Αβέβαιο το μέλλον της σύγκρουσης για τα κολέγια

Από τη μια, η κατά τον υπουργό Παιδείας παραπλανητική ταμπέλα:
«Πανεπιστήμιο Αγγλίας Τάδε». Δίπλα, με μικρά – μικρά γραμματάκια, σαν αυτά που
μας λένε ότι η τιμή ενός προϊόντος υπόκειται και σε ΦΠΑ, η επεξήγηση: «Κέντρο
Ελευθέρων Σπουδών, εξουσιοδοτημένο». Το ντε φάκτο «ιδιωτικό πανεπιστήμιο» που
κατά το Σύνταγμα στην Ελλάδα δεν υπάρχει κι όμως λειτουργεί…

Από την άλλη, 14.000 – 15.000 σπουδαστές και 25.000 απόφοιτοι των «κολεγίων».
Που δεν έχουν βλέψεις, όπως λένε, στην αναγνώριση του πτυχίου τους για να
βρουν δουλειά, αφού οι επιχειρήσεις τούς προσλαμβάνουν, αλλά θα προσφύγουν στα
δικαστήρια μετά την προτροπή του Ευρωπαίου επιτρόπου. Μαζί τους η Ευρώπη, που
αναγνωρίζει τέτοιες σχολές, και ειδικά η Αγγλία, που έχει κάνει την πιο
επικερδή «μπίζνα» στη πρόσφατη ιστορία της, με την παροχή Τριτοβάθμιας
Εκπαίδευσης σε άλλες χώρες από κάθε είδους αγγλικά ιδρύματα ­ από πολύ σοβαρά
και αξιόλογα έως απελπιστικά. Το ίδιο και οι συνεργασίες με ελληνικά «κολέγια»
που προσφέρουν σπουδές μισές εδώ, μισές στο εξωτερικό. Από σοβαρές και
αξιόλογες έως απατηλές και αμφισβητούμενου επιπέδου.

Τα περίπου 25 «κολέγια της Ελλάδας» λοιπόν, αυτές οι «εμπορικές επιχειρήσεις
που παραπλανούν ότι είναι δήθεν πανεπιστήμια» κατά το υπουργείο Παιδείας, αλλά
παράλληλα, είτε το θέλουμε είτε όχι, έχουν από πίσω τους δεκάδες, και όχι μόνο
βρετανικά, ΑΕΙ, την κοινοτική νομοθεσία, πολλές επιχειρήσεις που προσλαμβάνουν
τους αποφοίτους τους και κάπου 40.000 οικογένειες που πληρώνουν 1,5-2 εκατ.
δίδακτρα τον χρόνο, προετοιμάζονται για τον δικό τους δικαστικό «ανένδοτο» ­
με τις ευλογίες της ευρωπαϊκής επιτροπής. Το θέμα δεν είναι απλό. Μάλιστα, με
αφορμή αυτό πιθανότατα, σύντομα η Ευρώπη ολόκληρη θα αναγκαστεί να ξεκαθαρίσει
οριστικά ένα πολύ πιο σοβαρό και ακανθώδες ζήτημα, που σήμερα παραμένει
εκκρεμές:

Τι γίνεται όταν το Κοινοτικό Δίκαιο συγκρούεται με το Σύνταγμα κράτους – μέλους;

Το Σύνταγμα ισχυρότερο ή οι κοινοτικοί νόμοι;

Τι θα συμβεί αν οι απόφοιτοι και σπουδαστές των κολεγίων φθάσουν στα ελληνικά
δικαστήρια, είναι ­ κατά πάσα πιθανότητα ­ γνωστό. Υπάρχει νομολογία του
Συμβουλίου της Επικρατείας, υπάρχει το Σύνταγμα, οι νόμοι. Γι’ αυτό, λέει στα
«ΝΕΑ» ο πρόεδρος του ΔΙΚΑΤΣΑ κ. Θ. Λιανός, η προτροπή του επιτρόπου της
Ευρωπαϊκής Ένωσης κ. Μπολκεστάιν προς τους αποφοίτους να στραφούν στην
ελληνική Δικαιοσύνη, δεν έχει κανένα αντίκρυσμα.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ξεμπλέκουμε. Αντιθέτως, το πρόβλημα παραμένει και
θα γίνει οξύτερο στο μέλλον. Αφ’ ενός, η Διακήρυξη της Μπολόνιας προβλέπει ότι
η μεταφορά διδακτικών πιστωτικών μονάδων μπορεί να συμπεριλάβει και ιδρύματα
εκτός των τυπικού χαρακτήρα Τριτοβάθμιας Εεκπαίδευσης, δηλαδή τέτοιες σχολές ­
τουλάχιστον στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Αφ’ ετέρου, επισημαίνει ο καθηγητής του Παντείου κ. Δημ. Τσαούσης, ο οποίος
έχει ερευνήσει το θέμα, με την ένταξη ανατολικοευρωπαϊκών χωρών στην Ε.Ε.,
αντίστοιχα κέντρα που συνεργάζονται με αγγλικά ΑΕΙ και λειτουργούν στην Τσεχία
λ.χ. αλλά στη χώρα αυτή αναγνωρίζονται ήδη επισήμως, θα θεωρούνται πλέον
«κοινοτικά πανεπιστήμια» ­ με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την αναγνώριση των
σπουδών που παρέχουν ­, ενώ τα ελληνικά ισοδύναμα, όχι…

«Δεν θα έχει τύχη»

Επίσης, ουδείς μπορεί να προβλέψει το πώς θα εξελιχθεί μια προσφυγή για το
ίδιο θέμα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Για τον κ. Λιανό, αλλά και για τον
γραμματέα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης του υπουργείου Παιδείας κ. Διον. Κλάδη,
ούτε και αυτή η κίνηση θα έχει τύχη. «Γιατί μπορεί πράγματι το κοινοτικό
δίκαιο να υπερισχύει του εθνικού δικαίου, αλλα όχι και του Συντάγματος.

Το ΔΙΚΑΤΣΑ εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει τα πτυχία που χορηγήθηκαν κατόπιν
σπουδών στην Ελλάδα και αυτό δεν θα αλλάξει», τονίζει ο κ. Λιανός. «Επιπλέον,
από την ίδια τη Διακήρυξη της Μπολόνιας, προβλέπεται σεβασμός στις
ιδιαιτερότητες των εκπαιδευτικών συστημάτων της κάθε χώρας, κάτι που θα πρέπει
να λάβει υπόψη του οποιοδήποτε δικαστήριο», προσθέτει ο κ. Κλάδης.

Είμαστε όμως σίγουροι ότι υπερισχύει το Σύνταγμα; Δεν είναι ξεκάθαρο. Το
Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει ασχοληθεί μόνο μία φορά και μόνο σε πρώτο βαθμό με
ανάλογο θέμα, όμως αφορούσε προσφυγή Ελληνίδας αποφοίτου αμερικανικού κολεγίου
που δεν αναγνωριζόταν το δίπλωμά της ­ και όχι ευρωπαϊκού.

Σε εκείνη πάντως την απόφαση του 1992, κρίθηκε ότι «η οργάνωση της
πανεπιστημιακής εκπαίδευσης ανήκει στην αρμοδιότητα των κρατών-μελών και τα
κοινοτικά όργανα οφείλουν να σέβονται, στα πλαίσια της ειλικρινούς
συνεργασίας, τους εθνικούς κανόνες, ειδικά όταν πρόκειται για διατάξεις
συνταγματικού δικαίου» και έτσι απορρίφθηκε η προσφυγή. Αυτό είναι σαφώς
ενθαρρυντικό, αλλά, όπως είπαμε, δεν αφορούσε ευρωπαϊκό δίπλωμα.

<

Στα δικαστήρια. Ο Αλ. Φιωτάκης δηλώνει ότι θα προσφύγει μαζί με δεκάδες ακόμα αποφοίτους και σπουδαστές κολεγίων στα ελληνικά και ευρωπαϊκά δικαστήρια, λίγες μόλις ημέρες μετά την προτροπή του Ευρωπαίου επιτρόπου κ. Φρ. Μπολγκεστάιν να διεκδικήσουν δικαστικά την αναγνώριση των πτυχίων τους

Ο Αλέξανδρος Φιωτάκης είναι 22 χρόνων, απόφοιτος του Πανεπιστημίου της Ουαλίας
με σπουδές στην Ελλάδα, σε συνεργαζόμενο κολέγιο στη Διοίκηση Επιχειρήσεων και
μόλις αποφοίτησε, βρήκε αμέσως εργασία στον τομέα πωλήσεων και μάρκετινγκ
εκδοτικής επιχείρησης.

Παρ’ ότι δεν έχει ανάγκη αναγνώρισης για να βρει εργασία, ο Αλέξανδρος και
δεκάδες άλλοι απόφοιτοι αλλά και νυν σπουδαστές, θα είναι οι πρώτοι που θα
ακολουθήσουν την προτροπή Μπολγκεστάιν, για προσφυγή στα ελληνικά και
ευρωπαϊκά δικαστήρια, όπως ο ίδιος δηλώνει στα «ΝΕΑ». Μάλιστα, όπως λένε οι
εκπρόσωποι των κολεγίων κ.κ. Κ. Καρκανιάς και Β. Δασκαλάκης, τα έξοδα θα τα
αναλάβουν τα κολέγια.

«Μπορεί να μη μου χρειάζεται η αναγνώριση αφού δουλεύω ήδη, και οι απόφοιτοι
των κολεγίων να καταξιώνονται αμέσως στην αγορά εργασίας, αλλά έχουμε όλοι
εξοργιστεί από την αντιμετώπιση του κράτους, που υποστηρίζει ότι τα πτυχία μας
είναι άχρηστα. Γι’ αυτό από χθες που έγινε γνωστό το θέμα, έχω δεχθεί
εκατοντάδες τηλέφωνα ως πρώην πρόεδρος του τμήματός μου από αποφοίτους και νυν
σπουδαστές και όλοι σκοπεύουμε πια να προχωρήσουμε δικαστικά και συλλογικά ως
το τέλος και είμαστε σίγουροι ότι τουλάχιστον στο ευρωπαϊκό δικαστήριο θα
δικαιωθούμε. Μάλιστα, τα κολέγια είπαν ότι θα μας καλύψουν όλα τα δικηγορικά
και δικαστικά έξοδα, αλλά θα το κάναμε ούτως η άλλως, έστω για “το ονόρε” της
υπόθεσης. Δεν φτάνει που αντί να φύγουμε στο εξωτερικό όσοι δεν περάσαμε στις
Πανελλήνιες μείναμε εδώ και δεν χάθηκε συνάλλαγμα, δεν φτάνει που τα ΤΕΙ
γίνονται ΑΕΙ ενώ σε πολλά οι σπουδές είναι χαμηλότερου επιπέδου από τις δικές
μας, δεν φτάνει που τα πτυχία μας αναγνωρίζονται παντού στον κόσμο εκτός από
τον τόπο μας, μάς λένε τώρα ότι είναι και κουρελόχαρτα. Ε, όχι λοιπόν! Κι αυτή
τη φορά θα την πατήσουν, γιατί είμαστε όλοι εξαγριωμένοι και αποφασισμένοι να
φτάσουμε ως το τέλος….».

Η ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΦΥΓΗ

Ο δικαστικός και εξεταστικός Γολγοθάς

«Δεν θέλω να μιλάω πια γι’ αυτήν την υπόθεση. Ξέρετε, κανείς δεν καταλαβαίνει
τι ακριβώς έχει συμβεί παρά μόνο πως κάποιο πρόβλημα υπήρξε με τις σπουδές
μου. Αυτό όμως έχει αντίκτυπο. Και δεν είναι δυνατόν να εξηγώ συνεχώς ότι
τελικά έδωσα εξετάσεις σε πανεπιστήμια 2 χωρών και στο ΔΙΚΑΤΣΑ και πέρασα
πολλαπλάσια μαθήματα από όσα περνάει φοιτητής ελληνικού πανεπιστημίου προτού
αναγνωριστώ ως δικηγόρος. Εφόσον έχει πια τελειώσει το ζήτημα δεν υπάρχει
λόγος να το επαναφέρουμε. Γι’ αυτό και η ίδια δεν προσέφυγα στο Ευρωπαϊκό
Δικαστήριο. Όταν πάντως κάποιος προσφύγει, η σημερινή κατάσταση θα
αλλάξει…».

Με αυτά τα λίγα, αλλά χαρακτηριστικά λόγια, η δικηγόρος κ. Κατερίνα Κατσαρού,
κόρη του βουλευτή της Ν.Δ. κ. Νικ. Κατσαρού, περιέγραψε στα «ΝΕΑ» το κόστος
που πλήρωσε προσφεύγοντας στο ΣτΕ εναντίον του κράτους, επειδή αρνήθηκε να της
αναγνωρίσει το πτυχίο Νομικής που είχε λάβει από το γαλλικό πανεπιστήμιο της
Λιλ, με σπουδές εν μέρει στην Ελλάδα και εν μέρει στη Γαλλία. Σήμερα η κ.
Κατσαρού είναι δικηγόρος, αλλά ώσπου να γίνει ανέβηκε έναν δικαστικό και
εξεταστικό «Γολγοθά».

Ήταν η πρώτη απόφοιτος ξένου ΑΕΙ που συνεργάζεται με ελληνικό «κολέγιο» που
διεκδίκησε δικαστικά την αναγνώριση των σπουδών της το 1998. Εισέπραξε ένα
κατηγορηματικό «όχι» από την Ολομέλεια του ΣτΕ, που θεώρησε ανίσχυρο κάθε
πτυχίο ξένου ΑΕΙ, εφόσον αποκτήθηκε μέσω κολεγίων στη χώρα μας. Με την απόφαση
κρίθηκε νόμιμη η άρνηση του ΔΙΚΑΤΣΑ να αναγνωρίσει την ισοτιμία του πτυχίου
της και να την καλέσει να εγγραφεί στο πέμπτο εξάμηνο της Νομικής, «σβήνοντας»
ουσιαστικά τα δύο χρόνια που είχε σπουδάσει στην Ελλάδα. Με μεγάλη πλειοψηφία
(22-5) έκρινε ότι η τριτοβάθμια εκπαίδευση ανήκει βάσει του Συντάγματος στην
εποπτεία του κράτους και απαγορεύεται η σύσταση ανωτάτων σχολών από ιδιώτες.
«Συνάγεται ότι δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση και λειτουργία στην Ελλάδα
τμημάτων ή παραρτημάτων ΑΕΙ, τα οποία λειτουργούν ήδη στην αλλοδαπή,
ανεξαρτήτως της νομικής μορφής την οποία έχουν στη χώρα εγκαταστάσεώς τους, ως
νομικών προσώπων δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου», ήταν η διατύπωση.

Επιπλέον, η Ολομέλεια (με πλειοψηφία 17-10 όμως αυτή τη φορά) δεν απέστειλε
προδικαστικά ερωτήματα για το ζήτημα στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων,
κρίνοντας ότι το θέμα μπορεί να αντιμετωπισθεί χωρίς να τεθεί ζήτημα
σύγκρουσης εσωτερικού δικαίου-κοινοτικής νομοθεσίας. Αυτό έχει σημασία. Γιατί
με βάση το ελληνικό Σύνταγμα αλλά και το άρθρο 126 της ιδρυτικής Συνθήκης ΕΟΚ
(που παραμένει σε ισχύ), το οποίο ορίζει ότι «τα κράτη – μέλη έχουν πλήρη
αρμοδιότητα ως προς το περιεχόμενο της διδασκαλίας και την οργάνωση του
εκπαιδευτικού τους συστήματος», το ΣτΕ αποφάνθηκε ότι η χώρα μας έχει
δικαιοδοσία να κρίνει το ζήτημα, χωρίς να ζητήσει προηγουμένως τη γνώμη της
Ευρώπης. Έτσι προχώρησε σε έναν «νομικό ελιγμό», με σκοπό να περιορίσει τον
κίνδυνο να αλλάξουν τα δεδομένα ύστερα από πιθανή προσφυγή στο Ευρωπαϊκό
Δικαστήριο. Ωστόσο, η ισχυρή μειοψηφία που διαμορφώθηκε, δημιούργησε κατόπιν
συζητήσεις ως προς την ορθότητα αυτού του σκέλους της απόφασης στους
δικαστικούς κύκλους.

Έτσι η κ. Κατσαρού εξετάστηκε τελικά σε τέσσερα μαθήματα στο ΔΙΚΑΤΣΑ και σε
άλλα 21 που αντιστοιχούσαν στο 3ο και 4ο έτος της Νομικής Σχολής στην Ελλάδα,
χώρια εκείνα που είχε εξεταστεί στη Γαλλία! Σήμερα δικηγορεί. Έτσι δεν
συνέχισε τον δικαστικό αγώνα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Τώρα, δεκάδες απόφοιτοι
«κολεγίων» προετοιμάζουν αντίστοιχες προσφυγές. Ποια τύχη θα έχουν, μένει
ερώτημα…

188 τα ελληνικά πανεπιστημιακά προγράμματα και 1.370 τα ξένα

Ποια έκταση έχουν οι συνεργασίες κολεγίων με ξένα ΑΕΙ; Σύμφωνα με έρευνα του
Κέντρου Κοινωνικής Μορφολογίας και Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου, αναφέρει
ο καθηγητής κ.Δ. Τσαούσης, πλάι στα 188 επίσημα πανεπιστημιακά προγράμματα των
ελληνικών ΑΕΙ, λειτουργούν σήμερα και… 1.370 ανεπίσημα σε διάφορα κολέγια
και κέντρα ελεύθερων σπουδών, που οδηγούν σε ελληνικούς και ξένους τίτλους!
Απο αυτό τον απίστευτο αριθμό, τα 578 (42%) οδηγούν σε τίτλους από 42
βρετανικά ΑΕΙ, τα 290 (21%) σε τίτλους από 16 γαλλικά και 153 (11%) σε τίτλους
από 15 αμερικανικά ΑΕΙ…

Ο Σημίτης εγκρίνει τους χειρισμούς Ευθυμίου

Το πρόβλημα μερίδας του εκπαιδευτικού προσωπικού των Τεχνολογικών
Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (ΤΕΙ) δεν πρέπει να σταθεί εμπόδιο στην σχεδιαζόμενη
ανωτατοποίηση των ιδρυμάτων. Αυτό είναι με δυο κουβέντες το νόημα της χθεσινής
συνάντησης του Πρωθυπουργού Κ. Σημίτη με τον υπουργό Παιδείας Π. Ευθυμίου. Ο
Πρωθυπουργός εγκρίνει απολύτως τους μέχρι τώρα χειρισμούς του υπουργείου
Παιδείας, τόσο σε γενικότερο επίπεδο όσο και στα ειδικότερα και επίκαιρα
θέματα της ανωτατοποίησης των ΤΕΙ και των πτυχίων ξένων πανεπιστημίων, που
συνεργάζονται με ντόπια κέντρα ελευθέρων σπουδών.

Για το θέμα των ΤΕΙ ­ την ανωτατοποίηση των οποίων περιέγραφε ως αναγκαιότητα
εξάλλου ο ίδιος ο Πρωθυπουργός πριν από μερικά χρόνια όταν είχε συντάξει το
περίφημο πράσινο βιβλιαράκι, ως υπεύθυνος του Τομέα Παιδείας του ΠΑΣΟΚ ­, ο κ.
Σημίτης έδωσε το πράσινο φως για βελτιωτικές παρεμβάσεις, που όμως σε καμιά
περίπτωση δεν θα αποκλίνουν από τον στόχο της αναβάθμισης των ΤΕΙ. Πρακτικά
αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει λόγος να «κολλήσει» κάποιος στην ονοματολογία. Η
φόρμουλα του εντεταλμένου καθηγητή, που θα περιελάμβανε τους νυν διδάσκοντες
στα ΤΕΙ, δεν αποκλείεται να λάβει άλλη μορφή, τουλάχιστον για τους καθηγητές
Εφαρμογών, που στερούνται μεταπτυχιακών τίτλων. Οι ίδιοι, μέσω της Ομοσπονδίας
τους, προτείνουν την ένταξή τους σε προσωποπαγείς θέσεις με περιγραφή
καθηκόντων, κάτι όμως που θα πρέπει να διερευνηθεί από νομική άποψη. Από εκεί
και πέρα πάντως θα υπάρχει πάντοτε η δυνατότητα εξέλιξης.

*Για το θέμα των ΤΕΙ πραγματοποιήθηκε όμως συνάντηση κορυφής και στο κόμμα της
αξιωματικής αντιπολίτευσης. Εκεί ο ίδιος ο αρχηγός της Ν.Δ., ο Κ. Καραμανλής,
παρά την κριτική που άσκησε στο νομοσχέδιο, εκτίμησε ως αναγκαία την ένταξη
των ΤΕΙ στην ανώτατη εκπαίδευση και έδωσε το μήνυμα ότι η Ν.Δ. δεν πρόκειται
να πρωτοστατήσει σε κινητοποιήσεις. Σημειώνεται ότι και οι σπουδαστές της ΔΑΠ
βλέπουν πολύ θετικά το νομοσχέδιο.