ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Τέλειωσε η συζήτηση

Θα πρέπει κάποια στιγμή ν’ αναλογισθούμε σοβαρά πώς διεξάγεται ο δημόσιος
διάλογος σ’ αυτό τον τόπο. Από μια άποψη βρισκόμαστε σε προνομιακή θέση: η
επικαιρότητα μάς θυμίζει ακριβώς πώς δεν πρέπει να γίνεται.

Οι πολίτες μάθαμε αίφνης προχθές ότι ολοκληρώθηκε η ενώπιον του Κοινοβουλίου
συζήτηση για τις αναθεωρητέες διατάξεις του Συντάγματος. Το μόνο που μένει
τώρα είναι να ψηφιστούν ­ και, με δεδομένη τη «γενναιοδωρία» της προηγούμενης
Βουλής και τους συσχετισμούς δυνάμεων της παρούσας, είναι βέβαιο ότι οι
συντριπτικά περισσότερες από τις τελικές προτάσεις θα υπερψηφισθούν, συλλήβδην
μάλιστα και χωρίς άλλη δημόσια επεξεργασία.

Στο μεταξύ, ουδείς Έλληνας εκτός Κοινοβουλίου και (αν είχα την παραμικρή ροπή
προς τα παιχνίδια της τύχης θα ήμουν πρόθυμος να στοιχηματίσω) ελάχιστοι εντός
γνωρίζουν σε τι συνίστανται οι τελικές αποκρυσταλλώσεις των επιμέρους άρθρων
και, κυρίως, βάσει ποιας επιχειρηματολογίας, ποιων διευκρινήσεων, συμβιβασμών
ή συναινέσεων, κατέληξε η Βουλή στη θεσμική πρόταση που σε λίγες μέρες θα
επικυρωθεί.

Ο εκτεταμένος, για τα ελληνικά μέτρα, εξωκοινοβουλευτικός διάλογος έμεινε έτσι
κλειστό κύκλωμα, ανέγγιχτο από την όποια ενέργεια του αποφασίζοντος πολιτικού
οργάνου. Αρκετές εφημερίδες και δημοσιογράφοι, που δεν είναι και δεν θέλουν να
είναι εγχειρίδια και καθηγητές, αντίστοιχα, Συνταγματικού Δικαίου, έκαναν,
όπως μπορούσαν, το ενημερωτικό χρέος τους, μόνο που, από τη φύση του, το
αναθεωρητικό εγχείρημα, για να βγει προς τα έξω, απαιτεί χώρο, χρόνο και
διαπαιδαγώγηση.

Στοιχεία που μόνο μια πραγματικά ελεύθερη τηλεόραση και, κυρίως, οι ίδιοι οι
βουλευτές θα μπορούσαν να εισφέρουν. Η απουσία της πρώτης και η αδυναμία
επικοινωνίας της συντριπτικής πλειοψηφίας των δευτέρων επικάθησαν σε μια ήδη
παραφορτωμένη και προσωποιημένη συζήτηση, για να αφήσουν, όσους
ενδιαφερόμαστε, μετέωρους ανάμεσα στην πάλη για κατανόηση και την έλλειψη
μέθεξης.

Κι ενώ ο αναθεωρητικός διάλογος αποδεικνυόταν εξωστρεφής μόνο στις ακρότητές
του και απροσπέλαστος στην ουσία του, στο κομματικό μέτωπο ενέσκηψαν τον
τελευταίο καιρό δύο εξίσου θεαματικές προσκλήσεις επικοινωνίας. Με κοινή
ασφαλώς αιτία τη διάθεση αντίδρασης στη δημαρχιακή απειλή, τόσο το «άνοιγμα
στην κοινωνία» της κυβερνητικής παράταξης όσο και το «άνοιγμα στην Αριστερά»
της αξιωματικής αντιπολίτευσης δεν συνιστούν στην ουσία παρά ανοίγματα στο
κενό.

Πώς θεωρεί άραγε το ΠΑΣΟΚ ότι είναι δυνατό να (επανα)προσεγγίσει το κοινωνικό
σώμα, όταν παγιώνει όλο και περισσότερο τη συμπεριφορά ­ κομματική,
κυβερνητική, επικοινωνιακή ­ που υποτίθεται ότι το ίδιο έχει διαπιστώσει ότι
το αποξένωσε από αυτούς που τώρα ξαναθυμάται;

Και πώς είναι δυνατό να θεωρηθεί σοβαρή πρόταση, έστω στάση, η ξαφνική
επίδειξη λεκτικής μετριοπάθειας και πολιτικής διαλλακτικότητας του προέδρου
της Νέας Δημοκρατίας, όταν, την ίδια στιγμή, μαίνεται εκ μέρους του κόμματός
του η εθνικά επιζήμια υπονόμευση της κυβέρνησης, όχι ως πολιτικού φορέα αλλά
ως εκφραστή του γενικού συμφέροντος;

Ειδικά στο θέμα του νέου αεροδρομίου, η κατά τα άλλα ανοικτή σε συμπράξεις
δεξιά παράταξη έχει ήδη διαπράξει δύο κεφαλαιώδη ατοπήματα: δεν περίμενε να
δει αποτέλεσμα για να κρίνει και πασχίζει με κάθε τρόπο να κλονίσει την
εμπιστοσύνη του κοινού σε κάτι που η πολιτική τάξη, των διαμαρτυρομένων
συμπεριλαμβανομένων, έφτιαξε για να προσφέρει και όχι για να αποκομίσει
όφελος.

Μου θυμίζουν όλα αυτά έναν φίλο των εφηβικών χρόνων που, κάθε φορά που
στριμωχνόταν, έλεγε «τέλειωσε η συζήτηση». Μόνο που στον δημόσιο χώρο η
στοιχειωδώς σοβαρή συζήτηση δεν αποτελεί προνόμιο αλλά δημοκρατικό καθήκον.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.