ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Όρια; Ποια όρια;

Η κατάσταση είναι γνωστή: οι πολίτες έχουν όλο και περισσότερες επιλογές
στον ελεύθερο χρόνο τους και μία (μόνο) από αυτές είναι τα ΜΜΕ, που προσφέρουν
ενημέρωση και ψυχαγωγία. Διασκορπιζόμενοι όμως σε διάφορες δραστηριότητες,
δυσχεραίνουν το έργο των διαφημιστών που προσπαθούν να εντοπίσουν «κρίσιμη
μάζα» καταναλωτών για να επικοινωνήσουν αποτελεσματικά τα μηνύματά τους.
Αδιάφορο; Ίσως και όχι.

Κανονικά, δεν θα έπρεπε να υπάρχει κάποιο πρόβλημα για τους διαφημιστές. Νέο
περιβάλλον σημαίνει και νέες ευκαιρίες: το «διασπαζόμενο» κοινό και ο
πολλαπλασιασμός των μέσων δίνει δυνατότητες για συνδυαστική και στοχευμένη
επικοινωνία. Προϋποθέτει όμως νέο τρόπο σκέψης, εκμάθηση νέων εργαλείων και
πειραματισμό με (αρχικά) αβέβαια αποτελέσματα. «Μη νομίζετε ότι αδημονούμε να
στοχεύσουμε ­ το πολυβόλο είναι ευκολότερο από το τόξο…», έλεγε γνωστός
Ευρωπαίος διαφημιστής σε πρόσφατη συνάντηση της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων.
Απόδειξη αυτού, η διστακτική ακόμα μεταφορά κονδυλίων στο Ίντερνετ, το ισχυρό
αλλά περίπλοκο νέο μέσο.

Τι κάνουν όμως τα ΜΜΕ για να ικανοποιήσουν το αίτημα της αγοράς για «μαζικά»
νούμερα; Τον τελευταίο καιρό όλο και τολμηρότερα πράγματα, με τα όρια (όπως
τουλάχιστον τα εννοούν ορισμένοι) να υποχωρούν.

Ωστόσο, ίσως το Ίντερνετ, ως νέο μέσο, εδώ να διεκδικεί δικαίως τις δάφνες του
καινοτόμου. Βλέποντας το μεγάλο του πλεονέκτημα, το προσωπικό («Daily Me»)
δελτίο ειδήσεων, να αφήνει αδιάφορο το κοινό ­ στις ΗΠΑ εκτιμάται ότι μόνον το
5% των χρηστών επιλέγει τέτοια μέθοδο πληροφόρησης ­, τώρα δείχνει να
προσαρμόζεται: το δελτίο ειδήσεων που παρουσιάζει τη μεγαλύτερη αύξηση χρηστών
(πλέον 5,7 εκατ. τον μήνα) είναι αυτό της υπηρεσίας NakedNews. com, όπου οι
τηλεπαρουσιαστές γδύνονται σταδιακά κατά τη διάρκεια της εκπομπής. Πουλάνε
τρέλα; Μόνον εκ πρώτης όψεως, καθώς το περιεχόμενο του δελτίου είναι ιδιαίτερα
σοβαρό, με πολιτικά θέματα, οικονομικές ειδήσεις επιπέδου CNN, αλλά και
τέσσερα ολόκληρα λεπτά (χρόνος άνω του μέσου όρου στην Αμερική) διεθνούς
ειδησεογραφίας. «Ας χειροκροτήσουμε το NakedNews που κάνει ό,τι αρμόζει στο
Ίντερνετ, δηλαδή την υπέρβαση των ορίων των παραδοσιακών μέσων», γράφει ο Τέρι
Ανζούρ στο Online Journalism Review του Φεβρουαρίου, ενώ ο παραγωγός του
δελτίου Έλιοτ Σούλμαν συμπληρώνει μιλώντας στην «Washington Post»: «Η έμφαση
είναι στην ειδησεογραφία, το απλό γυμνό μπορεί κανείς να το βρει παντού»…

Και η τηλεόραση; Ποντάροντας στο τελευταίο της χαρτί, τις ζωντανές αθλητικές
μεταδόσεις, αρχίζει να επεμβαίνει στο ίδιο το προϊόν: το αμερικανικό δίκτυο
NBC δημιούργησε σε συνεργασία με την Ομοσπονδία Πάλης (δηλαδή το στημένο
«υπερθέαμα» που εκεί θεωρείται πάλη) το XFL, ένα νέο πρωτάθλημα αμερικανικού
ποδοσφαίρου, με στόχο την αύξηση της εμπορικότητας του αθλήματος. Σε τι
διαφέρει από το κανονικό άθλημα; Σε οτιδήποτε απευθύνεται σε «βασικά»
ένστικτα. Έχει περισσότερη βία και αίμα, καθώς οι κανόνες προστατεύουν
λιγότερο τη σωματική ακεραιότητα των παικτών. Ικανοποιεί την ακραία
περιέργεια, καθώς τοποθετούνται μικρόφωνα στα αποδυτήρια, αλλά και στους
παίκτες που πρέπει πλέον να προσέχουν και το λεξιλόγιό τους. Τέλος, προσφέρει
περισσότερο γυμνό, καθώς οι νέες cheerleaders των ομάδων κάνουν τις
παραδοσιακές (όπως αυτές στους αγώνες μπάσκετ στην Ελλάδα) να φαίνονται σαν
θεούσες. Όχι πως αυτό ξαφνιάζει: τα δημοφιλέστερα ολυμπιακά αθλήματα στις ΗΠΑ
είναι το πατινάζ και η ενόργανος γυμναστική γυναικών…

Τα πρώτα αποτελέσματα ­ 11 εκατομμύρια τηλεθεατές ­ ήταν εξαιρετικά. Σε αυτό
βοήθησε και η προσωπικότητα του τηλεσχολιαστή, κ. Τζέση Βεντούρα, πρώην
«παλαιστή» και νυν κυβερνήτη της Μινεσότα, ο οποίος έχει και προεδρικές
βλέψεις. Γνωρίζει άλλωστε ότι για να ασχολούνται μαζί σου πρέπει να μην είσαι
βαρετός και αυτό σημαίνει να ξεπερνάς ενίοτε τα όρια. Άλλωστε όλα τα μέσα
αναπολούν την εποχή Λιουίνσκι, με τις υψηλές κυκλοφορίες, ακροαματικότητες και
τηλεθεάσεις ­ και τους ευτυχέστατους διαφημιστές…

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων
και μέλος του Δ.Σ. της IFRA, παγκόσμιου οργανισμού για την τεχνολογία στα ΜΜΕ.