Εναλλακτική απεξάρτηση: Η μοναξιά που νικάει την ηρωίνη

Φεύγει από την πόλη. Είναι το πρώτο βήμα μακριά από τις ουσίες. Φαίνεται
αποφασισμένος. Ακόμα κι αν δεν έχει ακόμη βρει τη δύναμη μέσα του, πρέπει
(τουλάχιστον) να μπορεί να περιμένει μέχρι να τη βρει. Προορισμός του είναι
ένας τόπος ήσυχος, μακριά από τον «πολιτισμό» και πολύ κοντά στη φύση. Εκεί
που ελπίζει ότι θα δημιουργήσει ο ίδιος, στην αρχή ίσως με τη βοήθεια
κάποιου… προχωρημένου, τις συνθήκες που θα τον φθάσουν στον στόχο του.

Μοναδικό του όπλο το σώμα του, η ισχυρή θέληση για την άσκησή του, και ο
χρόνος. Θα τον εκμεταλλευτεί μέχρι το τελευταίο λεπτό.

Η ημέρα του ξεκινάει στις εξήμισι το πρωί, με μερικά χιλιόμετρα βάδισμα ή
τρέξιμο και γυμναστικές ασκήσεις. Η σκληρή ­ σχεδόν ανελέητη ­ «τυραννία» του
σώματος είναι μια καλή αρχή. Εξάλλου, μία ημέρα μόνον είναι πολύ μικρή και
«γεμίζει» εύκολα με συνεχή χειρωνακτική δουλειά στο κτήμα. Στο τέλος της
ημέρας και ύστερα από ένα ζεστό μπάνιο, νιώθει την ευφορία της σωματικής
κούρασης να του γλυκαίνει την ψυχή.

Τρώει λίγο. Το φαγητό του είναι ελαφρύ, τροφές χωρίς πολλές τοξίνες και άλλα
περιττά. Άλλωστε, η ζωή του εκεί είναι απαλλαγμένη από καθετί περιττό,
ελεύθερη από «άχρηστες ανάγκες», όπως του λέει και ο «δάσκαλος». Στο σπίτι δεν
υπάρχει ούτε τηλεόραση. Μόνο ένα ραδιόφωνο.

Βρίσκεται όμως μες στη φύση, στη θάλασσα και τον απέραντο ορίζοντα που είχε
ξεχάσει πώς είναι. Μπορεί να παρατηρεί με ηρεμία τον εαυτό του και να κάνει
αναπνευστικές ασκήσεις, όπως τον συμβουλεύει ο «δάσκαλος».

Τα μαθήματα δεν θα διαρκέσουν παρά λίγες ημέρες. Ίσα ίσα για να κατανοήσει
κάποια βασικά πράγματα, κυρίως τι του κάνει η ηρωίνη στο κορμί και γιατί τόσα
χρόνια δεν έχει κατορθώσει να απεξαρτηθεί. Μετά, τη θεωρία θα την εφαρμόσει ως
στάση ζωής πλέον.

Τα παραπάνω δεν αποτελούν μέρος κάποιας στρατιωτικής άσκησης ή μιας
μοναστηριακής ζωής. Είναι η επιλογή κάποιων ανθρώπων που «χάρισαν» κάποια
χρόνια από τη ζωή τους στην απόλυτη εξάρτηση, στην αρρώστια της ηρωίνης. Δεν
είναι η καθημερινότητα μιας κοινότητας απεξάρτησης, αλλά η «άλλη» απεξάρτηση,
ο δρόμος στον οποίο οδηγούνται πολλοί χρήστες με γνώμονα την ελεύθερη βούληση,
την αυτοπειθαρχία και μια δύναμη που έχουν αποφασίσει να ξεθάψουν από μέσα
τους. Είναι ο δρόμος που ακολουθούν κάποιοι που δεν μπήκαν στη διαδικασία μιας
λίστας αναμονής για το πρόγραμμα της μεθαδόνης ή το «στεγνό». Είναι ίσως και η
προσωπική προετοιμασία κάποιων άλλων που περιμένουν να έρθει η σειρά τους για
την κοινότητα. Ο «εσωτερικός αγώνας» που δίνουν πολλοί τοξικομανείς,
επιλέγοντας να μην απευθυνθούν στους «ειδικούς». «Αρένα» για τον αγώνα αυτόν
είναι για αρκετούς τα νησιά και για άλλους το Άγιον Όρος ή ακόμα και ο
Στρατός. Και το «πρόγραμμα» το καθορίζουν οι ίδιοι. Κάποιοι μάλιστα παίρνουν
τα πρώτα «μαθήματα» από αυτούς που οι ίδιοι λένε «δασκάλους», ανθρώπους που
ακολούθησαν την ίδια διαδικασία και μπορούν να κάνουν κάποια πράγματα εύκολα
κατανοητά.

«Βασική αρχή να αποφασίζεις ελεύθερα»

«Όσοι έχουν απεξαρτηθεί μόνοι τους απλώς δεν φαίνονται σε καμιά στατιστική», αναφέρει ο Χάρης Λύτας, συγγραφέας του «Χωρίς ανάγκες σώματος»

«Αυτοσχέδιο» τρόπο απεξάρτησης έχει επιλέξει και ο πρωταγωνιστής στο βιβλίο
του Χάρη Λύτα «Χωρίς ανάγκες σώμα» που περιλαμβάνει αρκετά αυτοβιογραφικά
στοιχεία. Ο ήρωας συναντά έναν μοναχικό άνθρωπο ­ όλοι τον φωνάζουν δάσκαλο ­
σε κάποιο νησί του Αιγαίου και περνάει μαζί του δύο χρόνια ανακαλύπτοντας ξανά
τον εαυτό του και τις ανάγκες του.

«Οι λόγοι που έκαναν τον κεντρικό ήρωα του βιβλίου, τον Πάρη, να αναζητήσει
κατ’ αρχήν κάποιον δρόμο απεξάρτησης πέρα από τους τετριμμένους ήταν
περισσότεροι από ένας. Ήταν τα πενιχρά θετικά αποτελέσματα που έβλεπε γύρω
του, σε όσους κυρίως προέρχονταν από τις κοινότητες. Μας λέει ότι ποτέ δεν
πίστεψε τις διαφημίσεις για τις κοινότητες ούτε τις ανακοινώσεις τους για τα
ποσοστά των απεξαρτημένων. Διαπίστωνε κάθε τόσο πολλές πρόωρες διακοπές των
προγραμμάτων και υποτροπές, που δεν ήταν καθόλου λίγες σε σχέση με τον αριθμό
των εξαρτημένων που τα ακολουθούσαν», αναφέρει ο Χάρης Λύτας.

Ο Πάρης είχε επίσης διαπιστώσει «πως οι κοινότητες δεν είναι παρά μία βιτρίνα
που εξυπηρετεί την υποκριτική αγωνία της εξουσίας, η οποία γνωρίζει πολύ καλά
πως οι εκατό χιλιάδες εξαρτημένοι από την πρέζα στη χώρα μας δεν χωράνε ούτε
σε εκατό κοινότητες και σχεδόν κανείς δεν τις εμπιστεύεται, αφού για να
ενταχθείς στο πρόγραμμα πρέπει να αποδεχθείς την πλήρη υποταγή του εαυτού σου
σε κανόνες για τους οποίους σου απαγορεύεται να έχεις γνώμη».

«Ο αφηγητής κάνει σαφές ότι θεωρεί τις κοινότητες χώρους διακριτικής υποταγής,
κάτι σαν εξευγενισμένα στρατόπεδα συγκέντρωσης, ενώ ο ίδιος με τίποτα δεν
μπορούσε να ανεχθεί να μην είναι ελεύθερος».

Για τον ίδιο, αυτό που ονομάζεται εναλλακτική απεξάρτηση είναι «ο κλασικός
τρόπος. Απλώς όσοι έχουν απεξαρτηθεί μόνοι τους δεν φαίνονται από τις
στατιστικές ούτε κάνουν αισθητή την παρουσία τους. Υπάρχει όμως και κάτι άλλο
πολύ σπουδαίο για τον ήρωα. Γνωρίζει ανθρώπους που έχουν απεξαρτηθεί, συνήθως
μένοντας για μεγάλο διάστημα σε νησιά. Και είναι φυσικό να πιστέψει αυτό που
βλέπει και γνωρίζει και όχι τη θεραπευτική κοινότητα».

Ο Πάρης πρωταγωνιστής του βιβλίου, μαθαίνει από πρώτο χέρι πως η ελευθερία είναι που κυριαρχεί στην αυτοδύναμη απεξάρτηση

Με λίγα λόγια, για τον συγγραφέα τού «Χωρίς ανάγκες σώμα» η απεξάρτηση
βασίζεται στην ελευθερία. «Η ελευθερία είναι που κυριαρχεί στον δρόμο της
αυτοδύναμης απεξάρτησης που επιλέγει ο ήρωάς μας. Με ταυτόχρονη επιστροφή σε
γνήσιο φυσικό περιβάλλον μακριά από την άρρωστη μεγαλούπολη, και, κυρίως,
συνεχή δράση του σώματος. Με στόχο την αυτοδύναμη παραγωγή των φυσικών
οπιούχων ουσιών, των ενδογενών μορφινών ή ενδορφινών, των οποίων η λειτουργία
λόγω της χρήσης ηρωίνης είχε ανασταλεί και για τις οποίες του εξηγεί με
λεπτομέρειες ο δάσκαλος».

Όπως περιγράφει ο Πάρης, ο άνθρωπος που οριστικά δεν έχει πια ανάγκη την
ηρωίνη, απλώς αισθάνεται όπως όλος ο κόσμος. Έχει όμως ένα… πλεονέκτημα.
Έχει μάθει από… πρώτο χέρι πως η ελευθερία είναι στο χέρι του. Όπως του
έλεγε ο δάσκαλος, «αρκεί να μην αποδέχεσαι τις παράλογες απαιτήσεις της σάρκας
που σε κάνουν να φοβάσαι. Κι αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε μια κοινωνία
πνιγμένη στις πλαστικές και όχι μόνον εξαρτήσεις».

Ο συγγραφέας προτείνει: «Φίλε, πήγαινε στην εξοχή, στο νησί, και δούλεψε στα
χωράφια για λίγα χρόνια, ταλαιπώρησε το σώμα σου και αν αυτό το κάνεις με
επιμονή και με αυστηρή συνέπεια θα ανταμειφθείς. Το έγραψε κι ο Μπάροουζ 50
χρόνια πριν: Ο καλύτερος τρόπος για να κόψεις την πρέζα είναι η δουλειά σε
φάρμα απ’ το πρωί».

Κατάλαβα ότι η λύση ήταν μέσα μου

Το πρώτο «ξύπνημα» ήρθε στα 23 του χρόνια, μέσα σε ένα κρατητήριο όπου κάποιοι
τον βασάνιζαν εξευτελίζοντας την αξιοπρέπειά του. «Ήμουν 23 χρόνων όταν οι
αστυνομικοί μπήκαν στο σπίτι μου και βρήκαν μερικά γραμμάρια ηρωίνης. Στο
κρατητήριο όπου με οδήγησαν δεχόμουν κάθε είδους εξευτελισμού από τους
αστυνομικούς. Με έβριζαν, με μαστίγωναν, ένιωθα την αξιοπρέπειά μου να
εξαφανίζεται. Και τότε μου φαινόταν ότι μόνη διέξοδος ήταν η αυτοκτονία. Μια
μέρα αποφάσισα να το κάνω. Όμως ξαφνικά κατάλαβα ότι έπρεπε να αντιδράσω
αλλιώς. Να ψάξω μέσα μου για να βρω τη λύση».

Η αναζήτηση ξεκίνησε αμέσως μετά, όταν αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση. Ταξίδεψε
σε πολλά νησιά του Αιγαίου, αλλά και στις Ινδίες και το Νεπάλ. «Το ζητούμενο
και η ουσία της απεξάρτησης είναι να ανακαλύψεις από την αρχή τον εαυτό σου.
Και το πρώτο βήμα για να το πετύχεις είναι να απελευθερωθείς από συνθήκες που
σου δημιουργούν άγχος. Στην πόλη είναι αδύνατον να γίνει αυτό. Τα νησιά και οι
τόποι όπου μπορείς να απομονωθείς είναι το πιο κατάλληλο περιβάλλον. Πριν από
όλα όμως πρέπει κανείς να έχει βρει τη δύναμη μέσα του.

Και αυτό συμβαίνει, αφού καταλάβει κανείς τι είναι η εξάρτηση, τι είναι η
ηρωίνη. Όποιος κι αν πάρει ηρωίνη θα νιώσει καλά. Η ηρωίνη καλύπτει όλες τις
ανασφάλειες και απαντά σε όλα τα ερωτηματικά. Αργότερα έρχεσαι αντιμέτωπος με
την αλήθεια. Βλέπεις ότι όλα αυτά είναι ένα παραμύθι. Και από αυτό το σημείο
και μετά αρχίζουν τα δύσκολα».

Σήμερα τον αποκαλούν «δάσκαλο». Ο ίδιος, πάντως, λέει πως «δεν υπάρχουν
μαθητές και δάσκαλοι. Υπάρχουν μόνον άνθρωποι που με πολλή προσπάθεια
κατάλαβαν κάποια πράγματα και μπορούν να βοηθήσουν κάποιους άλλους για να
καταλάβουν και εκείνοι. Ο Άγγελος είναι σήμερα 44 ετών, εργάζεται και ζει με
την οικογένειά του στην Αθήνα.

Βρίσκοντας λύτρωση στο Άγιον Όρος

Πριν από λίγο καιρό γύρισε ο 19χρονος Βαγγέλης από τη Μονή Οσίου Γρηγορίου του
Αγίου Όρους. Για την επίσκεψη αυτή μιλάει ο πατέρας του. «Αποφάσισε να πάει
για να είναι μακριά από τις ουσίες και το κύκλωμα. Δεν ξεκίνησε με οδηγό την
πίστη. Την ίδια περίοδο ήταν εκεί και άλλοι πέντε νεαροί. Ορισμένοι από τους
μοναχούς έχουν πλέον γίνει ειδικοί κι αντιμετωπίζουν τα παιδιά με ιδιαίτερη
αγάπη».

Δέκα πέντε μέρες έμεινε «καθαρός» ο Βαγγέλης στο Άγιον Όρος. «Ένα μεσημέρι μού
είπε: Φεύγω τώρα. Φτάσαμε στην Αθήνα και ο Βαγγέλης πήγε αμέσως στην Ομόνοια.
Όμως την επόμενη μέρα ζήτησε να μπει σε πρόγραμμα απεξάρτησης. Σήμερα
παρακολουθεί το πρόγραμμα και περιμένει να μπει στην κλειστή φάση».

Πολλοί τοξικομανείς έχουν φτάσει στο κελί του πατέρα Επιφάνειου, ηγούμενου στο
μικρό μοναστήρι του Μυλοποτάμου. «Είναι άνθρωποι που έχουν ανάγκη να τους
δείξεις εμπιστοσύνη, να τους πλησιάσεις ψυχικά. Τους λείπουν οι στόχοι και η
εμπιστοσύνη στον εαυτό τους».

Ο πατέρας Ιωαννίκιος, ασκητής στο Άγιον Όρος, έχει ακόμη επικοινωνία με έναν
πρώην χρήστη που «καθάρισε» εκεί. «Οι τοξικομανείς που φτάνουν εδώ πρέπει να
είναι έτοιμοι για να προσπαθήσουν σκληρά», λέει.