Μαραθωνομάχη για το Κωπηλατοδρόμιο του 2004

Με κομψές μεν, αιχμηρότατες δε διατυπώσεις μεταξύ των εκπροσώπων της
Ελληνικής Αρχαιολογικής Εταιρείας και του υπουργού Πολιτισμού συνεχίστηκε χθες
η μάχη για το… πού ακριβώς έγινε η ιστορική Μάχη του Μαραθώνα. Δυόμισι
χιλιάδες χρόνια μετά, η αιτία της μάχης δεν είναι η υπεράσπιση του πάτριου
εδάφους, αλλά η χωροθέτηση στην περιοχή του Ολυμπιακού Κωπηλατοδρομίου για το
2004.

Κυβέρνηση και «Αθήνα 2004» από τη μία πλευρά, Αρχαιολογική Εταιρεία και
ορισμένες οικολογικές οργανώσεις από την άλλη βρίσκονται με τα όπλα επί
σκοπόν. Προς το παρόν, η αλλαγή χωροθέτησης δεν είναι διαπραγματεύσιμη. «Δεν
υπάρχει περίπτωση» τονίζουν, τόσο από πλευράς των υπουργείων ΠΕΧΩΔΕ και
Πολιτισμού όσο και από την Οργανωτική Επιτροπή, επιμένοντας στη χωροθέτηση που
είχε προτείνει στον Φάκελο Διεκδίκησης των Ολυμπιακών Αγώνων ο αείμνηστος
καθηγητής Κανδύλης.

Πολυσέλιδες επιστολές, ιστορικοί χάρτες, ενστάσεις ακαδημαϊκών, διισταμένες
απόψεις έγκριτων αρχαιολόγων, μελέτες παλαιογεωλόγων και συναφών ειδικοτήτων,
άφθονο φωτογραφικό υλικό, 11.000 υπογραφές πολιτών και 190 υπογραφές
προσωπικοτήτων επιστρατεύονται από την κάθε πλευρά για να τεκμηριώσουν την
αλήθεια της κάθε άποψης. Την ίδια στιγμή, η σκόνη και ο σκουπιδότοπος, το
αεροδρόμιο και οι αυθαίρετοι, οι περίπου 10.000 πτήσεις ετησίως και η
εγκαταλελειμμένη στρατιωτική βάση υποβαθμίζουν χρόνια τώρα το μοναδικής
ομορφιάς δάσος με τις κουκουναριές όπου, κι αν δεν είναι ακριβώς 176, σίγουρα
είναι δεκάδες τα είδη πουλιών που φωλιάζουν και προσπαθούν να επιβιώσουν.
Ειδικά στις καλαμιές…

Το πευκοδάσος. Οι αρμόδιοι διαβεβαιώνουν ότι δεν θα πειραχθεί

«Ελάτε να το συζητήσουμε» είπε ουσιαστικά χθες ο υπουργός Πολιτισμού Ευάγγελος
Βενιζέλος, καλώντας τα μέλη της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας (έτος
ιδρύσεως 1837) στις 22 Φεβρουαρίου στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων (;). Είχε
προηγηθεί η ανάγνωση της επιστολής που υπογράφουν ο πρόεδρος της Εταιρείας κ.
Γεώργιος Σ. Δοντάς, ο αντιπρόεδρος κ. Άγγελος Σ. Βλάχος και ο γενικός
γραμματέας κ. Βασίλειος Χ. Πετράκος.

«Η Αρχαιολογική Εταιρεία υποστηρίζει ότι εκείνοι που εισηγήθηκαν την κατασκευή
του Κωπηλατοδρομίου αγνοούσαν πλήρως την τοπογραφία του Μαραθώνος η οποία έχει
εξετασθεί δεκάδες φορές από μεγάλους ιστορικούς. Οι εισηγητές της κατασκευής
του έργου περιόρισαν το πεδίο της μάχης στον χώρο γύρω από τον Τύμβο των
Αθηναίων, άποψη που εξέφρασε και ο πρόσφατος επισκέπτης μας κ. Ζ. Ρογκ. Η
άποψη αυτή όχι μόνο είναι λανθασμένη, αλλά και εξωπραγματική διότι κατά τη
μάχη πολέμησαν 35.000-40.000 άντρες και σκοτώθηκαν, εκτός από τους 192
Αθηναίους, 6.400 Πέρσες.

Εάν δεχτούμε ότι η μάχη έγινε στον χώρο του Τύμβου, τότε οι Περσες δεν
πολέμησαν αλλά αφέθηκαν να σφαγούν κατά το σύστημα του Ταμερλάνου».

Με επιστολή της προς του υπουργό Πολιτισμού η Αρχαιολογική Εταιρεία ζήτησε χθες να μη γίνει στον Σχινιά το κωπηλατοδρόμιο

Στην ίδια επιστολή τα μέλη της Αρχαιολογικής Εταιρείας«αφιερώνουν» στον Ζ.
Ρογκ τον χρησμό που «έδωσε η Πυθία στον Βάττο από τη Θήρα»: «Αν εσύ ξέρεις
καλύτερα από μένα τη Λιβύη με τα πολλά τα πρόβατα, εσύ που δεν πήγες από μένα
που πήγα, πολύ θαυμάζω τη σοφία σου».

Ποιες ήταν όμως οι γραμμές που έκαναν τον υπουργό Πολιτισμού χθες να απαντήσει
γράφοντας επί λέξει: «από την ανάγνωση του κειμένου δεν είναι κατά την άποψή
μου σαφές αν το βαρύνον και τελικό επιχείρημά σας είναι αρχαιολογικό και
ιστορικοφιλολογικό ή συναισθηματικό, συμβολικό και ιδεολογικό».

Έπειτα από ένα εκτενές κομμάτι για την περιγραφή της ιστορικής μάχης όπως αυτή
υπάρχει στο βιβλίο της Δ’ Τάξης του Δημοτικού Σχολείου (σελ. 52), καταλήγουν
οι έγκριτοι αρχαιολόγοι προς τον υπουργό Πολιτισμού: «Πώς βρέθηκαν Πέρσες και
Αθηναίοι στο έλος αφού απέχει άνω των 5 χιλιομέτρων από εκεί που έγινε η μάχη
κατά τον κ. Ζ. Ρογκ και τους πληροφοριοδότες του;

Ο Σχινιάς σήμερα. Εγκατάλειψη και αυθαίρετα

Κύριε Υπουργέ,

Εμείς, και μαζί μας όλοι οι ειδικοί, ιστορικοί και αρχαιολόγοι, πιστεύουμε ότι
εκεί που θα κατασκευαστεί το Κωπηλατοδρόμιο έγινε η μάχη του 490 π.Χ. Εάν τα
επιχειρήματά μας δεν σας έπεισαν να ματαιώσετε την καταστροφή που έχει
αποφασιστεί, επικαλούμεθα ως έσχατο επιχείρημα εκείνο που είπε ο Κωστής
Παλαμάς πριν από 73 χρόνια μιλώντας για το ’21: επάνω από την αλήθεια των
πραγμάτων στέκεται η αλήθεια των ιδανικών».

Το ζήτημα από ένα σημείο και μετά φαίνεται να ξεφεύγει του ακριβούς
τοπογραφικού της Μάχης του Μαραθώνα και εξελίσσεται σε σύνθετη επιστημονική
κόντρα πολλαπλών επιπέδων με τη συμμετοχή αρχαιολόγων, γεωλόγων, ιστορικών,
οικολόγων, υπουργών και μελών της Ακαδημίας Αθηνών.

Στις 7 το απόγευμα της 22ας Φεβρουαρίου, στη συνάντηση που θα γίνει στο ΥΠΠΟ,
θα παρευρίσκεται και ο καθηγητής Γεωλογίας Ηλίας Μαργιολάκος. Σύμφωνα με τη
μελέτη Μαργιολάκου εκεί όπου σήμερα είναι στεριά, το 490 π.Χ. σε ένα μεγάλο
κομμάτι ήταν θάλασσα.

Ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ

«Για τη θέση της μάχης του Μαραθώνος στην περιοχή του Τύμβου υπάρχει ομοφωνία» λέει εγγράφως ο κ. Γ. Σταϊνχάουερ προϊστάμενος στη Β΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων

«Δεν καταλαβαίνω τι είναι αυτό που συζητάμε σήμερα» λέει χαρακτηριστικά ο
υπουργός ΠΕΧΩΔΕ κ. Κώστας Λαλιώτης. «Όταν έχουμε επιστημονικές αποδείξεις πως
το τοπίο ήταν διαφορετικό, υπάρχουν έρευνες για το θέμα από το 1981 που κανείς
δεν αμφισβήτησε για τον τόπο της Μάχης, και όταν οικολογικά το θέμα έχει
ξεκαθαρίσει, τι ακριβώς συζητάμε;».

Όπως επισημαίνει ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ, υπάρχουν σημαντικοί λόγοι για τους οποίους
το σημερινό οικοσύστημα «είναι κατ’ όνομα οικοσύστημα». Και αναφέρει την
ύπαρξη και λειτουργία από το ’47 του δεύτερου μεγαλύτερου αεροδρομίου στην
Αττική με 10.000 πτήσεις ετησίως, την πίστα μοτοκρός, την ύπαρξη της
στρατιωτικής βάσης από το 1953, τον σκουπιδότοπο. «Εδώ και 40 χρόνια υπάρχουν
όλ’ αυτά και τώρα είναι η μοναδική ευκαιρία να προστατεύουμε την περιοχή που
κηρύξαμε Εθνικό Πάρκο. Πού ήταν επί 18 χρόνια ο κ. Β. Πετράκος, πού ήταν ο
αρμόδιος έφορος Κλασικών Αρχαιοτήτων, πού ήταν το κίνημα με τις χιλιάδες
υπογραφές για να φύγουν όλες αυτές οι χρήσεις από εκεί, γιατί δεν φώναζαν όλοι
για να κηρυχθεί ιστορικός ο χώρος;». Οι εναναλλακτικές περιοχές χωροθέτησης
του Ολυμπιακού Κωπηλατοδρομίου ήταν οι λίμνες Υλίκη, Ιωαννίνων και Καϊάφα και
η περιοχή του Όρμου Αγίας Μαρίνας Αττικής. Ύστερα από σχετικές μελέτες
απερρίφθησαν. Η Υλίκη γιατί εντάσσεται στο δίκτυο Natura 2000 και γιατί έχει
γεωλογικές ιδιομορφίες, η Λίμνη Ιωαννίνων γιατί στερείται της αναγκαίας
υποστηρικτικής υποδομής (ξενοχοδεία, υπηρεσίας, κ.λπ.) αλλά είναι και
σημαντικός υγροβιότοπος. Η λίμνη Καϊάφα επειδή δεν πληροί τις διαστάσεις για
την κατασκευή του Κωπηλατοδρομίου και ο Όρμος Αγίας Μαρίνας γιατί το αγώνισμα
της κωπηλασίας μία μόνο φορά έγινε σε αλμυρό νερό κι αυτό στο Ρίο ντι Τζανέιρο
όπου η περιεκτικότητα σε αλάτι είναι μικρή.

Ο υπουργός Πολιτισμού απάντησε στην Αρχαιολογική Εταιρεία καλώντας τα μέλη της στις 22 Φεβρουαρίου «να συζητήσουν»

Παρ’ ολ’ αυτά κι ενώ τόσο η ΔΟΕ όσο και οι εκπρόσωποι της Παγκόσμιας
Ομοσπονδίας Κωπηλασίας δηλώνουν ευχαριστημένοι με την επιλογή Σχινιά,
τελευταία έχουν δυναμώσει οι φωνές διαμαρτυρίας για την αλλαγή της
χωροθέτησης. Μάλιστα ο Ζακ Ρογκ δήλωσε ότι «η Ελλάδα θα πρέπει να δυναμώσει
επικοινωνιακά τη φωνή της προς τα διεθνή ΜΜΕ σχετικά με τον Σχινιά γιατί
δέχεται αρνητική κριτική, όπως σχεδόν και με το θέμα της ασφάλειας των Αγώνων».

ΑΘΗΝΑ 2004

Τι λένε από την Οργανωτική Επιτροπή «Αθήνα 2004»: Το Ολυμπιακό Κέντρο για την
περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων θα έχει προσωρινές κερκίδες 10.000 ατόμων εκτός
του νησιού και 3.000 ατόμων μέσα σε αυτό ενώ οι μόνιμες κερκίδες θα βρίσκονται
εντός του νησιού και θα έχουν χωρητικότητα 2.000 ατόμων.

Μέσα σε διάστημα 30 ημερών από το τέλος των Αγώνων θα πρέπει να έχουν
απομακρυνθεί όλες οι προσωρινές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων των
κερκίδων.

Η μεταολυμπιακή χρήση προβλέπει την παρουσία σε μόνιμη βάση υποδομής για 2.000
θεατές και μόνο εντός του νησιού.

Το Κέντρο Κωπηλασίας και Κανό καταλαμβάνει 1.230 στρ., από τα οποία τα 750 θα
είναι οι υδάτινες επιφάνειες των στίβων – λιμνών. Από αυτά:

* Τα 450 είναι σήμερα αεροδρόμιο.

* Τα 100 ανήκουν στον Ο.Σ. Δικαστικών Υπαλλήλων και είναι υποψήφια προς
δόμηση.

* Τα 100 είναι στρατιωτική περιοχή.

* Τα 130 είναι εξαιρετικά υποβαθμισμένα, με σωρούς μπάζων, πίστες μοτοκρός.

Μόνο τα 450 είναι περιοχή με καλαμιώνες και συστάδες αρμυρικιών και αποτελούν
το 5% της χερσαίας περιοχής του βιοτόπου.