Το παρασκήνιο της διαμάχης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Όλα ξεκίνησαν πριν από 8 χρόνια στην… Αγγλία. Μέχρι τότε η Τεxνολογική
Εκπαίδευση εκεί ήταν ευθύνη των αντίστοιχων με τα δικά μας ΤΕΙ, που
ονομάζονταν Polytechnics, παρείχαν ­ και παρέχουν ακόμα ­ τριετείς σπουδές και
ήταν διαχωρισμένα από τα αγγλικά πανεπιστήμια.

Οι σπουδαστές και οι φοιτητές, τουλάχιστον μέχρι στιγμής εμφανίζονται πολύ πιο ψύχραιμοι και χαμηλότονοι από τους καθηγητές τους και δεν έχουν κηρύξει τον… ανώτατο ανένδοτο

Το 1992, με την απόφαση της Αγγλίας να διευρύνει την Τριτοβάθμια Εκπαίδευσή
της, να υποδεχθεί πλήθος φοιτητών εξωτερικού και να ανοίξει παραρτήματα
πανεπιστημίων σε πλήθος χωρών, η διαχωριστική γραμμή καταργήθηκε μαζί με τον
διαχωρισμό των επαγγελματικών δικαιωμάτων και τα Πολυτέκνικς μετεξελίχθηκαν εν
μία νυκτί σε πανεπιστήμια.

Το νέο σύστημα απέδωσε, με την έννοια ότι η Αγγλία πολλαπλασίασε φοιτητές και
έσοδα, «χτυπώντας» ως ένα βαθμό τον έως τότε αδιαφιλονίκητο «ηγέτη» της
παγκόσμιας Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, τις ΗΠΑ. Έτσι σύντομα το υιοθέτησαν η
Γερμανία, η Ιταλία και η Γαλλία, ενώ πρόπερσι στη Μπολόνια της Ιταλίας, 29
ευρωπαϊκές χώρες ­ μαζί και η δική μας ­ συνυπέγραψαν τη γνωστή πλέον
διακήρυξη για την σταδιακή προσέγγιση των ευρωπαϊκών εκπαιδευτικών συστημάτων,
με την εξίσου γνωστή πλέον διατύπωση ότι το πρώτο πτυχίο (το αντίστοιχο του
μπάτσελορ) θα χορηγείται κατόπιν σπουδών «τουλάχιστον 3 ετών» ­ ή αλλιώς λέγε
με ΤΕΙ. Για εξειδίκευση, ας πάρει ο απόφοιτος μάστερ ή διδακτορικό ­ φυσικά
πληρώνοντας πλέον ­ ήταν η λογική.

Διαφορετική φιλοσοφία

Όμως η Ελλάδα ακολουθεί διαφορετική εκπαιδευτική φιλοσοφία, με γενικές σπουδές
στο Λύκειο και στα πρώτα χρόνια των ΑΕΙ και εξειδίκευση στο τέλος. Μόνο τα ΤΕΙ
παρέχουν εξειδικευμένες σπουδές εξ αρχής και έχουν (είχαν) τριετή κύκλο
πτυχίου. Άρα, αφενός τα ΑΕΙ δεν είναι εύκολο να μειώσουν από 4 σε 3 χρόνια τον
κύκλο σπουδών, αφετέρου, με βάση τη Μπολόνια, τα ΤΕΙ μπορούν να παρέχουν πρώτο
πτυχίο. Επιπλέον, χρόνια πριν από την Μπολόνια, είχε εκδοθεί η περίφημη οδηγία
89/48 (για τη μη τήρηση της οποίας η χώρα μας καταδικάστηκε από το Ευρωπαϊκό
Δικαστήριο, ώσπου πέρυσι την ενσωμάτωσε στο εσωτερικό δίκαιο) που υποχρέωνε
τις χώρες – μέλη να αναγνωρίζουν τα επαγγελματικά δικαιώματα υπηκόων κρατών –
μελών που αναζητούν εργασία σε άλλη χώρα της Ε.Ε., εφόσον διαθέτουν πτυχίο
τριετών σπουδών.

Από το 1994 ήδη, η Ελλάδα προσπαθούσε να βρει τρόπο ισορροπίας. Τότε λοιπόν
άρχισε η πρώτη έντονη κόντρα ΑΕΙ – ΤΕΙ, όταν ψηφίστηκε το 318/94 Προεδρικό
Διάταγμα που παρείχε στους μηχανικούς των ΤΕΙ σχεδόν ανάλογα επαγγελματικά
δικαιώματα με τους μηχανικούς των Πολυτεχνείων. Αμέσως τα Πολυτεχνεία
αντέδρασαν και το ΤΕΕ προσέφυγε στο ΣτΕ, υποστηρίζοντας ότι δεν είναι δυνατόν
να εξομοιωθούν τα επαγγελματικά δικαιώματα των 2 κλάδων για πολλούς λόγους.
Ένας ήταν η μικρότερη διάρκεια σπουδών, κι ένας άλλος ο… κίνδυνος σεισμών!

Ανατρεπτικές αποφάσεις

Υποστήριξε με απλά λόγια, ότι για να κτιστεί ένα πολυώροφο κτίριο πρέπει να
υπάρχει αντισεισμική μελέτη, την οποία δεν είναι δυνατόν να υπογράφει
μηχανικός με τρία έτη σπουδών, τη στιγμή που οι μηχανικοί του Πολυτεχνείου
παίρνουν πτυχίο ύστερα από 5 έτη. Έθεσαν θέμα δημόσιας ασφάλειας. Και όμως,
μέχρι σήμερα η υπόθεση αυτή, που είναι το «ζουμί» της κόντρας πέραν της
ακαδημαϊκής αντιπαράθεσης, δεν έχει επιλυθεί. Η εκδίκασή της έχει αναβληθεί…
10 φορές και η επόμενη συζήτηση έχει προγραμματιστεί στις 29 Μαϊου εφέτος…
Μάλιστα, ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ κ. Λαλιώτης, μόλις ένα μήνα μετά την ψήφιση του
Π.Δ., ανέστειλε με εγκύκλιο την εφαρμογή αναγνωρίζοντας ότι «απαιτεί
περισσότερη μελέτη». Όμως αυτή η κίνηση δημιούργησε νέα προβλήματα, καθώς δεν
είναι τόσο απλό να ανασταλεί ένα Προεδρικό Διάταγμα.

Όταν διάφορες Πολεοδομίες αρνήθηκαν να δεχτούν μελέτες πολυώροφων κτιρίων από
μηχανικούς ΤΕΙ, εκείνοι προσέφυγαν στα δικαστήρια, με αποτέλεσμα να συμβούν
πολλά τραγελαφικά, εκ των οποίων σημειώνουμε δύο ενδεικτικά: Το 1997,
δικαστήριο στο Ηράκλειο Κρήτης, αθώωσε 2 υπαλλήλους της τοπικής Πολεοδομίας
από μήνυση που τους είχαν υποβάλει μηχανικοί των ΤΕΙ, επειδή αρνήθηκαν να
δεχτούν μελέτες. Το δικαστήριο έκρινε ότι αφού το Π.Δ. είχε ανασταλεί, καλώς
αρνήθηκαν. Αλλά πέρυσι τον Δεκέμβριο, δικαστήριο της Κέρκυρας καταδίκασε σε 12
μήνες φυλάκιση 2 υπαλλήλους του τοπικού γραφείου ΕΟΤ, για τον ίδιο ακριβώς
λόγο! Το κερκυραϊκό δικαστήριο έκρινε ότι δεν είχαν δικαίωμα να αγνοήσουν το
Π.Δ. παρ’ ότι είχε ανασταλεί, αφού ο νομάρχης Κέρκυρας είχε ζητήσει, παρ’ όλα
αυτά, την εφαρμογή του. Κοινώς, μύλος….

Έκτοτε ακολούθησαν κι άλλες «κόντρες», ενώ στο παιχνίδι των αντιδράσεων πλέον
μπήκαν κι άλλα πανεπιστήμια που έχουν συναφείς σχολές με Τμήματα ΤΕΙ, όπως το
Γεωπονικό λ.χ. Από την πλευρά τους τα ΤΕΙ άρχισαν να αντεπιτίθενται μιλώντας
για «κράτος εν κράτει του ΤΕΕ». Τότε ορισμένα τμήματα ΤΕΙ, προσπαθώντας να
γίνουν όσο το δυνατόν πιο… ανώτατα, αύξησαν το χρόνο σπουδών από 3 χρόνια σε
4 (μαζί με το 6μηνο πρακτικής άσκησης). Αμέσως το ΤΕΕ ξαναπροσέφυγε στο ΣτΕ,
το οποίο πέρυσι με την 1958/2000 απόφασή του τίναξε στον αέρα και αυτή την
προσπάθεια, κρίνοντας την αύξηση αντισυνταγματική, καθώς το Σύνταγμα στο άρθρο
16 παρ. 7 ορίζει σαφέστατα ότι «η επαγγελματική εκπαίδευση παρέχεται από
σχολές ανώτερης βαθμίδας, για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο από 3
χρόνια…». Και τα ΤΕΙ, ως μετεξέλιξη των παλιών ΚΑΤΕΕ και ΚΑΤΕ, είναι εξ
ορισμού ανώτερης βαθμίδας επαγγελματικές σχολές.

Πάλι μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα για τον τότε υπουργό Παιδείας κ. Γερ. Αρσένη.
Από μπροστά η Ευρώπη και τα ΤΕΙ, που μετά την απόφαση άρχισαν να κλείνουν
διαμαρτυρόμενα για υποβάθμιση, από πίσω το ΣτΕ, τα Πολυτεχνεία και το ΤΕΕ, στη
μέση η εξέλιξη της προβληματικής εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης. Και οι εκλογές
του Απριλίου να πλησιάζουν… Σκοινί τεντωμένο. Ο κ. Αρσένης εφηύρε την
περίφημη πλέον λέξη «ανωτατοποίηση». Με τη λογική ότι αφού το Σύνταγμα μιλάει
για «ανώτερη βαθμίδα», αν τα ΤΕΙ γίνουν ανώτατα ξεφεύγουν από την περιοριστική
διάταξη. Η τροπολογία Αρσένη ψηφίστηκε από τη Βουλή και μετά τις εκλογές ο
νέος υπουργός κ. Π. Ευθυμίου αναλαμβάνει να την κάνει νομοσχέδιο ­ πέραν των
πολλών ανοικτών πληγών που αναλαμβάνει να θεραπεύσει στο μέτωπο της
εκπαίδευσης.

Να προηγηθεί αξιολόγηση

Τα ΤΕΙ πανηγυρίζουν, αλλά τα ΑΕΙ (που κινούνται συλλογικά και στηρίζουν τα
Πολυτεχνεία, παρ’ ότι πολλά στην πραγματικότητα δεν θίγονται άμεσα αφού δεν
έχουν αλληλεπικαλύψεις σχολών με ΤΕΙ) ζητούν η ανωτατοποίηση να μη γίνει «στα
χαρτιά», αλλά να προηγηθεί αξιολόγηση υποδομών, προσωπικού και προγραμμάτων
σπουδών των ΤΕΙ, όπως εξηγούν στα «ΝΕΑ» οι πρυτάνεις του Πολυτεχνείου και του
Πανεπιστημίου Πατρών κ.κ. Θ. Ξανθόπουλος και Ν. Ζούμπος. Και τότε ευχαρίστως
τα ΑΕΙ να καλωσορίσουν όσα ΤΕΙ κριθούν ικανά στην ανώτατη εκπαίδευση.

Αλλά όχι συλλήβδην, αφού όπως λένε οι περισσότεροι καθηγητές των ΤΕΙ δεν έχουν
καν μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών και πολλά προγράμματα σπουδών δεν είναι
πανεπιστημιακού επιπέδου. Το ΤΕΕ επίσης απειλεί με νέες προσφυγές σε
διαφορετική περίπτωση.

Άλλο τεντωμένο σκοινί, αυτή τη φορά για τους κ.κ. Ευθυμίου και Πετσάλνικο. Πώς
να αξιολογηθούν όμως τα ΤΕΙ σύντομα; Θα χρειάζονταν πολλά χρόνια για κάτι
τέτοιο, ενώ η Ευρώπη στο μεταξύ θα προχωρούσε στη σύγκλιση των συστημάτων, με
τη χώρα μας ανίκανη να ανταποκριθεί. Έτσι επιχειρείται η ισορροπία ανάμεσα στα
διασταυρούμενα πυρά. Αντί για συνολική αξιολόγηση επιλέγεται η λύση της
ανωτατοποίησης όλων των ΤΕΙ και της αξιολόγησης του διδακτικού τους προσωπικού
από πανεπιστημιακούς και της αύξησης της επιχορήγησής τους σταδιακά.

Μέχρι να γίνει η αξιολόγηση, οι καθηγητές των ΤΕΙ θα παραμείνουν μεν μόνιμοι,
αλλά θα ενταχθούν στη νέα βαθμίδα του «εντεταλμένου» καθηγητή, ώσπου να
αξιολογηθούν και να περάσουν στις επόμενες βαθμίδες. Παράλληλα, θα επιχειρηθεί
καθορισμός νέων επαγγελματικών δικαιωμάτων με τρόπο που να μη θίγονται οι
παλιοί πτυχιούχοι αλλά ούτε και οι πολυτεχνικοί, ενώ οι απόφοιτοι ΤΕΙ θα
μπορούν να κάνουν μεταπτυχιακά, αλλά σε συνεργασία με ΑΕΙ. Κι όλα αυτά θα
τεθούν σε διάλογο με τους ενδιαφερόμενους.

Δύσκολες ισορροπίες

Αλλά η ισορροπία είναι δύσκολη υπόθεση. Τα μεν ΑΕΙ απειλούν τώρα με
αντιδράσεις επειδή δεν προηγείται αξιολόγηση, το ΤΕΕ δηλώνει ­ διά του κ. Κ.
Λιάσκα στα «ΝΕΑ» ­ ότι ετοιμάζει νέες προσφυγές στο ΣτΕ και τα ΤΕΙ, λένε οι
πρόεδροι των ΤΕΙ Αθήνας και Πειραιά κ.κ. Δ. Νίνος και Λ. Βρυζίδης,
ετοιμάζονται κι αυτά για κινητοποιήσεις, καθώς οι καθηγητές θεωρούν
υποτιμητική τέτοιου είδους αξιολόγηση που θα γίνει από πανεπιστημιακούς με
αρχική ένταξη σε υποδεέστερη βαθμίδα και δώρο – άδωρο τα μεταπτυχιακά σε
συνεργασία με τα ΑΕΙ, που θεωρούν ότι σίγουρα θα φέρουν κωλύματα στις
συνεργασίες.

Μία ακόμα θερμή περίοδος στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση φαίνεται πως ξεκινά. Και
όπως για κάθε ισορροπιστή, το αν θα αντέξει το σκοινί θα φανεί στο τέλος, στο χειροκρότημα.

Όλοι απειλούν με… λουκέτο!

Οι δύο «πυλώνες της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης», όπως χαρακτηρίζονται πλέον τα
ΑΕΙ και τα ΤΕΙ, βρίσκονται εδώ και λίγες ημέρες αντίπαλοι σε έναν ιδιόρρυθμο
«εμφύλιο» αγώνα, εν όψει της ανωτατοποίησης των τελευταίων. Διά των εκτάκτων
συνόδων πρυτάνεων ΑΕΙ που έγινε το Σάββατο στην Πάτρα και των προέδρων ΤΕΙ που
γίνεται σήμερα στην Αθήνα και οι δύο πλευρές προανήγγειλαν ήδη ­ είτε
προτίθενται να αναγγείλουν ­ κινητοποιήσεις και ποικίλες αντιδράσεις που θα
φτάσουν έως και το «λουκέτο» σε όλα τα ιδρύματα, ΑΕΙ και ΤΕΙ, αν το νομοσχέδιο
κατατεθεί ως έχει.

Το Σάββατο, οι πρυτάνεις των ΑΕΙ ζήτησαν συνάντηση με τον Πρωθυπουργό και τους
πολιτικούς αρχηγούς, ώστε να εξηγήσουν γιατί τα Πανεπιστήμια υποβαθμίζονται,
όπως υποστηρίζουν, αν η ανωτατοποίηση γίνει όπως προαναγγέλθηκε. «Εμείς
συμφωνούμε ότι πολλά ΤΕΙ είναι ικανά να μετεξελιχθούν σε ανώτατα ιδρύματα,
όμως αυτό πρέπει να αποδειχθεί κατόπιν αξιολόγησης διδακτικού προσωπικού, οι
περισσότεροι εκ των οποίων δεν έχουν καν μεταπτυχιακά, προγραμμάτων σπουδών
και υποδομών», τόνισαν οι πρυτάνεις και άφησαν ανοικτό κάθε ενδεχόμενο
«θερμών» κινητοποιήσεων στην αντίθετη περίπτωση.

Το θέμα της αξιολόγησης

Τα ΤΕΙ, από την πλευρά τους, σήμερα θα ζητήσουν διάλογο με το υπουργείο για το
θέμα της αξιολόγησης, που θεωρούν μείζον λόγω της ένταξης των σημερινών
διδασκόντων σε «κατώτερη» βαθμίδα, όπως λένε, του εντεταλμένου καθηγητή και
επειδή προβλέπεται ότι θα κριθούν από τους πανεπιστημιακούς, με τους οποίους
αυτή την περίοδο δεν έχουν και τις καλύτερες σχέσεις. Ήδη το ΤΕΙ Πειραιά με
απόφαση των διδασκόντων θα είναι κλειστό για 3 μέρες από σήμερα, ενώ με
ανάλογες κινητοποιήσεις είναι βέβαιο ότι θα «απειλήσουν» όλα τα ΤΕΙ.

Στον ρόλο του πανταχόθεν βαλλόμενου διαιτητή βρίσκεται, ως συνήθως, το
υπουργείο Παιδείας. Ο κ. Π. Ευθυμίου δηλώνει προς κάθε κατεύθυνση ότι οι
καθηγητές των ΤΕΙ δεν θίγονται επαγγελματικά αλλά επιβάλλεται να αξιολογηθούν,
ότι πτυχία νέων και παλαιών αποφοίτων θα είναι ισότιμα, ότι τα Πανεπιστήμια
δεν υποβαθμίζονται γιατί η ανωτατοποίηση θα γίνει με αξιολογικά κριτήρια και
ότι κανενός τα επαγγελματικά δικαιώματα δεν θίγονται. Ρόλο… επιθετικού
εξτρέμ στο ντέρμπι, από την πλευρά των Πανεπιστημίων, παίζει το Τεχνικό
Επιμελητήριο (ΤΕΕ) και ρόλο αμυντικού χαφ για τα ΤΕΙ παίζει η… διακήρυξη της
Μπολόνιας και η ευρωπαϊκή οδηγία 89/48! Το ματς, όμως, όπως πάνε τα πράγματα,
θα κριθεί στο τέλος από εξωτερικούς παρατηρητές. Τους δικαστές του Συμβουλίου
της Επικρατείας.

Οι σπουδαστές και οι φοιτητές

Το αξιοπρόσεκτο στην υπόθεση είναι ότι οι πραγματικοί ενδιαφερόμενοι, οι
σπουδαστές και οι φοιτητές, τουλάχιστον μέχρι στιγμής εμφανίζονται πολύ πιο
ψύχραιμοι και χαμηλότονοι από τους καθηγητές τους και δεν έχουν κηρύξει τον…
ανώτατο ανένδοτο! Το στοιχείο αυτό, αν συνδυαστεί με το γεγονός ότι οι
αλληλοεπικαλυπτόμενες ειδικότητες μεταξύ Τμημάτων ΑΕΙ και ΤΕΙ είναι πολύ λίγες
και οι πόλοι των βασικών αντιδράσεων προέρχονται κυρίως από τις πολυτεχνικές
Σχολές των ΑΕΙ ­ και περισσότερο από όλους, από τους μηχανικούς και το ΤΕΕ ­
μας δίνει μια πρόσθετη εικόνα των αιτίων για την απειλούμενη σύρραξη.

Για παράδειγμα, θα σας πέρναγε ποτέ από το μυαλό ότι η υπόθεση της
ανωτατοποίησης μπορεί να σχετίζεται και με τους… σεισμούς, όχι μόνο
μεταφορικά; Ότι πέραν του «ακαδημαϊκού» χαρακτήρα των διαφωνιών, το μεγαλύτερο
θέμα ­ από τα πολλά ­ της κόντρας είναι η τεράστια οικονομική πίτα που αφορά
τα επαγγελματικά δικαιώματα των περίπου 75.000 μηχανικών-αποφοίτων των
Πολυτεχνικών Σχολών των Πανεπιστημίων και των «ανταγωνιστών» τους, των
τεχνολόγων μηχανικών των ΤΕΙ; Ότι για το θέμα αυτό έχουν εκδοθεί δύο
αντικρουόμενες δικαστικές αποφάσεις, η μία εκ των οποίων καταδίκασε υπαλλήλους
του ΕΟΤ επειδή δεν αναγνώριζαν τα επαγγελματικά δικαιώματα μηχανικών ΤΕΙ και η
άλλη αθώωσε υπαλλήλους Πολεοδομίας για τον ίδιο ακριβώς λόγο;

Και ότι στο Συμβούλιο της Επικρατείας έχει αναβληθεί… 10 φορές η εκδίκαση
μιας υπόθεσης που θα ξεκαθάριζε κάπως το μείζον θέμα των επαγγελματικών
δικαιωμάτων; Ας προσπαθήσουμε να κάνουμε κατανοητό το εξαιρετικά μπλεγμένο
γαϊτανάκι της ανωτατοποίησης των ΤΕΙ και να δούμε από πού προέρχονται τόσα
προβλήματα και αντιδράσεις εδώ και τόσα χρόνια.

ΓΙΑ ΠΟΙΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΕΙ ΘΑ ΚΑΘΟΡΙΣΤΟΥΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Σύμφωνα με απόφαση του υπουργού Παιδείας Π. Ευθυμίου, την οποία δημοσιεύουν
σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ», ως το τέλος Απριλίου η 18μελής ομάδα εργασίας που έχει
συγκροτηθεί θα πρέπει να εισηγηθεί τον καθορισμό επαγγελματικών δικαιωμάτων
των πτυχιούχων από 12 Τμήματα της Σχολής Τεχνολογικών Εφαρμογών, που
λειτουργεί σε διάφορα ΤΕΙ της χώρας. Πρόκειται για τα Τμήματα:

* Βιομηχανικού Σχεδιασμού

* Πληροφορικής και Τεχνολογίας Υπολογιστών

* Γεωτεχνολογίας και Περιβάλλοντος

* Τεχνολογίας Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

* Σχεδιασμού και Τεχνολογίας Ξύλου και Επίπλων

* Εφαρμοσμένης Πληροφορικής και Πολυμέσων

* Τεχνολογίας Συστημάτων Διαχείρισης Φυσικών Πόρων

* Βιομηχανικής Πληροφορικής

* Πληροφορικής και Επικοινωνιών

* Ανακαίνισης και Αποκατάστασης Κτιρίων

* Τεχνολογιών Αντιρρύπανσης

* Γεωπληροφορικής και Τοπογραφίας.