, γυναικών, ευέλικτων εργαζομένων), η καταπολέμηση του
οργανωτικού κατακερματισμού αποτελούν στόχους του ελληνικού συνδικαλιστικού
κινήματος που εντάσσονται στη νέα προβληματική για ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό
συνδικαλιστικό κίνημα. Αυτό με τη σειρά του θα πρέπει να ενισχύσει τις
ανταλλαγές και τις συνεργασίες του προκειμένου να δημιουργηθούν οι βάσεις για
έναν συντονισμένο παρεμβατικό ρόλο των συνδικάτων στον ευρωπαϊκό χώρο με την
παράλληλη άσκηση πίεσης από τα εθνικά συνδικάτα προς τη Συνομοσπονδία των
Ευρωπαϊκών Συνδικάτων να αναλάβει έναν τέτοιο ρόλο. Ο νέος αυτός ρόλος
προϋποθέτει την απογραφειοκρατικοποίηση των λειτουργιών της ΣΕΣ και την
ενίσχυση των εθνικών συνεργασιών για τη δημιουργία κοινών κανόνων δράσης.

Η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πανεπιστημίου συνδικαλιστών αποτελεί μια
πρωτοποριακή ιδέα που έχει ανάγκη υποστήριξης. Η καταγραφή και ανάλυση των
εθνικών ιδιαιτεροτήτων, ώστε αυτές να ληφθούν σοβαρά υπόψη για τη δημιουργία
όρων διεθνοποιημένης παρέμβασης, αποτελεί τον ένα άξονα στον οποίο θα πρέπει
να δώσει έμφαση ένας τέτοιος θεσμός. Παράλληλα, ζητήματα οργάνωσης,
αυτονόμησης από εξωγενείς παράγοντες συλλογικής διαπραγμάτευσης, απεργίας και
άλλες ειδικές θεματικές ενότητες (π.χ. πλήρης απασχόληση, ευελιξία) μπορούν να
αποτελούν μια άλλη παράμετρο της θεματολογίας του.

Με την ευκαιρία της συμμετοχής του Π. Μπουρντιέ στο τριήμερο Συνέδριο τον Μάιο
και στην ειδική συνεδρίαση – συζήτηση για τον συνδικαλισμό ελπίζουμε ότι θα
αναπτυχθεί ειδικότερα και αναλυτικότερα η ανάγκη ενός αναμορφωμένου
συνδικαλισμού ως συμβολή στον εκπολιτισμό της αγοράς και στη δημιουργία μιας
Ευρώπης που δεν θα είναι αποτέλεσμα της βούλησης του πολυεθνικού κεφαλαίου,
αλλά των λαών της.

Ο Χρήστος Πολυζωγόπουλος είναι πρόεδρος της ΓΣΕΕ