Διαστάσεις Η «ανοιχτή κοινωνία» έκλεισε

Βιομηχανικήεκτροφή. «Ο ιός, πάντως, κυκλοφορεί ελεύθερος!» (του Σεργκέι, από τη «Μοντ»)

«Κατασκευάσατε μια σιδηροδρομική γραμμή μέσα στην κοιλάδα», έλεγε ο Βρετανός
συγγραφέας Τζων Ράσκιν το 1889, απευθυνόμενος προς τις εταιρείες σιδηροδρόμων.
«Η κοιλάδα εξαφανίστηκε, μαζί της και οι θεοί. Και τώρα, κάθε ηλίθιος στο
Μπάξτον μπορεί να πάει στο Μπέικγουελ σε μισή ώρα, και κάθε ηλίθιος στο
Μπέικγουελ να πάει στο Μπάξτον».

Αν ζούσε σήμερα ο Ράσκιν, θα έγραφε τα ίδια για τα ζώα. Κάθε πρόβατο μπορεί να
διασχίσει την Αγγλία σε μισή ώρα. Όπως ανακάλυψε όμως με έκπληξη η βρετανική
κυβέρνηση αυτή την εβδομάδα, μαζί με τα πρόβατα ταξιδεύουν εξίσου γρήγορα και
οι αρρώστιες τους. Η περίφημη «ανοιχτή κοινωνία», όπου τα κεφάλαια, τα
εμπορεύματα, οι άνθρωποι και οι ιδέες ταξιδεύουν χωρίς περιορισμούς,
μεταμορφώθηκε έτσι μέσα σε λίγες ημέρες σε «κλειστή κοινωνία». Έκλεισαν οι
δρόμοι που οδηγούν στα εργοστάσια. Έκλεισαν τα ιπποδρόμια για τους πρώτους
αγώνες της σαιζόν. Έκλεισε το γήπεδο όπου θα γινόταν το εξαεθνές πρωτάθλημα
ράγκμπυ (και εκφράζονται φόβοι ότι σύντομα θα κλείσουν και τα γήπεδα
ποδοσφαίρου). Έκλεισαν δεκάδες σχολεία. Έκλεισαν τρία πάρκα στην καρδιά του
Λονδίνου για να προστατευθούν τα ελάφια που ζουν εκεί. Έκλεισαν οι ζωολογικοί
κήποι. Έκλεισαν και τα εκλογικά κέντρα: η κυβέρνηση Μπλαιρ ίσως να αναγκαστεί
να αναβάλει τις εκλογές για το φθινόπωρο.

Ο αφθώδης πυρετός μοιάζει με μεσαιωνική πληγή, αλλά είναι μια σύγχρονη
επιδημία. Ο ίδιος ο ιός δεν είναι κακός, δεν σκοτώνει τον άνθρωπο: όπως
συμβαίνει όμως και με τον ιό της γρίπης, μεταδίδεται με φρενήρη ρυθμό χάρις
στην παγκοσμιοποίηση. Ανεβαίνει στα αεροπλάνα, ταξιδεύει με αυτοκίνητα και
πλοία. Πηδά μέσα σε λίγες ώρες από τη μια γωνιά της χώρας στην άλλη. Τα σύνορα
δεν μπορούν να τον σταματήσουν. Ακόμη και το Κόσοβο ­ τι ειρωνεία! ­ έκλεισε
τις πόρτες του για να αποφύγει την «αγγλική πανώλη».

Υπάρχει μια σκοτεινή πλευρά σ’ αυτήν την κοινωνία της αφθονίας, του πάχους,
της ευημερίας των παιδιών μας, σημειώνει ο Αντόνιο Πολίτο στη
Ρεπούμπλικα. Κάποτε, τα ζώα γεννιόντουσαν, μεγάλωναν και πέθαιναν στο
ίδιο μέρος. Όχι πια. Οι Άγγλοι εξάγουν δαμάλια στη Γαλλία, τα εισάγουν όμως
από τη Ναμίμπια, καμιά δεκαριά χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Επιπλέον, η απόφαση
της βρετανικής κυβέρνησης να κλείσουν τα μικρά σφαγεία και να συγκεντρωθεί η
σφαγή στις μεγάλες μονάδες έχει ως αποτέλεσμα τα ζώα να διανύουν τεράστιες
αποστάσεις και στο εσωτερικό της χώρας. Υπολογίζεται ότι ένα γουρούνι
ταξιδεύει από 160 ως 320 χιλιόμετρα για να φτάσει στο σφαγείο ­ όπου
στοιβάζεται σε βάρβαρες συνθήκες. Έτσι, οι κίνδυνοι μετάδοσης των ασθενειών
πολλαπλασιάζονται. Και ο έλεγχός τους γίνεται πολύ πιο δύσκολος.

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να εντοπίσει τα αίτια αυτής της
κατάστασης: η προσπάθεια των μεγάλων εταιρειών να ελαχιστοποιήσουν το κόστος
παραγωγής και να μεγιστοποιήσουν το κέρδος. Αλλά το τίμημα είναι υψηλό.