«Τα ΤΕΙ και η προκρούστεια θεωρία»

Εάν το 1983 ο Απόστολος Κακλαμάνης, υπουργός Παιδείας τότε, πολιτικός με
διορατικότητα, είχε αφεθεί να εφαρμόσει το όραμά του, τη δημιουργία δηλαδή της
Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα, η χώρα μας δεν θα είχε σήμερα
το «προνόμιο!!!» να είναι η τελευταία χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που
εναρμονίζει την εκπαιδευτική πολιτική της με την πολιτική των άλλων 14 χωρών.
Το σχέδιο νόμου που τότε κατατέθηκε στη Βουλή από τον κ. Κακλαμάνη διέφερε σε
πολύ βασικά σημεία από τον νόμο 1404/1983 που τελικά ψηφίστηκε και απετέλεσε
από τότε τον θεσμικό νόμο των ΤΕΙ. Τα σημεία αυτά, με την πάροδο του χρόνου,
αποδείχθηκαν τόσο σημαντικά, ώστε άλλαξαν ριζικά τη φιλοσοφία του «οράματος
Κακλαμάνη» και συνετέλεσαν στη δημιουργία των προβλημάτων, ύπαρξης και
αναζήτησης της ταυτότητας των ΤΕΙ. Οι ισχυρές τότε πιέσεις των συντεχνιακών
κέντρων, των Πολυτεχνικών Σχολών, αλλά και η μη ενημερωμένη κοινή γνώμη που
θεωρούσε τα ΤΕΙ σαν μια φυσιολογική συνέχεια των ΚΑΤΕΕ, κατόρθωσαν, παρά την
αντίδραση προσωπικά του υπουργού αλλά και όλων των φορέων των Ιδρυμάτων, να
περάσουν τις απόψεις τους στον τότε Πρωθυπουργό της χώρας Α. Παπανδρέου και με
την προσωπική του παρέμβαση να τροποποιηθούν βασικά σημεία τού υπό συζήτηση
νόμου. Από τότε πέρασαν περίπου 18 χρόνια προσπάθειας και αγώνα των ΤΕΙ να
βρουν τον δρόμο που από την ίδρυσή τους, λόγω της τεχνολογικής δομής τους,
έπρεπε να είχαν ακολουθήσει. Τα ΤΕΙ με τη σοβαρή και χωρίς τυμπανοκρουσίες
προσπάθεια των εκπαιδευτικών αλλά και των φοιτητών τους, παρά την άδικη
μεταχείρισή τους από την Πολιτεία (άνισα έως ανύπαρκτα επαγγελματικά
δικαιώματα, με ρατσιστικούς όρους ή άρνηση συμμετοχής σε μεταπτυχιακά
προγράμματα των ΑΕΙ κ.λπ.) καταφέρνουν σιγά σιγά και μεθοδικά να κατακτούν την
αγορά εργασίας αλλά και να γίνονται αποδεκτοί οι απόφοιτοί τους, χωρίς
διακρίσεις, στα ΑΕΙ του εξωτερικού σε μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών.

Σ’ αυτό συνετέλεσαν αφ’ ενός μεν τα Τμήματα με καινοτόμες και ελκυστικές
ειδικότητες, αφ’ ετέρου δε η υποχρεωτική πρακτική εξάσκηση των αποφοίτων, που
τους εξασφάλιζε την απαραίτητη εμπειρία για άμεση εισαγωγή στο επάγγελμα.

Με την πάροδο λοιπόν του χρόνου, τα ΤΕΙ άρχισαν πλέον να γίνονται αποδεκτά, να
επικρατούν και να επιβάλουν την παρουσία τους σε τοπικό αλλά και σε πανελλήνιο
επίπεδο. Η κοινή γνώμη αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι οι εκπαιδευτικές αυτές
μονάδες της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης συμβάλλουν στην τεχνολογική ανάπτυξη της
χώρας σε πεδία έρευνας και εφαρμογής. Παράλληλα τα ΤΕΙ αρχίζουν, με μοχλό τη
συμμετοχή και χρηματοδότηση από ευρωπαϊκά προγράμματα, να εκσυγχρονίζουν και
να τροποποιούν τα προγράμματα σπουδών τους. Τότε με τη συναίνεση και του
υπουργείου Παιδείας κάποια Τμήματα των ΤΕΙ, ύστερα από γνωμάτευση υπευθύνων
παιδαγωγικών φορέων, επεξέτειναν τη διάρκεια σπουδών τους από επτά σε οκτώ
εξάμηνα, συμπεριλαμβανομένου και του εξαμήνου της πρακτικής εξάσκησης. Και
τότε ξεσπά πάλι η θύελλα. Οι ίδιοι κύκλοι οι οποίοι το 1983 είχαν σταθεί
εμπόδιο στην αρχική θεμελίωση και ανάπτυξη του θεσμού της Ανώτατης
Τεχνολογικής Εκπαίδευσης, συνεπικουρούμενοι από αντιφατικές και μη επαρκώς
αιτιολογημένες αποφάσεις διοικητικών δικαστών, αρχίζουν να εφαρμόζουν την
προκρούστεια θεωρία.

Αντί λοιπόν να πάρουν τον «έφηβο» πλέον θεσμό των ΤΕΙ και να τον «ενδύσουν» με
την κατάλληλη «εφηβική ενδυμασία», προσπάθησαν να του φορέσουν την «παιδική
ενδυμασία» της Ανώτερης, κατά το άρθρο 16 του Συντάγματος, Εκπαίδευσης. Και
επειδή, όπως ήταν φυσικό, ο έφηβος δεν χωρούσε στην «παιδική ενδυμασία»
προτίμησαν να κόψουν τα άκρα του εφήβου, προκειμένου να «χωρέσει» στην Ανώτερη
Εκπαίδευση και όχι στην Ανώτατη της οποίας είχε και έχει όλα τα
χαρακτηριστικά!!! Πράγματι με δικαστικές αποφάσεις ακυρώθηκε η αύξηση του
αριθμού των εξαμήνων σπουδών από επτά σε οκτώ και χρειάσθηκε η νομοθετική
παρέμβαση της Πολιτείας, για να παραμείνει «αρτιμελής» ο θεσμός. Σήμερα η
πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας, με τη συναίνεση του Πρωθυπουργού της
χώρας, ο οποίος προέρχεται από την ακαδημαϊκή κοινότητα, προχωρεί αποφασιστικά
στη λύση του Γόρδιου Δεσμού.

Οι συνάδελφοι πρυτάνεις των ΑΕΙ γνωρίζουν ασφαλώς πολύ καλά από την πορεία της
Ευρώπης ότι αυτή η ένταξη των ΤΕΙ στην Ανώτατη Εκπαίδευση ήταν όχι μόνο
επιβεβλημένη αλλά και πράξη δικαίου για τους αποφοίτους των έναντι των
αντίστοιχων Ευρωπαίων συναδέλφων τους (οδηγία 48/89, Διακήρυξη της Μπολώνιας).
Πιστεύω επομένως ότι, ανταποκρινόμενοι στην κοινή λογική και συμφέρον, μπορούν
να προτείνουν τη συμμετοχή των Πανεπιστημίων στην αναβάθμιση των ΤΕΙ, διά της
οργάνωσης κοινών ερευνητικών και αναπτυξιακών προγραμμάτων. Η πείρα των
Πανεπιστημίων μπορεί να «παντρευτεί» άριστα με την ευχέρεια εφαρμογής και
πρακτική των ΤΕΙ και η συνεργασία αυτή να συμβάλλει αμοιβαία στην ταχύτερη και
αποτελεσματικότερη απορρόφηση των ευρωπαϊκών οικονομικών ευκαιριών διά των
ανταγωνιστικών προγραμμάτων. Και παραφράζοντας το σύνθημα του Μάη του ’68
μπορούμε να ευχηθούμε: «Κάντε έρευνα και όχι πόλεμο».

Ο Μάρκος Καραναστάσης είναι πρόεδρος των ΤΕΙ Κρήτης.